Opublikowano: 8.Y.1969 57310 JC1. 21 d2, 19/02 MKP H02k Wfeft UKD Wspóltwórcy wynalazku: prof. dr inz. Tadeusz Sliwinski, dr inz. Andrzej Glowacki, mgr inz. Zbigniew Bialous, prof. inz.Wlodzimierz Moroz, Jan Hajduk, inz. Józef Owczarzyc mgr inz. Stanislaw Cienciala, inz.Jan Podzorski^ Wlasciciel patentu: Fabryka Maszyn Elektrycznych „Celma", Cieszyn (Polska) Silnik indukcyjny do napedu wirówek Silnik napedzajacy wirówke pracuje przy okre¬ sowo powtarzajacych sie rozruchach i hamowa¬ niach, przy czym wskutek wielkiej bezwladnosci ukladu wirujacego czas trwania tych przebiegów jest wzglednie dlugi. Z tej racji w silniku powsta¬ ja duze straty energii, nagrzewajace uzwojenie stojana i wirnika. Straty w wirniku nie zaleza od konstrukcji klatki wirnika. Straty w uzwojeniu stojana sa natomiast w okreslonych warunkach tym mniejsze, im wiekszy jest opór czynny klatki.Dotychczas znane konstrukcje silników wirów¬ kowych maja klatke o duzej pojemnosci cieplnej, wykonana z pretów mosieznych. Glówna czesc oporu czynnego klatki byla zlokalizowana w pa¬ kiecie blach wirnika i tam tez wystepowala wiek¬ szosc strat. Wskutek tego pakiet blach wirnika na¬ grzewal sie znacznie. Jednoczesnie konstrukcja taka nie pozwalala na uzyskanie dostatecznie du¬ zego oporu czynnego klatki, wskutek czego nie "bylo mozliwe osiagniecie optymalnych warunków rozruchu.Silniki takie mozna bylo budowac tylko przy umiarkowanie duzych wymaganiach co do liczby cykli roboczych, wartosci momentu zamachowego 1 koncowej predkosci obrotowej.Znana jest równiez konstrukcja silników, w któ¬ rych czesc klatki wirnika o zwiekszonym oporze 1 duzej powierzchni oddawania ciepla znajduje sie poza obudowa silnika, przez co zródlo ciepla usu¬ niete zostalo na zewnatrz silnika. 10 15 20 25 30 Silnik wedlug wynalazku, ma klatke wirnika u- mieszczona calkowicie wewnatrz obudowy i zlo¬ zona z pretów o dwóch czesciach: jednej, znajdu¬ jacej sie w zlobku pakietu blach, odznaczajacej sie niewielkim oporem czynnym i drugiej, polaczonej szeregowo z .pierwsza, a umieszczonej poza pakie¬ tem blach i uksztaltowanej w formie plytek me¬ talowych o stosunkowo duzej powierzchni i duzym oporze czynnym, przy czym w plytkach tych wy¬ ciete sa otwory porzadkujace rozplyw pradu elek¬ trycznego i zwiekszajace w pozadany sposób efek¬ tywny opór elektryczny plytek.Zamiast wycinania otworów mozna stosowac na¬ ciecia spelniajace te sama role, a naciete czesci mozna odginac prostopadle lub skosnie do po¬ wierzchni plytek. Dzieki takiemu uksztaltowania plytek uzyskuje sie powstawanie zaburzonego przeplywu strumienia powietrza miedzy plytkami, a ponadto znaczne zwiekszenie predkosci przeply¬ wu tego strumienia. Obydwa te czynniki sprawia¬ ja, ze chlodzenie plytek jest (bardzo efektywne, a ich temperatura moze byc utrzymana na stosun¬ kowo niskim poziomie, np. nie przekraczajacym 180°C.Do istotnych cech wynalazku nalezy równiez uksztaltowanie ukladu wentylacyjnego. Silnik po¬ siada wentylator glówny, osadzony na jego wale, lub napedzany oddzielnym silnikiem. Wentylator ten o duzym wydatku, zasysa powietrze z otocze- czenia przez otwory wlotowe rozmieszczone na 573103 bocznej powierzchni u skraju kadluba lub w tarczy kolnierzowej. Powietrze to jest kierowane do ka¬ nalów osiowych wirnika i na polaczenia czolowe uzwojenia stojana. Po przejsciu przez kanaly wir¬ nika powietrze przeplywa przez oporowa czesc klatki, chlodzac ja intensywnie.Dla unikniecia oddzialywania na uzwojenie sto¬ jana mozna zastosowac przegrode, kierujaca to powietrze wprost do wentylatora, lub w przypad¬ ku, gdy silnik ma czesc wolnobiezna — do wew¬ netrznego kanalu piasty wirnika tej czesci.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia silnik wedlug wynalazku w przekroju, a fig. 2 — widok plytki klatki wirnika w trzech rzutach.Na fig. 1 rysunku przedstawiony jest przykla¬ dowo silnik wedlug wynalazku, do napedu wiró¬ wek, o dwóch rdzeniach, z których Ijeden e uzwo¬ jony jest-na-duze, a drugi k na male predkosci obrotowe. W wirniku d czesci szybkobieznej klat¬ ke zaopatrzono w plytki f zwarte na koncach pier¬ scieniem h. Silnik chlodzony jest wentylatorem I napedzanym dodatkowym silnikiem m. Powietrze zasysane przez otwory w dolnej tarczy lozyskowej rozdziela sie na dwa strumienie; jeden omywajacy stojany czesci szybko i wolnobieznej i drugi, prze¬ chodzacy przez kanaly c wirnika czesci szybko¬ bieznej, nastepnie omywajacy czesc oporowa klatki f i przechodzacy przez kanaly i wirnika czesci wolnobieznej. Na zewnetrznej powierzchni plytek f umieszczona jest przegroda g uniemozliwiajaca 4 przedostawanie sie nagrzanego powietrza z wirni-r ka do stojana.Na fig. 2 rysunku pokazany jest przykladowy ksztalt plytki klatki zaopatrzonej w otwory x lub w naciecia, przy czym naciete czesci z plytki sa odgiete prostopadle do powierzchni plytki. Plytki maja równiez zagiecia y umozliwiajace umieszcze¬ nie na nich przegrody w formie bandaza z tasmy szklanej nasyconej zywica epoksydowa. PL