Opublikowano; J8.VIIL1969 57611 KI. 47 g, 29 :-'fT6lNlA] Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Wladyslaw Pawlik, mgr dnz. Kornel Olender, mgr inz. Antoni Wawrzacz, mgr Inz.Zbigniew Gebicki, !mgr inz. Zbigniew (Raczka Wlasciciel patentu: Zaklady Konstrukcyjno-Mechanizacyjne Przemyslu Weglowego, Gliwice ((Polska) Urzadzenie do sterowania ukladu napedowego Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do ste¬ rowania ukladu napedowego maszyn,, dla których zródlem energii napedowej jest sprezone powie¬ trze napedzajace silnik pneumatyczny. Silnik ten napedza pompe hydrauliczna, zasilajaca silnik hy¬ drauliczny lub szereg silników. Uklady takie sto¬ sowane sa zwlaszcza w maszynach górniczych na przyklad w ladowarkach czerpakowych.Ze wzgledu na prostote konstrukcji i koszt wy¬ konania stosuje sie w tych ukladach pompy ole¬ jowe, pracujace przy jednym kierunku obrotów.Wobec tego napedzajacy je silnik pneumatyczny pracuje równiez w jednym kierunku. Poniewaz pompy olejowe tlocza olej tylko w jednym kierun¬ ku zas silniki hydrauliczne winny miec mozliwosc pracy w obu kierunkach, do ukladu hydrauliczne¬ go wlacza sie rozdzielacz hydrauliczny, zmieniaja¬ cy kierunek doplywu oleju do silnika.Ze wzgledu na mozliwosc rozbiegania sie sil¬ nika pneumatycznego w okresach, gdy napedzany mechanizm zostaje unieruchomiony to jest, gdy olej z pompy olejowej jest skierowany z powrotem do zbiornika oraz ze wzgledu na oszczednosc spre¬ zonego powietrza, konieczne jest ograniczenie do¬ plywu sprezonego powietrza do silnika pneumatycz¬ nego, lecz nie calkowite odciecie tego doplywu, w okresach postoju mechanizmów napedzanych.Warunek ten wymaga zastosowania w ukladzie do zasilania sprezonym powietrzem zaworu pneu¬ matycznego sterowanego równoczesnie przy stero- 15 20 wyiwanjiiu roz^jiziel&cza hydraiufldcizneigo. CaJkoiwite odcinanie doplywu sprezonego powietrza w okresie unieruchomienia mechanizmów napedzanych jest niekorzystna gdyz kazde ponowne uruchamianie wymagaloby rozpedzania wirujacych mas silnika pneumatycznego* pompy hydraulicznej oraz oleju.Uklad sterowania powinien 'uwzgledniac powyzsze wymagania. Napedowy uklad pneuimatyczno-hyclra- uliczny stosowany jest zazwyczaj w maszynach, w których dwa luib wieksza ilosc mechanizmów wy¬ maga równoczesnego sterowania.Wobec tego Ikaoiiecane jest laczenie slterowania poszczególnymi mechanizmami w graipy, tak aby ilosc dzwigni sterowniczych byla ograniczona do dwóch. Stad wynika potrzeba sprzezenia sterowania rozdzielaczami pneumatycznym i hydraulicznym. W znanych rozwiazaniach sterowania tego rodzaju ukladem napedowym warunek dwukierunkowej pracy sjlnijsa hyltoufc^ przy jejdnokaierrunko- wej pracy pompy oraz warunek jednej dzwigni ste¬ rowniczej zostaly sipelnionie przez zastosowanie im- dzielacza hydraulicznego sterowanego recznie, któ¬ ry jest hydraulicznie sprzezony z rozdzielaczem pneumatycznym.Sterowanie rozdzielaczem hydraulicznym w celu uruchomienia mechanizmów roboczych powoduje równoczesny przeplyw oleju specjalnymi przewoda¬ mi z rozdzielacza hydraulicznego do rozdzielacza pneumatycznego. Ten strumien oleju powoduje otwarcie przez rozdzielacz pneumatyczny pelnego 576113 57611 stamienda sprezonego powietrza do silnika pneu¬ matycznego. Odciecie dzwignia rozdzielacza hydra¬ ulicznego doplywu oleju do silnika hydraulicznego powoduje równoczesnie przymkniecie doplywu spre¬ zonego powietrza do silnika pneumatycznego.Uklad przewodów olejowych sluzacych do stero¬ wania rozdzielaczem pneumatycznym jest dostoso¬ wany do tego, aby przy przeplywie oleju do sil¬ nika hydraulicznego w jednym i drugim kierunku rozdzielacz pneumatyczny kierowal strumien po¬ wietrza nadajacy silnikowi pneumatycznemu obroty zawsze w jednym kierunku. Po zatrzymaniu me¬ chanizmów roboczych rozdzielacz pneumatyczny poapstawia przdplyW niewielkiej strugi powietrza tym samym przewodem, aby silnik pneumatyczny afedal sde obracal prey ^oUnrionyich obrotach. Nie¬ dogodnoscia tefeo znafaegp rozwiazania jest koniecz- n^||^stósqvviindJa. stoompOikowanego specjalnego roz¬ dzielacza hyjdrauOliicznego oraz skomplikowanego specjalnego rozdzielacza pneumatycznego, co pod¬ niosa koszt wykonania i napraw. .Powyzsze wady i niedogodnosci usuwa urzadzenie do sterowania ukladu napedowego wedlug wyna¬ lazku tak zbudowane, ze za pomoca jednej dzwig¬ ni uruchamia sie równoczesnie rozdzielacz pneu¬ matyczny i hydrauliczny dzieki ¦ mechanicznemu sprzezeniu obydwóch rozdzielaczy. W czasie po¬ stoju mechanizmów roboczych silnik pneumatyczny ma zwolnione obroty, gdyz po zamknieciu rozdzie¬ lacza pneumatycznego jest on zasilany sprezonym powietrzem przewodem obiegowym omijajacym roz¬ dzielacz.Urzadzenie wedlug wynalazku spelnia stawiane warunki w sposób konstrukcyjnie prostszy, a zwlaszcza ma te zalete, ze pozwala na zastosowa¬ nie typowych rozdzielaczy pneumatycznego i hydra¬ ulicznego, co powoduje znaczne potanienie budowy urzadzenia i jego remontów.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku na którym fig. 1 przedstawia przekrój urzadzenia prowadzony osio¬ wo przez rozdzielacz pneumatyczny, a fig. 2 zesta¬ wienie calosci urzadzenia, w czesciowym przekroju.Urzadzenie sklada sie z typowego toczkowego dwudroznego rozdzielacza pneumatycznego 1, z ty¬ powego rozdzielacza hydraulicznego 2, dzwigni ste¬ rowniczej 4 i dzwigni 11, sprzegajacej mechanicznie rozdzielacze 1 i 2. Ody dzwignia 4 znajduje sde w polozanilu srodkowym tloczek rozdizielaeza pneuma¬ tycznego zajmuje polozenie sroidklojwe odcinajac do¬ plyw sprezonego powietrza do silnika, a rozdzielacz hydrauliczny kieruje sitriuimien oleju z pompy z po¬ wrotem do zbiornika.Wychylenie dzwigni 4 w jedno z polozen skraj¬ nych powoduje przesuniecie tloczka rozdzielacza pneumatycznego równiez w jedno z polozen skraj¬ nych, co umozliwia przeplyw powietrza sprezonego z przewodu 5 do przewodu 8 luib 9, a nastepnie przez przewód 7 do silnika pneumatycznego, na- 10 20 25 30 35 40 50 55 dajac mu Obroty zawsze w jednym kierunku. Rów¬ noczesnie zostaje sterowany rozdzielacz hydraulicz¬ ny Z .umozliwiajac przeplyw oleju do silnika hy- - draulicznego w jednym lub drugim kierunku.W ukladzie sterowania wedlug wynalazku zasto¬ sowano typowy rozdzielacz pneumatyczny 1, przy¬ stosowany do tego celu przez zastosowanie pokryw 10 szczelnie odcinajacydh wnejtaze rozdzielacza od atmosfery. W mzidlziellaczu 1 w jego typowym wy¬ konaniu pokrywy 10 posiadaja otwory laczace wne¬ trze rozdzielacza z atmosfera. Przez otwory te wply¬ wa do atmosfery zuzyte powietrze doplywajace z silnika. Zastosowande w ukladzie starowania we¬ dlug ¦wynalazku pokryw 10 z otwionami, uniemozli- wialolby prace ukladu, gdyz sprezone powietrze skie¬ rowane przez tloczek rozdzielacza z pnzewodiu 5 na przyklad do przewodu 8 ulegaloby rozprezeniu przez przewód 9 i otwory w pokrywie 10. Takie samo zjawisko wystepuje przy kiarowaniu stirumieiniia sprezonego powietrza z pirzewodu 5 do 9.Gdy dzwignia 4 znajduje sie w polozeniu srod¬ kowym, to znaczy gdy zostal odciety przeplyw sprezonego powietrza z przewodu 5 do 8 lub 9, silnik pneumatyczny w ukladzie wedlug wynalaz¬ ku zasilany jest sprezonym powietrzem przez obie¬ gowy przewód 6 i pracuje na zwolnionych obrotach.Przewód 6 laczy bezposrednio z omdneciem elemen¬ tu sterujacego, dolotowy i wylotowy przewód roz¬ dzielacza. Przeplyw powietrza przez przewód 6 moze byc dlawiony zaworem 3, wbudowanym w przewód 6, co pozwala regulowac wielkosc (liczbe) wolnych obrotów silnika pneumatycznego. PL