Pierwszenstwo: Opublikowano: 30.VI.1969 57615 KI. 21 d1, 23 MKP H 02 k Twórca wynalazku: mgr inz. Tadeusz Skwirczynski Wlasciciel patentu: Instytut Lotnictwa, Warszawa (Polska) Uklad stabilizacji gestosci strumienia magnetycznego w szczelinie powietrznej elektrodynamicznego wzbudnika drgan mechanicznych Przedmiotem wynalazku jest uklad stabilizacji gestosci strumienia magnetycznego w szczelinie powietrznej elektrodynamicznego wzbudnika drgan mechanicznych, w którym staly strumien magne¬ tyczny jest wytwarzany przez cewke podmagne- sowujaca.Strumien magnetyczny w szczelinie powietrznej wzbudnika elektrodynamicznego wytwarza sie przy uzyciu magnesu trwalego (rozwiazanie stosowane we wzbudnikach o mniejszych silach czynnych) lub za pomoca elektromagnesu (rozwiazanie sto¬ sowane z reguly we wzbudnikach o wiekszych si¬ lach). W drugim przypadku staly strumien magne¬ tyczny jest wytwarzany przez cewke podmagneso- wujaca zasilana z zasilacza pradu stalego. Stalosc gestosci strumienia magnetycznego w szczelinie po¬ wietrznej mozna osiagnac w tym przypadku przez stabilizacje pradu zasilajacego cewki podmagneso- wujacej. W dotychczasowych wzbudnikach badz w ogóle nie stabilizowano pradu cewki podmagne¬ sowujacej — co jest równoznaczne z brakiem sta¬ bilizacji gestosci strumienia magnetycznego w szczelinie powietrznej — lub stosowano stabiliza¬ cje pradu cewki podmagnesowujacej. Stosowany do tego celu uklad sklada sie z transformatora za¬ silanego z sieci energetycznej i zasilacza stabilizo¬ wanego pradu stalego. W sklad zasilacza stabili¬ zowanego wchodzi wzmacniacz magnetyczny. Z uwagi na zastosowanie tego wzmacniacza opisane rozwiazanie ma nastepujace wady: mala dynami- 10 15 25 30 ke ukladu, maly wspólczynnik stabilizacji, duzy ciezar urzadzenia, i duzy koszt jego wykonania.Celem wynalazku jest unikniecie wyzej wymie¬ nionych wad przez zastosowanie ukladu zapew¬ niajacego wysoka stabilizacje strumienia magne¬ tycznego w szczelinie powietrznej wzbudnika elek¬ trodynamicznego.W ukladzie stabilizacji strumienia magnetycz¬ nego wedlug wynalazku, cewka pradu zmiennego dlawika nasycanego jest polaczona szeregowo z uzwojeniem pierwotnym transformatora sieciowe¬ go, a cewka pradu stalego dlawika nasycanego jest polaczona z wyjsciem wzmacniacza pradu stalego, na wejscie którego jest podawany sygnal propor¬ cjonalny do spadku napiecia na oporniku przez który przeplywa prad obciazenia. Ponadto, we wzmacniaczu pradu stalego napiecie sygnalu petli sprzezenia zwrotnego jest porównywane z napie¬ ciem odniesienia otrzymanym z diody Zenera, a wynik porównania jest wzmacniany przez dalsze stopnie wzmacniacza pradu stalego.Zastosowanie, w ukladzie stabilizacji pradu cew¬ ki podmagnesowujacej, wzmacniacza pradu sta¬ lego zbudowanego na tranzystorach zapewnia wy¬ starczajaca dynamike ukladu. Dzieki zastosowaniu duzego wzmocnienia tego wzmacniacza, uzyskano duzy wspólczynnik stabilizacji. W przykladowym rozwiazaniu uzyskano stalosc pradu obciazenia w granicach + 1% przy nastepujacych danych: prad obciazenia = 15 A, opornosc obciazenia = 3,1Q, 5761557615 3 zmiana opornosci obciazenia = +30% i napiecia zasilania = od 190 do 230 V. Inne cechy pozytywne ukladu to stosunkowo maly ciezar urzadzenia oraz niski jego koszt wykonania.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blo¬ kowy ukladu stabilizacji, a fig. 2 — schemat ideo¬ wy wzmacniacza pradu stalego.Jak pokazano na fig. 1, napiecie sieci zasilajacej jest doprowadzone do transformatora sieciowego 1, poprzez dlawik nasycany 2, który jest tutaj ele¬ mentem regulacyjnym. Spadek napiecia na dlawi¬ ku nasycanym 2 zalezy od stopnia jego nasycenia.Napiecie uzwojenia wtórnego transformatora sie¬ ciowego 1 jest prostowane i filtrowane, przez pro¬ stownik z filtrem 3, i podawane na cewke pod- magnesowujaca 4 wzbudnika elektrodynamiczne¬ go.Potencjometr 5, polaczony szeregowo z cewka podmagnesowujaca 4, sluzy do ustawienia pradu obciazenia I na wartosc optymalna przy minimal¬ nym napieciu sieci energetycznej i maksymalnym oporze obciazenia. Wzrost napiecia sieci lub zmniejszenie oporu obciazenia wywola wzrost pra¬ du obciazenia I, co z kolei spowoduje zwiekszenie napiecia na oporniku 5. Przyrost napiecia na opor¬ niku 5 powoduje zmniejszenie napiecia wyjsciowe¬ go ze wzmacniacza tranzystorowego pradu stalego 6, a to z kolei powoduje zmniejszenie nasycenia dlawika nasycanego 2. Zmniejszenie nasycenia dla¬ wika 2 wywola wzrost spadku napiecia na nim.W wyniku tego zmniejszy sie napiecie na uzwoje¬ niu pierwotnym transformatora 1 tak, ze wartosc pradu obciazenia I pozostanie stala.We wzmacniaczu pradu stalego 6 (fig. 2) czesc spadku napiecia na oporniku 5 jest podawana na baze tranzystora 7, a na emiter tranzystora 7 po¬ dawane jest napiecie odniesienia otrzymane na 5 diodzie Zenera 8. Wynik porównania tych dwóch napiec jest wzmacniany przez dalsze stopnie 9 wzmacniacza pradu stalego 6. Do wyjscia wzmac¬ niacza pradu stalego 6 jest podlaczona cewka pra¬ du stalego 10 dlawika nasycanego 2 wspólpracu- 10 jaca z cewka pradu zmiennego 11 dlawika nasyca¬ nego 2, która jest wlaczona szeregowo w obwód pierwotny transformatora sieciowego 1. PL