Pierwszenstwo: 23.X.1965 Holandia Opublikowano: 10.111.1969 57118 KI. 21 a1, 32/35 MKP Wlasciciel patentu: N. V. Philips Gloeilampenfabrieken, Eindhoven (Holandia) Lampa elektronopromieniowa z ukladem odchylajacym, w szczególnosci lampa analizujaca typu widikon i Przedmiotem wynalazku jest lampa elektrono¬ promieniowa z ukladem odchylajacym, w szcze¬ gólnosci lampa analizujaca typu widikon, z elek¬ trostatyczna soczewka elektronowa, z czesciowo nasunietymi na siebie elektrodami cylindryczny- 5 mi, w której pomiedzy ostatnia elektroda cylin¬ dryczna i warstwa swiatloczula, na okienku lam¬ py, jest umieszczona elektroda z gazy umocowana na pierscieniu cylindrycznym o srednicy wewnetrz¬ nej w przyblizeniu równej srednicy ostatniej 10 elektrody cylindrycznej, przy czym pomiedzy pierscieniem elektrody z gazy a ostatnia elektro¬ da cylindryczna, znajduje sie szczelina, tak ze elektrody te moga miec rózne potencjaly.Jak wiadomo, poprawna synteza obrazu jest 15 trudna do uzyskania w lampach tego rodzaju, poniewaz moga w nich wystepowac rózne zaklóce¬ nia, których usuniecie jest mozliwe tylko przez stosowanie srodków wzajemnie przeciwstawnych.Wzglednie poprawna synteze obrazu mozna otrzy- 20 mac zatem jedynie na drodze kompromisu.Najmniejsze znieksztalcenia obrazu uzyskuje sie gdy potencjal elektrody z gazy jest równy poten¬ cjalowi ostatniej elektrody soczewki elektronowej.Promien elektronowy nie pada jednakze w tym 25 przypadku prostopadle na warstwe swiatloczula, ¦poniewaz po uprzednim odchyleniu nie jest przy¬ spieszany w wyniku czego nie otrzymuje kierun¬ ku równoleglego do osi lampy. Kat padania pro¬ mienia elektronowego jest znacznie mniejszy od 30 90°, zwlaszcza na brzegach obrazu, tak ze pro¬ mien ten nie trafia na brzegi warstwy swiatlo¬ czulej. W w^niku^ tego uzyskuje sie poprawny obraz bez znieksztalcen w srodku, jednak z ciem¬ nymi narozami albo z zupelnie ciemnymi brze¬ gami. Ten szkodliwy efekt mozna usunac przez przylozenie do elektrody z gazy wyzszego poten¬ cjalu, niz do ostatniej elektrody soczewki elek¬ tronowej, tak ze elektrony zostana przyspieszone po odchyleniu i dzieki temu skierowane równo¬ legle do osi lampy. Przyspieszanie elektronów jest jednakze wieksze w poblizu pierscienia cylindrycz¬ nego elektrody z gazy a wiec w miejscach narozy obrazu. Naroza obrazu podlegaja zatem silniej¬ szej kompensacji niz pozostala czesc obrazu, w wyniku czego powstaje znane znieksztalcenie becz¬ kowe. W praktyce przyklada sie, na drodze kom¬ promisu, do elektrody z gazy napiecie równe naj¬ wyzej 1,7 wartosci potencjalu ostatniej elektrody soczewki elektronowej, w wyniku czego uzyskuje sie obraz o niewiele ciemniejszych narozach i o dopuszczalnym znieksztalceniu beczkowym.Szerokosc pierscienia cylindrycznego anody z gazy i szerokosc szczeliny pomiedzy ostatnia elektroda np. trzecia anoda i tym pierscieniem ma takze zasadniczy wplyw na dobroc syntezy obrazu.Inne znane znieksztalcenie moze byc spowodo¬ wane przez uklad odchylajacy. Odchylajace pole magnetyczne silniej oddzialywuje na promien elek- 571183 tronowy w narozach obrazu dajac w efekcie tak zwiane znieksztalcenie poduszkowe. Znieksztalce¬ nie to jest usuwane za pomoca znanych srodków.Celem wynalazku jest uzyskanie wzajemnej kompensacji obu wspomnianych znieksztalcen, to jest kompensacji znieksztalcenia beczkowego przez znieksztalcenie poduszkowe. Okazalo sie to moz¬ liwe przez nadanie konstrukcji lampy wymiarów *i potencjalów zgodnych z wynalazkiem.Zgodnie z wynalazkiem, szerokosc wspomnia¬ nej szczeliny jest równa 0,034 do 0,046 wartosci srednic^,,w^w/ietrznej pierscienia cylindrycznego zas szerokosc tego pierscienia jest równa 0,11 do * '¦'* 0,16; tyarto!c| jego srednicy wewnetrznej, przy czym potencjal elektrody z gazy jest równy 1,3 do 2,2 wartosci potencjUu ostatniej elektrody cy¬ lindrycznej. Odleglosc srodka ukladu odchylania od plaszczyzny elektrody z gazy jest równa 1,93 do 2,73 wartosci srednicy pierscienia cylindrycz¬ nego, zas odleglosc srodka ukladu odchylania od srodka soczewki elektronowej jest równa 0,7 do . 1,0 wartosci srednicy elektrody ogniskujacej.Uklad odchylajacy sklada sie z magnetycznych cewek odchylajacych, których dlugosc mierzona równolegle do osi lampy jest równa 2,(0 do 2,5 wartosci srednicy wewnetrznej ostatniej elektrody cylindrycznej. Uklad ten jest tym znamienny, ze wprowadzajac znieksztalcenia poduszkowe stanowi równoczesnie uklad do kompensacji znieksztal¬ cen walcowych, których zródlem jest elektroda z gazy.Wynalazek zostanie blizej objasniony na przy¬ kladzie wykonania przedstawionym na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój lampy ana¬ lizujacej, zas fig. 2 przedstawia znieksztalcenia plaszczyzny obrazu.Lampa (fig. 1) ma ksztalt rury, wykonanej ze szkla o bocznej sciance 1. Lampa jest zamknieta z jednej strony plytka 2 z wtopionymi przepu¬ stami doprowadzeniowymi, zas z drugiej strony zamyka ja okienko 3.W lampie jest umieszczona katoda 4, elektroda sterujaca 5, pierwsza anoda 6, druga anoda 7, elektroda ogniskujaca 8, trzecia anoda 9 i elek¬ troda z gazy 10. Elektroda z gazy 10 jest umoco¬ wana na pierscieniu cylindrycznym 11 zas po¬ miedzy pierscieniem 11 o szerokosci b a ostatnia trzecia anoda 9 soczewki elektronowej 7, 8, 9 znajduje sie szczelina o szerokosci a. Na lampe sa nasuniete cewki odchylajace 12. Na wewnetrz¬ nej stronie okienka 3 jest umieszczona swiatlo¬ czula warstwa 13, w tym przypadku warstwa tlenku olowiu, a pomiedzy warstwa 13 i scianka szklana okienka 3 znajduje sie przezroczysta, przewodzaca warstwa tlenku cyny 14 polaczona z kontaktem 15.Zgodnie z wynalazkiem, szerokosc a szczeliny pomiedzy trzecia anoda 9 i pierscieniem 11 ma wartosc równa 0,034 do 0,046 wewnetrznej sred¬ nicy D pierscienia 11. Srednica ta jest" w danym przypadku równa srednicy trzeciej anody cylin¬ drycznej 9.Elektroda ogniskujaca 8 ma wieksza srednice S i jest wsunieta na okreslona dlugosc jednym kon¬ cem na druga anode 7, zas drugim koncem na 4 trzecia anode 9. Srodek Q soczewki elektronowej znajduje sie pomiedzy druga anoda 7 i trzecia anoda 9.Cewki odchylajace 12 maja w kierunku lampy 5 dlugosc L równa w przyblizeniu podwójnej war¬ tosci srednicy D trzeciej cylindrycznej anody 9 i pierscienia 11. Srodek cewek odchylajacych 12 pokrywajacy sie ze srodkiem M ukladu odchyla¬ nia, znajduje sie w odleglosci q od srodka Q so- 10 czewki elektronowej. Odleglosc q jest równa 0,7 do 1,0 wartosci srednicy S elektrody ogniskuja¬ cej 8. Szerokosc b pierscienia 11 elektrody 10 jest równa 0,11 do 0,16 wartosci srednicy D.Potencjal elektrody z gazy 10 wzglednie pierscie- 15 nia 11 wynosi 1,8 do 2,2 wartosci potencjalu trze¬ ciej anody 9. Dzieki temu promien elektronowy 19 podczas odchylania pada zawsze prawie pro¬ stopadle na warstwe swiatloczula 13. Oprócz tego wygiecie pola obrazu (miejsce geometryczne ogni- 20 sika promienia elektronowego 19 przy odchylaniu po plaszczyznie obrazu) jest bardzo male, tak ze ostrosc obrazu jest wszedzie prawie jednakowa.Odleglosc P srodka M ukladu odchylania od pla¬ szczyzny elektrody z gazy 10 jest równa 1,93 do 25 2,73 wartosci srednicy D trzeciej anody 9 i pier¬ scienia 11. Zmniejszenie odleglosci P pociaga za soba spadek czulosci odchylania a równoczesnie kat padania promienia elektronowego na warstwe 13 staje sie mniejszy od 90° w poblizu brzegów 30 obrazu. Powstaje zatem niebezpieczenstwo, ze pro¬ mien elektronowy zostanie w tych miejscach od¬ chylony poza warstwe, a odtwarzany obraz bedzie na brzegach ciemny. Niebezpieczenstwa tego moz¬ na uniknac przez zwiekszenie potencjalu elektro- 35 dy z gazy 10, 11, lecz to pociaga za soba zwiek¬ szenie znieksztalcenia walcowego, które nie zawsze moze byc skompensowane przez znieksztalcenie poduszkowe.W przykladzie wykonania zastosowane zostaly 40 nizej podane wielkosci. D = 21,(8 mm, P = 47 mm, L = 50 mm, a = 0,9 mm, b = 2,7 mm» q = 20 mm, S = 24 mm, V5 = 30V, V6 = = 300V, V7 = 300V, V8 = 16V, V9 = 300V„ VII = 600V i V14 = 30V, gdzie V5 do V9 oraz 45 VII i V14 oznaczaja potencjaly odpowiednich ele¬ mentów lampy.Na fig. 2 jest pokazany zadany ksztalt 16 po¬ wierzchni obrazu. Jezeli wartosc potencjalu przy¬ lozonego do elektrody z gazy 10 bedzie wieksza 50 od potencjalu na trzeciej anodzie 9, wówczas wystapi znieksztalcenie beczkowe 17. Jezeli rów¬ noczesnie cewki odchylajace 12 albo elektrody odchylania elektrostatycznego spowoduja, w od¬ powiednim stopniu, znieksztalcenie poduszkowe 18, 55 wówczas znieksztalcenie beczkowe 17 moze byc skompensowane prawie calkowicie.Soczewka elektronowa moze skladac sie z wiek¬ szej ilosci elektrod niz to przedstawiono na ry¬ sunku, a zamiast cewek odchylajacych moze byc 60 uzyty uklad do odchylania elektrostatycznego. PL