Pierwszenstwo: 16.XI.1962 Wielka Brytania Opublikowano: 20.Y.1969 57374 KI. 32 a, 15/02 MKP C 03 b UKD *h(Ol Wlasciciel patentu: Pilkington Brothers Limited, Liverpool (Wielka Brytania) .Sposób wytwarzania szkla plaskiego oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia szkla plaskiego oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu.Wedlug dotychczas znanego sposobu wytwarza¬ nia szkla plaskiego warstwe roztopionego szkla przeprowadza sie wzdluz kapieli metalowej w takich warunkach cieplnych, aby zapewnic swo¬ bodny rozplyw szkla w kierunku poprzecznym, przy czym na powierzchni kapieli wytwarza sie plywajaca warstwa roztopionego szkla o stalej grubosci. Grubosc tej warstwy reguluje sie przez zmiane sily ciagnacej stosowanej do przesuwania tej warstwy szkla.Wanstwe szkla przesuwa sie w temperaturze ponad 850°C przy lepkosci szkla wystarczajaco malej, aby spowodowac poprzeczny rozplyw szkla przy danym napieciu powierzchniowym i sile ciezkosci.Wedlug innego znanego sposobu wytwarzania szkla plaskiego ilosc szkla doprowadzanego na kapiel metalowa reguluje sie tak, aby szerokosc wytwarzanej warstwy roztopionego szkla byla mniejsza, .niz szerokosc kapieli. Rozplyw po¬ przeczny szkla w tym przypadku ogranicza sie celowo przez stopniowe zwiekszenie lepkosci szkla oraz jego stopniowe chlodzenie. Po uzyska¬ niu zadanej grubosci tasmy szkla zostaje przer¬ wany poprzeczny rozplyw szkla i tasme poddaje sie stabilizacji.Sposoby te wykazuja jednak powazne wady, na 10 15 20 25 30 przyklad wystepuje tu czesto znieksztalcenie dol¬ nej powierzchni tasmy szkla, jak równiez doklad¬ ne regulowanie grubosci tasmy jest utrudnione.Sposób wedlug wynalazku pozwala na wyelimi¬ nowanie wad znanych sposobów dzieki zastosowa¬ niu dwuwarstwowego doprowadzania roztopione¬ go szkla na kapiel metalowa.Zgodnie z wynalazkiem roztopione szklo dopro¬ wadza sie na kapiel metalowa w scisle regulowa¬ nej ilosci i z regulowana predkoscia wzdluz ryn¬ ny spustowej tak, aby swobodnie spadalo na ka¬ piel z pewnej wysokosci w celu uzyskania dwu¬ warstwowego przeplywu szkla na powierzchni kapieli metalowej. Szklo tworzace w rynnie górna warstwe plynie ciagle naprzód i tworzy górna warstwe szkla na kapieli, a szklo tworzace dolna warstwe w rynnie plynie na kapieli z .pewnym cofnieciem do tylu tworzac nastepnie warstwe dolna. Odksztalcenie dolnej warstwy szkla, jakie wystepuje przy bezposrednim zetknieciu z rynna jest minimalne. Doprowadzanie szkla do rynny reguluje sie tak, aby spowodowac tworzenie sie warstwy roztopionego szkla na kapieli. Warstwe te przesuwa sie naprzód w postaci tasmy i chlo¬ dzi dostatecznie, aby mozna bylo podniesc ja z powierzchni kapieli przy zblizaniu sie jej do otworu wylotowego gdzie usuwa sie tasme z ka¬ pieli.Dostarczanie szkla na kapiel reguluje sie, w celu uksztaltowania warstwy roztopionego szkla 5737457374 i utrzymywania jej w stanie roztopionym, umozli¬ wiajac rozplyw tej warstwy poprzecznie bez prze¬ szkód do granicy mozliwosci jej 'swobodnego przeplywu pod dzialaniem sily ciazenia i napiecia powierzchniowego; powstaje przy tym unoszaca sie na powierzchni kapieli masa roztopionego szkla. Roztopione szklo ,w postaci tasmy przesuwa sie naprzód i poddaje ja chlodzeniu dostatecznie, aby mozna bylo podniesc z powierzchni kapieli ochlodzona tasme przy zblizaniu sie do konca wy- „ ^ gotowego kapieli oraz usuwa te tasme z kapieli I -¦ ;v za pomoca znanego urzadzenia mechanicznego.Przy takim dostarczaniu roztopionego szkla na kapiel metalowa, na przyklad przez rynne spu¬ stowa powierzchnia warstwy roztopionego szkla, stykajaca sie z dnem i sciankami bocznymi rynny spustowej jest rozdzielana, a wszelkie zanieczy- n szczenia pochodzace z rynny, powstajace w wyni¬ ku tego zetkniecia sie z nia, sa zaglebione w roz¬ topionymi szkle i nie zanieczyszczaja powierzchni szkla stykajacej sie z kapiela przy przesuwaniu sie tasmy szkla wzdluz kapieli.Sposób wedlug wynalazku wykazuje jeszcze te zalete, ze warstwie szkla nadaje sie nowa po¬ wierzchnie dolna, utworzona przez nakladanie wolno spadajacego roztopionego szkla doprowa¬ dzanego na kapiel metalowa, utrzymywanego w stanie cieklym. Szklo tworzace warstwe moze swobodnie rozplywac w kierunku poprzecznym az do granicy swobodnego rozplywu szkla pod dzialaniem napiecia powierzchniowego i sily ciez¬ kosci. Roztopione szklo stykajace sie z dnem ryn¬ ny zostaje rozproszone w roztopionym szkle, gór¬ nej warstwy, dzieki czemu zapobiega sie uszko¬ dzeniu dolnej powierzchni tasmy szkla.Wynalazek dotyczy równiez urzadzenia* do wy¬ twarzania szkla plaskiego na kapieli metalowej.Sklada sie ono z wanny szklarskiej do wytwa¬ rzania roztopionego szkla, zbiornika zawierajacego kapiel metalowa oraz z urzadzenia zasilajacego do dostarczania roztopionego szkla do kapieli me¬ talowej. Zbiornik rozciaga sie w kierunku prze¬ suwania sie warstwy szkla od urzadzenia zasila¬ jacego, które siega poza przylegajaca sciane po¬ czatkowa zbiornika i jest umieszczone w pewnej odleglosci od plaszczyzny zamierzonego poziomu kapieli az do otworu wylotowego kapieli. Przy otworze wylotowym zbiornika znajduja sie walce chwytakowe, sluzace do podnoszenia skrzepnietej tasmy szklanej i usuwania jej z kapieli.Rynna spustowa do doprowadzania szkla na ka¬ piel znajduje sie kilka centymetrów ponad po¬ wierzchnia kapieli tak, aby roztopione szklo spa¬ dalo swobodnie na kapiel umozliwiajac przez to tworzenie sie wstecznego skupienia roztopionego . szkla poza szklem plynacym wzdluz kapieli.Urzadzenie wedlug wynalazku jest uwidocznio¬ ne na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie w przekroju wzdluznym, a fig. 2 — rzut poziomy konca wlotowego zbiornika, zaopa¬ trzonego w rynne spustowa do dostarczania roz¬ topionego szkla na kapiel metalowa.Na rysunku wanna do topienia szkla jest ozna¬ czona cyfra 1, przegroda poprzeczna — cyfra 2, a rynna spustowa cyfra 3. Brzez te rynne jest doprowadzane roztopione szklo z pieca 1 na ka¬ piel metalowa. Rynna 3 sklada sie z dna 4 i bocz¬ nych scianek 5. Rynna spustowa ma w zasadzie 5 prostokatny przekrój poprzeczny.Nad rynna spustowa moze byc zamocowana w znany sposób pokrywa. Przegroda 10 jest osadzo¬ na w znany sposób nastawnie w plaszczyznie pio¬ nowej w celu dalszej regulacji przeplywu stru- 10 mienia 11, roztopionego szkla wzdluz rynny 3.Jak przedstawiono na fig. 1 spustowa rynna 3 zachodzi na przylegla sciane poczatkowa 14, zbiornika zawierajacego kapiel metalowa 15, naj¬ lepiej utworzona z roztopionej cyny. Zbiornik 15 sklada sie z dna 12, bocznych scian 13 oraz po¬ czatkowej i koncowej sciany 14 i 42. Powierzchnia kapieli roztopionego metalu oznaczona jest liczba 16. Przedstawiony zbiornik ma taki uklad, ze odstep miedzy jego bocznymi scianami 13, jest w 20 kazdym miejscu wzdluz kapieli wiekszy, niz sze¬ rokosc warstwy szkla na kapieli.Dno spustowej rynny 3 znajduje sie w pewnej odleglosci ponad powierzchnia 16 kapieli, wyno¬ szacej kilkanascie centymetrów tak, aby umozli- 25 wic utworzenie wstecznego skupienia szkla 36 po¬ za warstwa szkla plynacego w dól rynny spusto¬ wej do kapieli. Takie skupienie szkla rozciaga sie ku tylowi pod rynna 3, az do poczatkowej sciany 14 zbiornika. Do skupienia 36 jest doprowadzane 30 ciagle szklo z warstwy stykajacej sie fizycznie z dnem rynny spustowej, natomiast glówna masa szkla opuszczajacego rynne spustowa przesuwa sie naprzód wzdluz kapieli metalowej.Umieszczenie dna 4 rynny spustowej tak, aby 35 zachodzilo ono na przylegla sciane poczatkowa 14 zbiornika oraz umieszczenie wylotu rynny w od¬ leglosci kilkunastu centymetrów ponad powierzch¬ nia kapieli, zapewnia swobodny spadek roztopio¬ nego szkla z rynny na kapiel metalowa. Powo- 40 duje to plyniecie do tylu dolnej warstwy szkla, gdy górna warstwa szkla opuszczajacego rynne, ciagle plynie naprzód do górnej powierzchni war¬ stwy roztopionego szkla, znajdujacego sie na ka¬ pieli. Dolna warstwa szkla wytwarza powierzch- 45 nie denna dla warstwy szklanej plynacej wzdluz kapieli. W takiej powierzchni dennej wystepuje tylko minimalne znieksztalcenie, które jest powo¬ dowane przez fizyczne zetkniecie sie roztopionego szkla z rynna. 50 Urzadzenie moze byc zaopatrzone w nastawne sciany 18 obejmujace dachowa konstrukcje 17 i boczne sciany 19. Konstrukcja dachowa zawiera przewody 39 do doprowadzenia gazu ochronnego do górnej przestrzeni ponad kapiela metalowa. 55 Przewody 39 sa polaczone za pomoca odgalezien 40 z kolektorem 41, przez który doprowadza sie gaz ochronny do przewodów 39. Gaz ochronny moze przechodzic pod nastawna sciana 18 do ko¬ mory ponad wlotowym koncem kapieli, utworzo- 60 nej za pomoca sklepienia 25 i bocznych scian 26.Gdy warstwa szkla doprowadzana dó kapieli ply¬ nie w warunkach opisanych w polskim patencie nr 41876, wówczas czesci kapieli wystawione na dzialanie czynników zewnetrznych sa chronione 65 za pomoca gazu utrzymywanego w zbiorniku w57374 5 górnej przestrzeni pod kapiela i we wspomnianej komorze ponad koncem wlotowym zbiornika.Kapiel metalowa jest przykryta przy poczatku zbiornika plytkami 37, umieszczonymi z obydwóch stron wstecznego skupienia, szkla 36. Plytki te sie- 5 gaja od poczatkowej sciany 14 zbiornika ku przo¬ dowi az do konca wylotowego rynny spustowej.Wskutek tego powierzchnia kapieli pod rynna spustowa i poza jej bocznymi sciankami jest chroniona przed dostepem powietrza zewnetrznego 10 za pomoca wstecznego skupienia szkla i ulozonych rzedem obok siebie plytek 37.Z roztopionego szkla dostarczonego do kapieli, tworzy sie warstwe 24 roztopionego szkla, która jest przesuwana naprzód w postaci tasmy wzdluz 15 kapieli. Ta warstwa szkla jest utrzymywana w stanie roztopionym co umozliwia rozplywanie sie jej poprzeczne bez przeszkód, az do granicy mozliwosci swobodnego przeplywu pod wplywem sily ciazenia i napiecia powierzchniowego. Ta 2o warstwa szkla przesuwa sie naprzód ciagle w po¬ staci tasmy wzdluz kapieli i jest stopniowo chlo¬ dzona na kapieli za pomoca elementów 29, do regulowania temperatury. Przy zblizaniu sie tasmy do koncowej sciany 42 to jest wylotu zbiornika tasme nieco podnosi sie z powierzchni kapieli i kieruje na walki 27, po czym wywiera sie na tasme sile ciagnaca, za pomoca wspólpra¬ cujacych walków 27, 28, w celu przesuniecia tasmy szkla naprzód wzdluz kapieli. Dzieki dosta¬ tecznemu chlodzeniu tasmy szklanej, tasma 35 moze byc odchylona ku górze i prowadzona bez przeszkód przez wylotowy otwór 21.Odleglosc wylotowego konca rynny spustowej od powierzchni kapieli metalowej zalezy od cie- 35 zaru wlasciwego szkla dostarczonego do kapieli.Stwierdzono, ze odleglosc takiego swobodnego spadku w granicach 38—150 mm okazala sie sku¬ teczna przy przecietnej predkosci przeplywu szkla.Co sie tyczy przeplywu roztopionego szkla ku ty- 40 lowi przy tworzeniu skupienia, to odleglosc kilku centymetrów jest dostateczna do tworzenia sie wstecznego skupienia szkla. PL