Opublikowano: 15.111.1969 56903 KI. 5 a, 3/02 MKP E 21 b 5|tó C.lYTr;LN!!A Twórca wynalazku: mgr inz. Stanislaw Chwieduk Wlasciciel patentu: Zaklady Konstrukcyjno-Mechanizacyjne Przemyslu Weglowego, Gliwice (Polska) Wiertnica geologiczno-poszukiwawcza Przedmiotem wynalazku jest wiertnica geolo- giczno-poszukiwawcza do wiercen malosrednico- wych. Znane urzadzenia wiertnicze w najlepszych rozwiazaniach zaopatrzone sa w uklad szczekowy zaciskany hydraulicznie na przewodzie wiertniczym, przy czym jedne z nich dostosowane sa do prze¬ wodu rurowego inne do graniatki.Miedzy tymi wiertnicami znane sa rozwiazania posiadajace urzadzenie, zwlaszcza hydrauliczne, do wywierania nacisku na przewód wiertniczy. Inne wiertnice, nie posiadajace urzadzenia dociskowe¬ go sluza jedynie do tak zwanego wiercenia z ob¬ ciazeniem dolnym. W wiertnicach zaopatrzonych w urzadzenie wywierajace nacisk na przewód wiertniczy, po odwierceniu odcinka otworu rów¬ nego wielkosci skoku urzadzenia dociskowego na¬ stepuje przerwa w wywieraniu nacisku na prze¬ wód wiertniczy, celem umozliwienia powrotu w po¬ lozenie wyjsciowe elementów wywierajacych na¬ cisk i przenoszacych obroty na przewód wiertni¬ czy.Praktyka wykazuje, ze wiekszosc zakleszczen przewodu wiertniczego w otworze zachodzi w trak¬ cie przerw w wierceniu. Znane wiertnice w przy¬ padku „przychwycenia" (zakleszczenia) przewodu wiertniczego, wymagaja dodatkowych urzadzen (podnosników), ustawienia ich nad otworem wiert¬ niczym i przy uzyciu klinów lub scisków wycia¬ gania przychwyconego przewodu wiertniczego. 10 15 20 25 30 Z W przeciwienstwie do znanych rozwiazan wiert¬ nica wedlug wynalazku umozliwia powrót w po¬ lozenie wyjsciowe, elementów napedzajacych prze¬ wód, bez zbytecznych przerw w wierceniu. Zosta¬ lo to osiagniete przez zastosowanie 2-ch ukladów szczekowych napedzanych od wspólnego silnika.W czasie gdy jeden z nich zostaje podnoszony w polozenie wyjsciowe, drugi przenosi obroty na prze¬ wód wiertniczy.Korzystna cecha wiertnicy wedlug wynalazku jest równiez wmontowanie do niej podnosnika hy¬ draulicznego, tak uksztaltowanego, ze przewód wiertniczy przechodzi przez ten podnosnik. W przypadku zakleszczenia przewodu wiertniczego podnosnik zostaje w znany sposób zaklinowany na przewodzie i moze byc natychmiast urucho¬ miony.Jednoczesnie podnosnik, dzieki duzemu przeswi¬ towi otworu moze byc zastosowany do zapuszcza¬ nia (wciskania) rur okladzinowych oraz wyciaga¬ nia ich przy likwidacji otworu.Dalsza korzystna cecha wiertnicy wedlug wy¬ nalazku jest nowe uksztaltowanie szczek zacisko¬ wych. Szczeki te posiadaja fragmenty powierzchni dostosowane do graniatki i fragmenty powierzchni dostosowane do rury przy czym ich skok jest do¬ statecznie duzy, ze umozliwia chwytanie zarówno cienkiego przewodu rurowego jak i znacznie grub¬ szej od* niego graniatki. Takie uksztaltowanie szczek zaciskowych, umozliwia wiercenie przewodem ru- 569033 rowym, graniatka, z wywieraniem nacisku silow¬ nikami hydralicznymi, oraz graniatka z obciaze¬ niem dolnym.Istotne fragmenty wiertnicy wedlug wynalazku przedstawione sa na rysunku, którego fig. 1 jest przekrojem osiowym obrotnicy, fig. 2 jest wido¬ kiem obrotnicy z góry, fig. 3 jest bocznym wido¬ kiem podnosnika a czesciowo przekrojem piono¬ wym, fig. 4 jest widokiem podnosnika z góry.Wiertnica wedlug wynalazku ma w czesci zwa¬ nej obrotnica dwa uklady zaciskowych szczek 1 sluzace do zaciskania na przewodzie wiertniczym, którym moze byc graniatka lub rura pluczkowa.Obrotnica otrzymuje naped od skrzyni biegów nie- uwidocznionej na rysunku, który jest przenoszo¬ ny na stozkowe zebate kolo 2, tuleje 3 i 4 z wielo- wypustami oraz na elementy posrednie 5, 6.Do zwierania i rozwierania szczek 1 sluza silow¬ niki 7 hydrauliczne, które przesuwaja prowadnice 8. Silowniki 9 hydrauliczne sluza do posuwu prze¬ wodu wiertniczego i do wywierania na niego na¬ cisku. Górna czesc elementu posredniego 5 jest zakonczona wymiennym wkladem 10 pozwalaja¬ cym na wiercenie graniatkami róznych typów. Ze¬ spól silowników 7 hydraulicznych, prowadnica 8 szczek 1, element posredni 5 oraz wymienny wklad 10 odpowiednio ulozyskowane tworza górny uklad zaciskowy.Sluzy on do przekazywania obrotów na przewód wiertniczy, do przenoszenia sily docisku oraz do posuwu, który jak wspomniano powyzej wywiera¬ ny jest silownikami 9. Drugi podobny uklad zacis¬ kowy umieszczony jest w dolnej czesci obrotnicy, sluzy on do podtrzymywania obrotów w czasie przesuwania górnego ukladu zaciskowego w polo¬ zenie wyjsciowe po zakonczeniu cyklu roboczego.Dolny uklad otrzymuje naped poprzez tuleje 3.Podnosnik (fig. 3 i 4) ma plyte górna 11 i dolna 12 oraz silowniki hydrauliczne 13. Przewód wiert- 4 niczy 14 przechodzi przez otwory w plytach 11 i 12.Dzialanie podnosnika jest nastepujace: w przypad¬ ku zakleszczenia przewodu, do plyt 11 i 12 za¬ klada sie znane wklady z klinami. Pod dzialaniem silowników 13 górna plyta 11 przesuwa sie do góry, a jednoczesnie kliny zaciskaja sie na przewo¬ dzie wiertnicy. Przy ruchu powrotnym kliny luzu- ja sie w górnej plycie a zaciskaja w dolnej pod¬ trzymujac przewód wiertniczy.Uksztaltowanie szczek 1, które umozliwia zaciska¬ nie ich na graniatkach i. na rurach uwidocznione jest w widoku z góry (fig. 2). Fragmenty 15 po¬ wierzchni szczek sluza do zaciskania na rurze, a fragmenty 16 ich powierzchni sluza do zaciskania na graniatce prostokatnej. Przy uzyciu graniatki o innym przekroju szczeki sa odpowiednio inaczej uksztaltowane. 20 PL