PL57446B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 31.Y.1969 57446 3-eH4 We, jf3/s'z KI. 47 c, 11 MKE—LlLd CZYTE Urzedu Potenton* Pols^ej UKET Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Janusz Cieszewski, inz. Narcyz Ke¬ dzierski Wlasciciel patentu: Centralne Biuro Konstrukcyjne Obrabiarek, Pru¬ szków (Polska) Sprzeglo wieloplytkowe Przedmiotem wynalazku jest sprzeglo wielo¬ plytkowe sterowane mechanicznie, elektromagne¬ tycznie lub hydraulicznie, wyposazone w pakiet plytek, których powierzchnie cierne utworzone sa z ulozonych na przemian plytek o powierzchniach gladkich i plytek o powierzchniach z nacietymi rowkami o przekroju trójkatnym.W znanych dotychczas sprzeglach wieloplytko- wych, pakiet plytek sklada sie z plytek o po¬ wierzchniach plaskich i gladkich. W sprzeglach tych po zwolnieniu pakietu plytek, wystepuje niedogodne zjawisko przenoszenia przez sprzeglo momentu obrotowego szczatkowego, co znacznie obniza sprawnosc ukladów napedowych oraz ogranicza dopuszczalna wzgledna predkosc obro¬ towa plytek sprzegla ze wzgledu na ich nagrze- * wanie sie w wyniku zmiany tarcia spowodowa¬ nego momentem szczatkowym na cieplo.Szczególnie duzy moment obrotowy szczatkowy wystepuje w tych sprzeglach przy pracy w oleju, poniewaz pakiet plaskich plytek na skutek lep¬ kosci oleju i wystepujacych w zwiazku z tym znacznych sil adhezyjmych, wykazuje tendencje do sklejania sie. W wyniku tego warstwa oleju mie¬ dzy plytkami jest bardzo cienka i wystepuje tar¬ cie pólsuche.Znane sa równiez sprzegla z pakietami, w któ¬ rych plytki uksztaltowane sa w postaci sprezy¬ stego stozka i odksztalcaja sie pod wplywem sily zaciskajacej pakiet, a po jej odjeciu powoduja 15 25 30 rozprezenie pakietu, który pozostaje jednak pod dzialaniem sil napiecia sprezystego przeciwdzia¬ lajacym silom sklejajacym pakiet.Styk miedzy plytkami jest wtedy na ogól punktowy, tak, ze w przypadku pracy sprzegla w oleju nastepuje przerwanie jego warstwy i wy¬ stepuje zjawisko tarcia suchego. Wskutek tego pojawia sie równiez znaczny moment obrotowy szczatkowy, przenoszony przez sprzeglo.Znane sa równiez sprzegla z pakietami, w któ¬ rych plytki zaopatrzone sa w naciecia na po¬ wierzchni roboczej, w ksztalcie spirali, okregów lub promieni, przy czym przekrój poprzeczny tych naciec jest na ogól pólokragly lub prosto¬ katny. Naciecia te powoduja polepszenie pracy sprzegla przy wlaczaniu, poniewaz ulatwiaja wypchniecie oleju z przestrzeni miedzyplytkowych i szybsze wlaczenie sprzegla. Natomiast przy pra¬ cy na sucho umozliwiaja zbieranie sie zanieczysz¬ czen. Doswiadczenie pokazalo jednak, ze przy pra¬ cy tego rodzaju sprzegiel w oleju, naciecia na plytkach powoduja zwiekszenie momentu obroto¬ wego szczatkowego w porównaniu do plytek glad¬ kich. Przyczyna tego zjawiska jest wystepowanie sil hydrodynamicznych miedzy nacieta powierzch¬ nia a warstwa oleju, stycznych do powierzchni plytek.Celem wynalazku jest usuniecie powyzszych wad i niedogodnosci. Cel ten zostal osiagniety przez opracowanie konstrukcji sprzegla wieloplyt- 574463 kowego, które wyposazone jest w pakiet plytek utworzony z ulozonych na przemian plytek o po¬ wierzchniach gladkich i plytek o powierzchniach z nacietymi rowkami, o przekroju trójkatnym i rozwartym kacie wierzcholkowym, które na powierzchni roboczej plytki maja ksztatl luku, stycznego przynajmniej w jednym punkcie do luku kola zakreslonego ze srodka geometrycznego plytki.Dzieki takiemu uksztaltowaniu i rozmieszczeniu .^Hacieó na powierzchni plytek, uzyskano zjawisko ^aaatfcaczynnaga .rozsuwania sie plytek w pakiecie *po wylaczekitl sprzegla pod wplywem dzialania cisnienia hydrostatycznego o kierunku prostopad¬ lym do powierzchni roboczej plytek. Cisnienie to wystepuje wskiltek przesuwania sie powierzchni bocznej' rowka . wzgledem powierzchni roboczej drugiej (gladkiej) plytki, oddzielonej warstwa oleju w wyniku czego, miedzy plytkami wyste¬ puje tarcie plynne powodujac znaczne obnizenie wartosci momentu obrotowego szczatkowego po wylaczeniu sprzegla. Opisane rozmieszczenie row¬ ków na powierzchni roboczej plytki zmniejsza przy tym do minimum dzialanie sil hydrodyna¬ micznych, stycznych do tej powierzchni..Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia sprzeglo wieloplytkowe stero¬ wane elektromagnetycznie w przekroju osiowym, fig. 2 — podobne sprzeglo sterowane mechanicz¬ nie w przekroju osiowym, fig. 3 — pakiet plytek sprzegla w widoku z przodu, fig. 4 — ten sam pakiet w przekroju wzdluz linii AA na fig. 3, a fig. 5 — schemat hydrodynamicznego dzialania rowka na powierzchni plytki.Sprzeglo wieloplytkowe wedlug wynalazku jest wyposazone w pakiet 1 plytek, który sklada sie z plytek zewnetrznych 2 o plaskich powierzch¬ niach roboczych oraz z plytek wewnetrznych 3, z nacietymi na obu powierzchniach roboczych 5 rowkami 4. Rowki 4 utworzone sa przez dwie zbiezne powierzchnie 6 tworzac przekrój trójkatny z rozwartym katem wierzcholkowym. W przykla¬ dowym rozwiazaniu konstrukcyjnym przedstawio- nym na fig. 3, na powierzchniach roboczych 5 plytki umieszczone sa symetrycznie po trzy luko¬ we rowki 4 rozmieszczone na.powierzchni 5 plyt¬ ki 3 w ten sposób, ze tworzacy je luk jest przy- 4 najmniej w jednym punkcie 8 styczny do luku 7 kola zakreslonego ze srodka geometrycznego 9 plytki.Dzialanie hydrodynamiczne rowków 4 polega na 5 wytworzeniu cisnienia P oleju 10 miedzy dwoma powierzchniami roboczymi plytek 2 i 3 (fig. 5) pracujacymi w oleju z okreslona wzgledna V predkoscia obrotowa. Cisnienie to powoduje roz¬ suniecie sie pakietu plytek 1, 2, 3 w ramach prze- 10 widzianego luzu h2 i wytworzenia tarcia plynnego.Badania wykazaly przy tym, ze zwiekszenie wartos¬ ci h2 powoduje odpowiednie zmniejszenie sily tar¬ cia wystepujacej miedzy plytkami, a tym samym zmniejszenie momentu obrotowego szczatkowego. 15 Zbiezne powierzchnie 6 rowków 4 plytki 3 wy¬ twarzaja wzgledem plaskiej powierzchni roboczej plytki 2, w wyniku ruchu wzglednego obydwu po¬ wierzchni z predkoscia obrotowa V, cisnienie P oleju lakierowane prostopadle do powierzchni ro- 20 boczych plytek 2 (fig. 5). Wynikiem tego cisnie¬ nia jest sila parcia dzialajaca wzdluz osi sprzegla i powodujaca wzajemne rozsuwanie plytek 2 i 3.Opisane wyzej rozmieszczenie lukowych row¬ ków 4 na powierzchni roboczej 5 plytek 3 zmniej- 25 sza opory hydrodynamiczne oraz umozliwia latwe przedostanie sie oleju miedzy plytki, zarówno przy doprowadzaniu go od zewnatrz jak i od srodka.Sprzeglo wieloplytkowe wedlug wynalazku mo- 30 ze znalezc zastosowanie zwlaszcza jako sprzeglo pracujace w oleju: zanurzone, polewane lub sma¬ rowane od srodka. PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 35 1. Sprzeglo wieloplytkowe sterowane mechanicz¬ nie, elektromagnetycznie lub hydraulicznie, wyposazone w plytki z nacieciami rowkowymi, w którym stykajace sie powierzchnie robocze plytek sa jednostronnie a plytki zewnetrzne 40 obustronnie gladkie, znamienne tym, ze plytki wewnetrzne (3) sa obustronnie zaopatrzone w rowki (4) o przekroju w ksztalcie trójkata z rozwartym katem wierzcholkowym.

2. Sprzeglo wedlug zastrz. 1 znamienne tym, ze 45 rowki (4) na powierzchni roboczej (5) plytki (3) maja ksztalt luku stycznego przynajmniej w jednym punkcie (8) do luku (7) kola zakreslo¬ nego ze srodka geometrycznego (9) plytki (3).KI. 47 c, 11 57446 MKP F 16 d r PL