Pierwszenstwo: 18.VI.1966 Niemiecka Republika Federalna Opublikowano: 30.VI.1969 \ i 57506 KI. 27 c, 7/05 MKP F 04 d tfDK ~ CT,V ?niMQn #/<» ^i LSJJufe-fcj Wlasciciel patentu: Aktiengesellschaft Kiihnle Kopp & Kausch, Franken- thal/Pfalz (Niemiecka Republika Federalna) Urzadzenie do nastawiania lopat wirnika dmuchawy o przeplywie osiowym Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do na-. stawiania lopat wirnika dmuchawy o przeplywie osiowym.Przez nastawianie lopat w tego rodzaju dmucha¬ wach powinno sie uzyskiwac kat naplywowy zarysu lopaty w zaleznosci od wymaganych chwilowych warunków ruchu. To nastawianie powinno byc moz¬ liwe równiez w ruchu. Pozadane jest oczywiscie, azeby rozwiazanie zagadnienia nastawiania lopat wirnika dmuchaw osiowych dalo sie zastosowac równiez w innych maszynach wirnikowych o prze¬ plywie osiowym.Takie nastawianie lopat wirnika jest przeprowa¬ dzane przez dzialajacy w znany sposób cylinder nastawczy z tlokiem hydraulicznym, obracajacy sie w osi wirnika wraz z nim. Dzieki takiemu rozwia¬ zaniu zostaja pominiete elementy przenoszace, od nieruchomych do wirujacych czesci maszyny, co jest szczególnie pozadane ze wzgledu na wymagane duze sily nastawcze. Przy osiowym polozeniu si¬ lownika hydraulicznego, szczególnie korzystny jest uklad suwaka sterujacego w osi tloka silownika.Przy tego rodzaju ukladzie unika sie przenoszenia hydraulicznych impulsów sterujacych od czesci nie¬ ruchomych do wirujacych.Taki uklad nastawiania lopat znany jest na przy¬ klad w turbinie Kaplana. Silownik hydrauliczny jest tam umieszczony w piascie wirnika turbiny, suwak sterujacy znajduje sie dokladnie w osi pia¬ sty wirnika lub tez tloka nastawczego, albo jego 25 30 tloczyska. W tym znanym ukladzie, olej pod cisnie¬ niem doprowadzany jest wprawdzie przez przedlu¬ zacz suwaka sterujacego, wykonany w postaci wy¬ drazonego preta, a cdplyw przez przestrzen utwo¬ rzona miedzy tym przedluzaczem, a otworem walu, to jednak suwak sterujacy obraca sie wraz z wa¬ lem i piasta tak, ze do doprowadzenia oleju pod cisnieniem wymagane jest uszczelnienie miedzy nie¬ ruchoma wytwornica cisnienia, a obracajacym sie wraz z walem wydrazonym pretem suwaka steru¬ jacego.Wynalazek ma za zadanie zastosowanie takiego nastawiania lopat wirnika dmuchawy o przeplywie osiowym, aby wyeliminowac uszczelnienie zapo¬ biegajace wyciekaniu oleju znajdujacego sie pod cisnieniem pomiedzy nieruchoma wytwornica cis¬ nienia, a suwakiem sterujacym.Wedlug wynalazku, rozwiazano to zadanie w ten sposób, ze suwak sterujacy jest ulozyskowany na lozyskach rolkowych w tuleji sterowniczej wiruja¬ cej wewnatrz tloka lub tloczyska cylindra nastaw¬ czego umieszczonego osiowo. Doprowadzanie i od¬ prowadzanie oleju nastepuje poprzez suwak steru¬ jacy poruszajacy sie tylko w kierunku osiowym bez ruchu obrotowego, umieszczonego obrotowo z wol¬ nej strony na wale wirnika.W innej odmianie wykonania wynalazku, na czo¬ pie suwaka sterujacego osadzone jest lozysko rol¬ kowe, którego pierscien zewnetrzny ogranicza jego 57 5063 57 506 4 niowego 30, skad poprzez otwór 31 w suwaku ste¬ rujacym dochodzi, w kierunku zaznaczonym strzal¬ ka, do przewodu odplywowego 13. Ruch tloka 6 utrzymuje sie dzieki zaistnialej róznicy cisnien oleju 5 tak dlugo, az suwak sterujacy osiagnie znowu po¬ lozenie srodkowe wzgledem krawedzi rowków w tu¬ le j i sterujacej, jak to pokazuje fig. 1. Tlok 6 podaza dokladnie za ruchem suwaka sterujacego. Przez taki uklad wzajemny suwaka sterujacego i tloka uzy- io skuje sie automatycznie pozadany ruch powrotny.• Dokladnie ten sam przebieg, ale w kierunku od¬ wrotnym zachodzi rzecz jasna, kiedy suwak steru¬ jacy zamiast w prawo, jak na fig. 2 zostaje prze¬ suniety z polozenia srodkowego w lewo. 15 Aby ograniczyc skok suwaka wzgledem tloka, na czopie 15 tego suwaka sterujacego, umieszczone jest lozysko kulkowe 16 (fig. 1), które swoim pierscie¬ niem zewnetrznym zderza sie z plaszczyznami 17 lub 18 w otworze tloczyska. Powoduje to ograni- 20 czenie skoku, przy którym unika sie ruchu wzgled¬ nego miedzy zderzajacymi sie plaszczyznami, a tym samym niekorzystnego tarcia, albo zjawiska za- * cierania, mimo ruchu obrotowego tloka wzgledem suwaka sterujacego. 25 Dzieki wyzej opisanemu wynalazkowi, wykonano urzadzenie sluzace do nastawiania lopat wirnika dmuchawy o przeplywie osiowym, przy którym w wradomy sposób unika sie wszelkich mechanicz¬ nych czlonów nastawczych sluzacych do przenosze- 30 nia ruchu od serwomotoru na obracajacy sie wir¬ nik. Poniewaz suwak sterujacy dziala wedlug za¬ sady samonadaznej i umieszczony jest osiowo w si¬ lowniku lub silniku nastawczym, odpadaja wszyst¬ kie dzwignie laczace lub przewody, które sluza do |5 sprzezania zwrotnego pomiedzy suwakiem steruja¬ cym i silnikiem nastawczym.Zasadniczy postep osiagniety dzieki temu wyna¬ lazkowi polega ponadto na tym, ze doprowadzenie oleju pod cisnieniem nastepuje bezposrednio do 0 nieruchomego suwaka sterujacego bez koniecznosci stosowania cisnieniowych uszczelek olejowych po¬ miedzy nieruchomymi i ruchomymi czesciami. Prze¬ plyw oleju pod cisnieniem od nieruchomych czesci ukladu sterujacego do obracajacego sie wirnika na- 5 stepuje tu raczej na krawedzi samego suwaka ste¬ rujacego, przy czym on sam przejmuje funkcje uszczelniania swoja krawedzia w chwili zamykania.Urzadzenie nastawcze zgodnie z wynalazkiem jest zatem niezwykle proste w wykonaniu i bezpieczne w pracy. skok zderzajac sie z odpowiednimi plaszczyznami w tloku wzglednie otworze tloczyska.Na fig. 1 i 2 pokazano przyklad wykonania urza¬ dzenia wedlug wynalazku, przy czym fig. 1 przed¬ stawia czesc wirnika, jak równiez suwaka i cy¬ lindra nastawczego w przekroju osiowym, fig. 2 — suwak sterujacy w wiekszej skali. Na fig. 1 cyfra 1 oznaczono kolnierzowa czesc tarczy wirnika. Cyfra 2 oznaczono wewnetrzna czesc ulozyskowania lopaty wirnika. Na wale tej lopaty osadzona jest dzwignia nastawcza 3, która przez osiowe przesuniecie tar¬ czy 4 obraca sie wahadlowo powodujac przestawie¬ nie lopaty wirnika. Tarcza 4 umieszczona jest na tloczysku 5 tloka 6. PL