Przedmiotem niniejszego wynalazku jest sposób metalizacji wewnetrznej ozdób choinkowych, po¬ legajacy na nadawaniu ozdobom umieszczonym w komorze prózniowej, wypelnionej parami metalu ruchu obrotowego w plaszczyznie równoleglej do kierunku parowania wokól osi prostopadlej do osi banki ozdoby i znajdujacej sie pod jej koncówka, a ponadto na uzyskiwaniu rysunków zdobniczych na powierzchni baniek za pomoca szablonów w postaci elastycznej oslony, owijajacej banke i zao¬ patrzonej w wyciecia odpowiadajace rysunkowi oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu.Znany jest sposób metalizacji szkla lub two¬ rzyw sztucznych, polegajacy na naparowywaniu metalizowanej powierzchni parami metalu nisko- wrzacego, zwlaszcza glinu. Sposób ten znalazl za¬ stosowanie w metalizacji elementów optycznych, lamp oscyloskopowych oraz elementów z tworzyw sztucznych.Ostatnio próbowano równiez stosowac pary gli¬ nu do metalizacji ozdób choinkowych. Okazalo sie jednak, ze proces metalizacji zewnetrznej po¬ wierzchni baniek daje negatywne wyniki ze wzgle¬ du na kulisty lub bardziej zlozony przestrzennie ksztalt ozdoby, powodujacy nierównomierne osia¬ danie czastek aluminium na jej powierzchni. Z tego powodu praktyczne zastosowanie znalazl wy¬ lacznie proces wewnetrznej metalizacji ozdób cho¬ inkowych, polegajacy na wprowadzeniu elektrod 10 15 20 25 z zawieszonym drucikiem glinowym do wnetrza banki, w której wytwarzana jest próznia.Sposób ten ma jednak powazne niedogodnosci zwiazane z koniecznoscia wspólsrodkowego umiesz¬ czania druciku glinu wewnatrz ozdoby oraz z na¬ sadzaniem poszczególnych ozdób na elektrody, co wobec ich kruchosci powoduje powstawanie licz¬ nych braków. Ponadto sposób ten moze byc stoso¬ wany wylacznie do baniek o znacznych wymiarach, w których srednica otworu koncówki jest tak du¬ za, ze umozliwia wprowadzenie elektrod z umiesz¬ czona na nich brylka glinu.Badania, które doprowadzily do wynalazku wy¬ kazaly, ze duza równomiernosc pokrycia po¬ wierzchni ozdoby choinkowej czasteczkami metalu mozna uzyskac przez nadanie jej ruchu obrotowe¬ go w plaszczyznie równoleglej do kierunku paro¬ wania. Najkorzystniejsze wyniki uzyskuje sie przy tym, gdy ruch ten odbywa sie wokól osi prostopa¬ dlej do osi banki i przechodzacej w poblizu jej koncówki, przy czym powierzchnia zewnetrzna banki powinna byc odlegla od parujacej brylki glinu przynajmniej o kilka centymetrów.Dalsze badania wykazaly, ze równomiernosc uzyskiwanej warstwy metalu na powierzchni ozdo¬ by choinkowej zalezy w znacznym stopniu od pred¬ kosci obrotowej metalizowanej banki, przy czym najkorzystniejsze warunki uzyskuje sie w przypad¬ ku gdy jest ona zawarta w granicach od 15 do 50 obr/min. 5759257592 3 4 * W wyniku tych badan opracowano sposób zew¬ netrznej metalizacji baniek ozdób choinkowych, stanowiacy przedmiot wynalazku i polegajacy na nadawaniu bance w trakcie metalizacji ruchu obro¬ towego z predkoscia rzedu 15 do 50 obr/min w plaszczyznie równoleglej do kierunku parowania wokól osi prostopadlej do powierzchni banki i przechodzacej w poblizu jej koncówki tak odle¬ glej od parujacej brylki glinu, aby powierzchnia metalizowanej ozdoby byla odlegla przynajmniej o kilka centymetrów od tej brylki.Doswiadczenie wykazalo, ze sposób ten umozli¬ wia uzyskanie warstwy metalu pokrywajacej zew¬ netrzna powierzchnie ozdoby o wystarczajaco rów¬ nomiernej grubosci, wysokim polysku i korzy¬ stnych wlasnosciach antykorozyjnych. Wynalazek pozwolil ponadto na uzyskanie korzystnych efek¬ tów zdobniczych, które mozna osiagnac przez po¬ krycie, uprzednio polakierowanej banki ozdoby choinkowej cienka elastyczna powloka, na przy¬ klad z folii polietylenowej, zaopatrzona w wycie¬ cia odpowiadajace nanoszonemu rysunkowi. Po metalizacji otrzymuje sie w ten sposób srebrny blyszczacy rysunek, w miejscach odpowiadajacych wycieciom, na tle polakierowanej powierzchni oz¬ doby. Dzieki temu uzyskuje sie bardzo duza wy¬ dajnosc zdobienia ozdób.Metalizacje ozdób choinkowych sposobem we¬ dlug wynalazku przeprowadza sie za pomoca urza¬ dzenia stanowiacego beben prózniowy, wyposazony wewnatrz w wymienny kosz zlozony z ukladu walków, zaopatrzonych w elastyczne uchwyty do osadzania baniek i otaczajacych symetrycznie ele¬ menty grzejne urzadzenia umieszczone wzdluz osi bebna, przy czym walkom tym nadaje sie ruch obrotowy z predkoscia rzedu 15 do 50 obr/min.Wymiennosc koszy umozliwia metalizacje ozdób o róznej srednicy w granicach od kilkunastu do kilkuset mm, przy czym dla kazdej srednicy ba¬ niek stosowany jest kosz o odpowiednim rozmiesz¬ czeniu walków i uchwytów.Wynalazek jest przykladowo wyjasniony na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie do metalizacji ozdób choinkowych sposobem na¬ parowywania ich powierzchni zewnetrznej w prze¬ kroju podluznym wzdluz linii BB na fig. 2, fig. 2 — to samo urzadzenie w przekroju poprzecz¬ nym wzdluz linii AA na fig. 1, fig. 3 — walek ko¬ sza z osadzonymi na przymocowanych do niego uchwytach ozdobami choinkowymi w widoku z bo¬ ku, fig. 4 '— walek w przekroju wzdluz linii CC na fig. 3, a fig. 5 — sposób nanoszenia rysunków w trakcie metalizacji.Sposób metalizacji ozdób choinkowych wedlug wynalazku polega na naparowywaniu zewnetrznej powierzchni ozdoby parami metalu nisko-wrzace- go, na przyklad aluminium, przy równoczesnym nadawaniu ozdobie ruchu obrotowego z predkoscia 15 do 50 obr/min. w plaszczyznie równoleglej do kierunku parowania wokól osi prostopadlej do osi ozdoby i przechodzacej w poblizu konca jej banki oraz tak odleglej od brylki parujacego metalu, aby zapewnic minimalna odleglosc naparowywanej po¬ wierzchni ozdoby od tej brylki wynoszaca kilka centymetrów. j Urzadzenie do stosowania sposobu wedlug wy¬ nalazku przedstawione na fig. 1 i 2 sklada sie z 5 nastepujacych podstawowych zespolów: z obudo¬ wy, z zespolu napedowego, z zespolu grzejnego, z wymiennego kosza z obrotowymi walkami, wy¬ posazonymi w elastyczne uchwyty do osadzania baniek ozdób choinkowych oraz z nieuwidocznio- nego na rysunku urzadzenia prózniowego na przy¬ klad pompy dyfuzyjnej.Obudowa urzadzenia ma postac bebna 1 z osa¬ dzona na zawiasach 4 i szczelnie zamykana po¬ krywa 2, wyposazona we wziernik 3 iw zawór 6 umozliwiajacy napelnienie bebna powietrzem atmo¬ sferycznym. W dolnej czesci bebna 1 znajduje sie króciec wylotowy 5, polaczony z pompa dyfuzyj¬ na.Zespól napedowy sklada sie z nieuwidocznionego na rysunku silnika elektrycznego napedzajacego za posrednictwem przekladni slimakowej 7, tarcze 8 sprzegla, na przyklad klowego, którego druga tarcza 9 jest polaczona z koszem.Zespól grzejny urzadzenia sklada sie z umiesz¬ czonych wzdluz osi bebna 1 miedzianych pretów 10, na których sa zawieszone grzejne spirale opo¬ rowe 11 i 12 lub brylki naparowywanego metalu, przy czym zaciski 13 pretów sa polaczone za po¬ moca przewodów 14 z transformatorem.Wymienny kosz urzadzenia sklada sie ze szkie¬ letu zlozonego z czolowych pierscieni 15 i lacza¬ cych je poprzeczek i wsporników 17, sluzacych do prowadzenia go wzdluz wewnetrznej powierzchni bebna 1 oraz z ukladu walków 16, ulozyskowanych w pierscieniach 15. Kazdy z walków 16 jest zao¬ patrzony w zespól elastycznych uchwytów do osa¬ dzenia baniek 21 metalizowanych ozdób choinko¬ wych, zlozonych z piast 18 ze sworzniami 19 wyr posazonymi w sprezyste wasy 20.Najkorzystniejsze wyniki uzyskuje sie w przy¬ padku stosowania, gdy kazda piasta 18 jest zao¬ patrzona w cztery wzajemnie prostopadle sworz¬ nie 19 ze sprezystymi wasami 20, przy czym licz¬ ba piast osadzonych na kazdym z walków 16 jest zalezna od wymiarów metalizowanych baniek, przy czym najlepsze wykorzystanie objetosci bebna uzyskuje sie w tym przypadku, gdy piasty 18 na sasiadujacych z soba walkach 16 sa wzajemnie przesuniete o polowe podzialki t, czyli odleglosci miedzy sasiednimi piastami (fig. 1). Ponadto na koncu kazdego z walków jest zaklinowane kólko linowe 22, napedzane za pomoca opasujacej je linki 23, z tego walka 16a, na którym jest zakli¬ nowana tarcza 9 sprzegla klowego.Dzialanie opisanego wyzej urzadzenia ilustruje sposób metalizacji baniek ozdób choinkowych we¬ dlug wynalazku i jest nastepujace. Banki 21 ozdób choinkowych przeznaczonych do metalizacji na¬ sadza sie koncówkami na sprezystych wasach 20 elastycznych uchwytów wyjetego kosza, przy czym w zaleznosci od wymiarów metalizowanych ozdób stosuje sie kosz w odpowiednim rozstawieniu wal¬ ków 16 i sworzni 19. Nastepnie zawiesza sie na 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6057592 grzejnych spiralach oporowych 11 druciki 12 z metalu przeznaczonego do naparowywania.Zaladowany kosz z linka 23 opasujaca kólka 22, walków 16 wsuwa sie do wnetrza bebna 1, przy czym jego wsporniki 17, prowadza kosz po wew¬ netrznej powierzchni bebna 1 i zazebia sie za¬ klinowana na jego walku 16a tarcze sprzeglowa 9 z tarcza sprzeglowa 8 zespolu napedowego. Na¬ stepnie zamyka sie szczelnie pokrywe 2 i wlacza pompe prózniowa, która wytwarza wewnatrz beb¬ na 1 podcisnienie rzedu 10-4 Tr, po czym wlacza sie zespól grzejny i zespól napedowy. Wskutek tego zawieszone na spiralach oporowych 11 druci¬ ki 12 glinu lub innego metalu, intensywnie paruja, przy czym czasteczki pary metalu rozchodza sie prostoliniowo w kierunku oznaczonym na fig. 1 strzalka I.Równoczesnie silnik elektryczny zespolu nape¬ dowego napedza przez przekladnie slimakowa 7, sprzeglo 8, 9 i kola linowe 22 opasane linka 23 walki 16 kosza wraz z osadzonymi na elastycznych uchwytach bankami 21 ozdób choinkowych ruchem obrotowym w plaszczyznie w przyblizeniu równo¬ leglej do kierunku I parowania wokól osi prosto¬ padlej do osi baniek 21 i lezacej w poblizu ich koncówek. Dzieki temu na kazdy punkt powierzch¬ ni zewnetrznej baniek padaja czasteczki par po- powodujac pokrycie jej warstwa metalu o rów¬ nomiernej grubosci.W celu uzyskania korzystnych efektów zdobni¬ czych banki 21 ozdób choinkowych pokrywa sie elastyczna powloka 24 na przyklad z folii polie¬ tylenowej, zaopatrzona w wyciecia 25 odpowiada¬ jace zadanej formie rysunku, przy czym przed metalizacja ozdobe lakieruje sie lakierem spiry¬ tusowym na barwe tla rysunku.W trakcie naparowywania takiej ozdoby meta¬ lizacji podlega jedynie ta czesc jej powierzchni, która znajduje sie wewnatrz wyciecia 25, co umozliwia uzyskanie blyszczacego, srebrzystego ry¬ sunku na barwnym tle polakierowanej ozdoby.Po skonczonej metalizacji (trwajacej okolo 20 sek.), której przebieg obserwuje sie przez wzier¬ nik 3 wylacza sie zespól grzejny, zespól napedo¬ wy i pompe prózniowa, po czym wlacza sie za¬ wór 6, który umozliwia wypelnienie bebna 1 po¬ wietrzem atmosferycznym, otwiera sie pokrywe 2 i wysuwa kosz z ozdobami. W celu lepszego wy¬ korzystania urzadzenia — w ciusie zdejmowania ozdób z elastycznych uchwytów kosza wprowadza sie do bebna drugi uprzednio przygotowany kosz z nasadzonymi ozdobami, które równoczesnie pod¬ legaja metalizacji.Sposób wedlug wynalazku umozliwia uzyskanie bardzo duzej wydajnosci produkcji i wysokiej jakosci warstwy pokrywajacego metalu o korzyst- 15 6 nych wlasnosciach antykorozyjnych, a ponadto — korzystnych efektów zdobniczych przez szablono¬ we nanoszenie rysunków. 5 PL