Pierwszenstwo.Opublikowano, 8.Y.1969 57332 KI 21 d2, 49 MKP H 01 f fjw UKD Twórca wynalazku: mgr inz. Wladyslaw Pewca Wlasciciel patentu: Instytut Elektrotechniki, Warszawa (Polska) Uzwojenie podwójnie wywrotkowe do transformatorów i Przedmiotem wynalazku jest uzwojenie podwój¬ nie wywrotkowe do transformatorów umozliwiaja¬ ce dwukrotne zwiekszenie liczby przewodów rów¬ noleglych w stosunku do tradycyjnego uzwojenia wywrotkowego bez koniecznosci dzielenia go na 5 grupy równolegle i wprowadzanie odplywów w kanale miedzyuzwojeniowym lub w kanale uzwo¬ jenie — rdzen.Znane i szeroko stosowane w transformatorach uzwojenia typu wywrotkowego stwarzaly z reguly 10 duze itrudnosci technologiczne jezeli liczba przewo¬ dów równoleglych ibyla wieksza od czterech. Trud¬ nosci te polegaly przede wszystkim na tym, ze w cewkach „wywracanych" nie mozna bylo zapewnic wlasciwego naciagu dla wszystkich przewodów, co 15 w efekcie doprowadzalo do „obluzowania" tych ce¬ wek i zmniejszenia zwarciowej wytrzymalosci tran¬ sformatora. Jezeli jednak znaczny prad znamiono¬ wy uzwojenia, mimo zastosowania przewodu o ciaglej 'transpozycji, zmuszal do stosowania w uzwo- 2o jeniu wywrotkowym wiekszej liczby przewodów równoleglych, uzwojenie dzielono zazwyczaj na dwie grupy równolegle, co pozwalalo ma zmniejszenie liczby przewodów w kazdej grupie do ilosci dopusz¬ czalnej wzgledami 'technologicznymi. 25 Takie rozwiazanie, w przypadku uzwojenia po¬ lozonego od strony rdzenia, powodowalo koniecz¬ nosc powiekszenia kanalu miedzyuzwojeniowego lub kanalu uzwojenie-rdzen w zaleznosci od tego gdzie wyprowadzono odplywy z grup równoleglych i w 30 konsekwencji wzrastala szerokosc oka transforma¬ tora, ciezar materialów czynnych, calkowity ciezar i wymiary transformatora.Celem wynalazku jest polepszenie wspólczynni¬ ka wypelnienia okna transformatora materialem przewodzacym uzwojenia, zas jego zadaniem jest stworzenie nowego typu uzwojenia, które pozwala wyeliminowac odplywy wyprowadzone z grup rów¬ noleglych w kanale (miedzyuzwojeniowym lub ka¬ nale uzwojenie-rdzen.Cel ten zostal osiagniety przez uzwojenie pod¬ wójnie wywrotkowe, .które isiklada sie z dwóch tra¬ dycyjnych uzwojen wywrotkowych nawinietych w tym samym Ikierunku jako jedno na dru¬ gim, polaczonych ze soba równolegle i przeplecio¬ nych w taki sposób aby strumienie magnetyczne skojarzone z uzwojeniem wewnetrznym i zewnetrz¬ nym ibyly sobie równe.Poniewaz poszczególne uzwojenia wykonywane sa w róznych fazach produkcyjnych, wynikajacych z wzajemnego usytuowania ich wzgledem siebie, liczba przewodów równoleglych w uzwojeniu pod¬ wójnie wywrotkowym moze byc w granicznym przypadku dwukrotnie wieksza od liczby przewo¬ dów w tradycyjnym uzwojeniu wywrotkowym.Przykladowe rozwiazanie uzwojenia podwójnie wywrotkowego z jednym przeipleceniem w srodku wysokosci wedlug wynalazku przedstawione jest na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia uzwoje¬ nie podwójnie wywrotkowe, w którym polowa 573323 n liczby cewek—jest liczba nieparzysta, a fig. 2 '— 2t n uzwojenie w którym polowa liczby cewek —jest liczba parzysta.Kazde z pojedynczych uzwojen nawijane jest m przewodami równoleglymi. Poczatki i konce kaz¬ dego z pojedynczych uzwojen wywrotkowych wy¬ chodza odpowiednio z cewek Ct i Cn i sa wzgle¬ dem siebie przesuniete promieniowo. W srodku wysokosci, miedzy cewkami C i C uzwojenia sa ze soba przeplecione tak, ze górna polówka uzwojenia wewnetrznego laczy sie z polówka dol¬ na uzwojenia zewnetrznego, a polówka dolna uzwo¬ jenia wewnetrznego laczy sie z polówka górna uzwojenia zewnetrznego z jednoczesnym przeplece- niem przewodów w kazdym z pojedynczych uzwo¬ jen wywrotkowych. Liczba przeplecen poszczegól¬ nych uzwojen wywrotkowych wzgledem siebie mo¬ ze byc wieksza od dwóch w zaleznosci od tego jak duza jest asymetria poprzecznego strumienia magnetycznego rozproszenia wzdluz wysokosci uzwojenia.Fig. 2 przedstawia uzwojenie ipodwójne wywrot- n kowe, w którym polowa liczby cewek — jest licz¬ ba parzysta. W odróznieniu od uzwojenia poda¬ nego na fig. 1, w tym przypadku poczatki oraz konce kazdego z pojedynczych uzwojen wywrotko¬ wych sa usytuowane obok siebie.S733JS 4 W zaleznosci od mocy znamionowej uzwojenia i warunków chlodzenia poszczególne pojedyncze uzwojenia wywrotkowe moga ibyc nawijane toezpo- srednio na siebie lub oddzielone od siebie kanalem 5 chlodzacym. PL