Opublikowano: 31.111.1969 57146 KI. 42 k, 7/05 MKP G 01 1 UKD * h* Wspóltwórcy wynalazku: inz. Maksymilian Zak, Józef Kopec Wlasciciel patentu: Wytwórnia Sprzetu Komunikacyjnego, Debica (Polska) Klucz dynamometryczny Przedmiotem wynalazku jest klucz dynamome¬ tryczny z trzpieniem sprezystym, którego ugiecie, proporcjonalne do przylozonego momentu krecace¬ go wskazuje, zamocowany w nim diatest pozioimy, z nózka wyohylna w plaszczyznie jego tarczy ze¬ garowej.Znane i stosowane dotychczas klucze dynamo¬ metryczne z trzpieniem sprezystym, maja nastepu¬ jace wady, a mianowicie: posiadaja duze gabaryty w stosunku do srednic gwintów dokrecanych srub i nakretek, duze katy ugiecia przy tej samej do¬ kladnosci w przypadkach kluczy bez czujników i duze gabaryty kluczy z czujnikami zegarowymi, charakteryzujacymi sie wiekszymi wymiarami od diatestów.Na przyklad klucz dynamometryczny, wedlug opi¬ su patentowego czechoslowackiego Nr 91239, posia¬ da nastepujace wady, a mianowicie: posiada kon¬ cówke wymienna o przekroju kwadratowym, pro¬ stopadla do osi klucza, co zmniejsza jego stosowal¬ nosc w przypadkach, gdy ponad .plaszczyzna nakret¬ ki jest malo miejsca, nie posiada wahliwej rekojesci, co uniemozliwia dokladne okreslenie punktu przy¬ lozenia sily, a tym samym i momentu krecacego, oraz wyeliminowania mozliwosci dodatkowego mo¬ mentu zginajacego trzon, pochodzacego od dloni czlowieka.Poza tym dokladnosc wskazan klucza, wedlug wy¬ zej wymienionego opisu patentowego, zawsze be¬ dzie mniejsza przy tych samych gabarytach, po¬ niewaz jego wskazówka nie moze obrócic sie o 360 stopni.Nastepnie klucz ten posiada duzy kat wygiecia trzonu, w stosunku do kata wychylenia wskazów- 5 ki, gdyz posiada pojedyncze przelozenie dzwignio¬ we, podczas gdy w diatescie poziomym wedlug wy¬ nalazku, przelozenie jest podwójne, dzwigniowe i zebatkowe. W wyzej wymienionym opisie patento¬ wym nie ma mozliwosci stosowania znormalizowa¬ lo nych diatestów.Klucz dynamometryczny bedacy przedmiotem wy¬ nalazku, powyzszych wad nie posiada, poniewaz ma maly kat ugiecia i male gabaryty w stosunku do srednic gwintów dokrecanych srub i nakretek, oraz 15 jest lekki, co czyni go szczególnie przydatnym w miejscach o ograniczonym kacie obrotu klucza i szczuplosci miejsca, zwlaszcza w przemysle lotni¬ czym.Klucz dynamometryczny wedlug wynalazku jest 20 przedstawiony przykladowo na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok ogólny klucza, fig. 2 przed¬ stawia widok z przodu z czesciowym wykrojem bez górnej czesci diatestu, a fig. 3 przedstawia rzut boczny w przekroju. 25 Klucz dynamometryczny wedlug wynalazku, sklada sie z trzona 1, w którego górnej czesci w stozkowym samohamownym gniezdzie umieszczona jest koncówka wymienna 2, zaopatrzona w pletwe.Czesc srodkowa trzona 1 jest glównym elementem no sprezystym klucza, która z drugiej strony posiada 5714657146 obejmy do umieszczenia w nich diatestu 3, bedace integralna czescia górnego fragmentu trzona.Dla zabezpieczenia przed zginaniem trzona w dlo¬ ni, oraz dla zapewnienia stalego punktu przyloze¬ nia sily, dolna czesc trzona umieszczona jest w wa- hliwej rekojesci 5, wahajacej sie na kolku 6. Reko¬ jesc 5 w polozeniu srodkowym utrzymuja, bez wiek¬ szego wplywu na moment krecacy, cztery sprezyny 7 umieszczane w dolnej czesci trzona 1 klucza i pro¬ stopadle do jego osi.Przed wypadaniem kolka 6 z trzona 1 i z rekoje¬ sci^ zabezpiecza czop 8 dociskany sprezyna 9, zam¬ knieta wkretem 10. Dla kontroli, czy rekojesc wa- hliwa 5 nie opiera sie któryms z konców o trzon 1, wyciete jest w jej górnej czesci okienko, które prze¬ suwa sie na czerwono pomalowane pole na plytce 11, w wypadku nadmiernego wychylenia sie jej od osi trzona klucza, do wewnetrznej powierzchni re¬ kojesci.Wkret 4, przez który ugiecia klucza przenosza sie na nózke czujnika diatestu i którym równiez usta¬ wia sie wskazówke diatestu w dowolnym poloze¬ niu, ustalany jest nakretka 12 w trzonie 1.Dzialanie klucza dynamometrycznego jest naste¬ pujace. Z chwila wzrostu momentu skrecajacego dokrecanej nakretki, trzon sprezysty zaczyna sie uginac. Poniewaz obejmy diatestu sa integralna czescia górnej czesci trzona 1 klucza dynamome¬ trycznego, który praktycznie nie ulega ugieciu, po¬ wstaje róznica przesuniec diatestu 3 i rekojesci 5 klucza. Róznica ta przenosi sie poprzez wkret 4 na nózke diatestu 3 powodujac wychylenie sie jego wskazówki, która wskazuje wielkosc ugiecia mo¬ mentu skrecajacego.Strzalka ugiecia trzona klucza w punkcie przylo¬ zenia sily, podczas pomiaru nie przekacza 1,5 mm przy dlugosci drogi punktu wskazujacego wychyle¬ nie sie krótszej niz 100 mm i przy wymiarach gaba¬ rytu klucza nie przekraczajacych 40 x 40 x 240 mm.Kazda koncówka wymienna 2 klucza posiada gru- 5 bósc szczek zawsze mniejsza, niz wysokosc dokreca¬ nej nakretki, co pozwala na dokrecanie nakretek w przypadkach, gdy ponad nakretka brak jest miej¬ sca na zalozenie klucza nasadkowego. 10 PL