Opublikowano: 15.Y.1969 57418 KI. 21 c, 45/10 MKP Ho** m™ UKD Twórca wynalazku: mgr inz. Aleksander Kozminski Wlasciciel patentu: Zjednoczenie Przedsiebiorstw Robót Elektrycznych „Elektromontaz", Warszawa (Polska) Sposób sterowania oswietleniem ulicznym Przedmiotem wynalazku jest sposób centralnego zdalnego sterowania ulicznym oswietleniem- zew¬ netrznym na okreslonym terytorium, który polega na wlaczaniu i wylaczaniu oswietlenia z jednego lub wiecej punktów na obszarze obejmujacym ca¬ le miasta, czesc czy calosc kraju.Dotychczas oswietlenie zewnetrzne zasilane jest z ogólnej sieci miejskiej, przeznaczonej dla wszy¬ stkich uzytkowników, za posrednictwem podstacji wysokiego i niskiego napiecia, w których zainsta¬ lowane sa laczniki czasowe z mechanizmem zega¬ rowym, sluzacym do samoczynnego wlaczania i wylaczania obwodów oswietlenia w okreslonym, zaprogramowanym czasie. Zegary te sterowane sa krzywkami, dostosowanymi do krzywej wschodu i zachodu slonca, wystepujacego w danej strefie geograficznej, przy czym wlaczanie oswietlenia zewnetrznego dokonywane jest w czasie kilkudzie¬ sieciu minut po zachodzie, a wylaczanie nastepu¬ je z tym samym wyprzedzeniem przed wschodem slonca.Z powyzszego wynika, ze poszczególne obwody oswietlenia ulicznego sa wlaczane do sieci nieza¬ leznie od siebie na drodze czysto mechanicznej przez stosowanie zegarów zaleznych od czasu, z których kazdy steruje wylacznie przynalezny ob¬ wód oswietleniowy.Ten sposób sterowania stosowany jest na ogól powszechnie, gdyz nie ma mozliwosci centralnego 25 30 sterowania za posrednictwem oddzielnej sieci ste¬ rowania dublujacej siec miejska.Ponadto znane jest urzadzenie sterujace oswie¬ tleniem przez zastosowanie na podstacjach rejo¬ nowych fotokomórki reagujacej na natezenie swiatla naturalnego.Znany jest równiez uklad lancuchowego wlacza¬ nia i wylaczania obwodów oswietlenia za posred¬ nictwem specjalnych polaczen pierscieniowych, pozwalajacych na dwustronne awaryjne zasilanie w ukladzie zamknietym) który jest stosowany dla terenów przemyslowych na arteriach o duzym na¬ sileniu ruchu kolowego.Zasadnicza wada wyzej wymienionych urzadzen do sterowania oswietleniem ulicznym jest wysoka nieregularnosc wlaczania i wylaczania obwodów oswietleniowych, czego dowodem jest fakt iz oswietlenie ulic z reguly wlaczane jest znacznie wczesniej, a wylaczane znacznie pózniej niz jest to konieczne co w konsekwencji nie jest ekono¬ miczne.Druga zas? dnicza niedogodnoscia stosowanych dotychczas instalacji oswietlenia ulicznego jest nie¬ mozliwosc jednoczesnego wylaczania oswietlenia w calosci dla miast, czesci czy calosci kraju, co mo¬ ze miec duze znaczenie dla obronnosci panstwa z uwagi na ewentualne zagrozenie lotnicze.Zadaniem wynalazku jest opracowanie takiego sposobu sterowania, który pozwoli operowac calo¬ scia oswietlenia zewnetrznego, zaleznie od miej- 57 418"'..¦" 57 4 3 scowyeh warunków klimatycznych i potrzeb oraz zrealizuje idee jednoczesnego wlaczania i wylacza¬ nia oswietlenia w czesci czy calosci kraju.Zadanie techniczne centralnego sterowania oswietleniem ulicznym,* jest zastosowanie kaska- 5. dowego polaczenia niezaleznych rejonów, badz tez* przez zastosowanie do sterowania impulsów wyso¬ kiej czestotliwosci, przesylanych za posrednictwem ogólnej sieci energetycznej lub przez zastosowanie ukladu bezprzewodowego. 10 Wynalazetefjtfostanie objasniony szczególowo na podstawie przykladów jego wykonania zilustrowa¬ nych nji i^suilku %ia którym fig. 1 przedstawia schematyczny uklad kaskadowego centralnego ste¬ rowania oswietleniem ulicznym, fig. 2 — uklad 15 sterowania przy zastosowaniu impulsów wysokiej czestotliwosci, przesylanych za posrednictwem miejskiej sieci elektrycznej, a fig. 3 — uklad ste¬ rowania bezprzewodowego.Odpowiednio wysterowana fotokomórka 2 prze- 2o syla o zmroku i brzasku sygnal, wlaczenia lub wy¬ laczenia oswietlenia, do przekaznika znajdujacego sie w centralnej podstacji 1, który powoduje za¬ dzialanie wskaznika optycznego 4 i wskaznika akustycznego oraz uruchamia przekaznik 6 wbu- 25 dowany do stosowanego dotychczas zegara czaso¬ wego 7 (lub dowolny wylacznik), który dzialajac jako lacznik elektryczny, wlacza obwód 8 oswie¬ tlenia calego rejonu 9, zasilanego z danej podsta¬ cji, przekazujac jednoczesnie napiecie za-posredni- 30 ctwem przewodu fazowego 10, przylaczonego z jed¬ nej strony do punktu swietlnego rejonu, najbliz¬ szego terytorialnie do podstacji 11 nastepnego re¬ jonu, a z drugiej strony do identycznego jak w podstacji 1 zespolu zainstalowanego w podstacji 11, 35 skladajacego sie z przekaznika 6 wbudowanego do zegara — lacznika 7 (lub dowolnie sterowanego zdalnie lacznika), który z kolei wlacza obwód 12 i cala siec oswietlenia tego rejonu 13, skad napie¬ cie przekazywane jest przez polaczenie 14 do pod- 40 stacji 15.Proces wlaczania i wylaczania powtarza sie ko¬ lejno w podstacjach 19, 23, 27 tak, aby z sieci oswietleniowej 29, ostatniej podstacji 27, przekazac poprzez przewód 30 sygnal zarówce 31, potwierdza- 45 jacej optycznie na podstacji centralnej 1 wlacze¬ nie, czy tez wylaczenie wszystkich kolejnych rejo¬ nów oswietleniowych tego lancucha.Podobnie przedstawia sie uklad z lancuchem re¬ jonów zasilanych z podstacji 1, 32, 33, 34, w któ- 50 rym wlaczenie i wylaczenie rejonów potwierdzone zostaje przez przewód 35 wskaznikiem wizualnym 36.Uzupelnieniem tego ukladu jest doprowadzenie obwodu oswietleniowego jednego rejonu, az do 55 podstacji nastepnego, przewidzianego do kolejnego wlaczenia rejonu, co znacznie upraszcza polacze¬ nia kaskadowe 10, 14, 18, 22, 26... ' Odmiana sposobu wedlug wynalazku jest stero¬ wanie ukladu impulsami wysokiej czestotliwosci 60 przesylanymi za posrednictwem ogólnej sieci ener¬ getycznej fig. 2.Tak jak poprzednio wysterowana fotokomórka 2 przesyla sygnal wlaczenia lub wylaczenia do cen¬ tralnej podstacji 1, skierowany do przekaznika 3, e5 4 • który powoduje zadzialanie wskaznika wizualnego 4 i wskaznika fonicznego 5 oraz uruchamia nadaj¬ nik modulowanych impulsów wielkiej czestotliwosci 37, przekazujacej sygnal przez ogólna siec energe¬ tyczna 38, do zainstalowanych na kazdej podstacji rejonowej odbiorników wysokiej czestotliwosci 39.Odbiorniki te dostrojone na nadawany sygnal rea¬ guja wlaczajaco lub wylaczajaco przez przekazniki 6 na zegary — laczniki 7 lub dowolnego lacznika oswietlenia ulicznego, zasilanego przez podstacje rejonu.Uklad sterowania w tej odmianie nie gwarantu¬ je potwierdzenia na stacji centralnej, o wlaczeniu wszystkich rejonów lecz moze byc stosowany do sterowania na obszarze czesci, czy tez calosci kra¬ ju.Inna odmiana wynalazku jest bezprzewodowy uklad sterowania przedstawiony na fig. 3: Podobnie jak to zostalo podane w przykladach poprzednich, przebieg wlaczania i wylaczania roz¬ poczyna sie od wystapienia sygnalu w fotokomór¬ ce 2, przesylajacej go do przekaznika 3, który zo¬ staje wzbudzony powodujac uruchomienie wskaz¬ nika optycznego 4 i wskaznika akustycznego 5 oraz wlacza i uruchamia krótkofalowy nadajnik radiowy 40, przenoszacy sygnal na antene nadaw¬ cza 41, skad jest on przekazywany na anteny od¬ biorcze 42, zainstalowane w kazdej podstacji rejo¬ nowej i podawany dalej do odbiorników 43, wzmacniajacych otrzymany sygnal i wlaczajacych przekaznik 6, który z kolei uruchamia zegar — lacznik 7 (lub dowolny lacznik), zalaczajacy lub wylaczajacy oswietlenie zewnetrzne kazdego z re¬ jonów.Uklad bezprzewodowy, a zwlaszcza w polacze¬ niu z ukladem kaskadowym znajduje zastosowa¬ nie do sterowania oswietleniem zewnetrznym ca¬ lego panstwa z dowolnego terytorialnie miejsca, np. punktu dowodzenia przeciwlotnicza obrona kraju. PL