Pierwszenstwo: Opublikowano: 10.11.1969 56842 KI. 40 a, 19/30 MKP C 22 b n\* Wspóltwórcy wynalazku: inz. Franciszek Krenzel, inz. Jan Husarek, inz. Ryszard Wisnicki, mgr inz. Henryk Brysz, inz. Artur Wawrzak, Edward Sekta Wlasciciel patentu: Zaklady Cynkowe „Szopienice", Katowice (Polska) Sposób przerobu stopu odpadowego z rektyfikacji cynku 1 Przedmiotem wynalazku jest sposób przerobu , stopu odpadowego z rektyfikacji cynku na stop olowiowo-cynowy.W procesie otrzymywania cynku metoda rekty¬ fikacji otrzymuje sie oprócz cynku wysokiej czy- 5 stosci równiez odpady metalowe zawierajace wa¬ gowo: 80—85°/o Pb, 5—20°/o Sn, 3—10% Zn, 0,5— 1,5% Al, 0,5—1,0% Cu i okolo 0,l°/o Sb. Taki od¬ padowy stop, ze wzgledu na niekorzystny sklad zawartych w nim metali, nie nadaje sie do wy- 10 twarzania zadnych wyrobów ani stopów.Znane i Stosowane metody rafinacji olowiu su¬ rowego lub stopów olowiu w zastosowaniu do rafinacji metalu odpadowego nie daja pozytyw¬ nych wyników. Powtórny przetop stopu odpado- 15 wego w kolumnach rektyfikacyjnych nie daje pozytywnych wyników ze wzgledu na brak mo¬ zliwosci dostatecznego oczyszczenia stopu od cyn¬ ku oraz niemoznosci oczyszczenia od aluminium i miedzi jako skladników trudnowrzacych. Ra- 20 finacja utleniajaca za pomoca sprezonego powie¬ trza w zastosowaniu do stopu odpadowego rów¬ niez nie daje pozytywnych wyników ze wzgledu na to, ze uzyskany stop posiada bardzo niska za¬ wartosc cyny, która utlenia sie wraz z cynkiem, 25 aluminium i duza iloscia olowiu.Metode elektrorafinacji ze wzgledu na ilosc i róznorodnosc zanieczyszczen stopu odpadowego nalezy wylaczyc jako calkowicie nieprzydatna.Metoda lugowa znana pod nazwa metody Harrisa 30 takze nie daje dostatecznych wyników, gdyz nie pozwala na selektywne usuniecie cynku do wy¬ maganych niskich zawartosci rzedu 0,001% wago¬ wych. Dodatkowa wada przydatnosci tej metody jest wystepujaca, niepozadana rafinacja stopu od cyny po wyrafinowaniu stopu od cynku do zawartosci okolo 1% wagowo.Zachodzila zatem potrzeba opracowania meto¬ dy racjonalnego przerobu stopu odpadowego na pelnowartosciowy produkt.Zadanie to spelnia sposób wedlug wynalazku polegajacy na otrzymaniu z metalu odpadowego pelnowartosciowego stopu Pb-Sn droga wstepnej rafinacji lugowej do zawartosci cynku w stopie od 1—2% wagowych i nastepnym traktowaniu tego stopu na przemian czystym lugiem i siarcz¬ kiem olowiu.W wyniku prób i badan stwierdzono, ze doda¬ tek NaOH w pierwszej fazie wytwarzania stopu Pb-Sn pozwala na obnizenie zawartosci cynku do granicznej wartosci okolo 0,1% wagowych Zn.Dalsze zabiegi stosowania NaOH w róznych za¬ kresach temperatur i przy róznych dawkach NaOH nie daja pozadanego, dalszego obnizenia zawartosci cynku w stopie. Wydaje sie, ze prze¬ sycenie stopu sodem blokuje dalsza rafinacje sto¬ pu od cynku. Stwierdzono, ze dodatek siarczku olowiu do przesyconego sodem stopu umozliwia dalsza rafinacje stopu od cynku. Stwierdzono równiez, ze przez kilkakrotne, najkorzystniej trzy- 5684256842 krotne, traktowanie rafinowanego stopu siarczkiem olowiu na przemian z traktowaniem wodorotlen¬ kiem sodu mozna uzyskac stop o minimalnej za¬ wartosci cynku nieprzekraczajacej 0,CO#Vo wago¬ wych.Przedmiot wynalazku jest dokladniej wyjas¬ niony na podstawie jego przykladu wykonania.Przyklad. W kotle staliwnym pojemnosci okolo 100 ton stapia sie sode kaustyczna w ilosci wynikajacej z proporcji: na 1 kg cynku zawar¬ ta fr;te^o w metalu odpadowym zadaje sie 0,8 kg ¦***- INaOH. Do stopionej w kotle staliwnym sody kau¬ stycznej laduje sie sukcesywnie przerabiany me¬ tal odpadowy. Po calkowitym napelnieniu kotla i stopieniu metalu odpadowego sciaga sie z po¬ wierzchni kapieli zgary cynkowe powstale w wy¬ niku reakcji: Zn+ 2NaOH = ZnO+ Na20+H2 Tak powstale zgary cynkowe zawieraja 40—5G wagowych Zn. Po zebraniu zgarów, na czysta po¬ wierzchnie kapieli nadaje sie nastepna porcje so¬ dy kaustycznej w ilosci wynikajacej z proporcji 0,8 kg NaOH na 1 kg zawartego jeszcze cynku w przerabianym stopie.Kapiel stopu o temperaturze 420—450°C wraz z zadana soda kaustyczna miesza sie intensywnie za pomoca mieszadla mechanicznego az do uzy¬ skania nastepne porcji zgarów cynkowych. Ope¬ racje zadawania sody kaustycznej, mieszania i sciagania zgarów powtarza sie kilkakrotnie, az do uzyskania w przerabianym stopie zawartosci cynku okolo 0,l°/o wagowych.Z kolei na oczyszczona ze zgarów powierzchnie kapieli zadaje sie siarczek olowiu, najkorzystniej w postaci galeny flotacyjnej w ilosci 0,5% wago¬ wych w stosunku do ciezaru rafinowanego stopu.Galene flotacyjna zadaje sie do stopu malymi 25 30 35 porcjami przy intensywnym mieszaniu kapieli przez okres okolo 1,5 do 2 godzin. Utworzone zga¬ ry sciaga sie z powierzchni i na oczyszczona po¬ wierzchnie kapieli zadaje sie soda kaustyczna w ilosci 0,2—0,3°/o wagowych w stosunku do prze¬ rabianego wsadu. Rafinacje stopu za pomoca PbS i NaOH stosuje sie na przemian wielokrotnie, az do uzyskania zamierzonej zawartosci cynku w go¬ towym stopie olowiowo-cynowym na przyklad do zawartosci 0,002%.Po sciagnieciu zgarów otrzymany stop olowio¬ wo-cynowy rozlewa sie w bloki handlowe. PL PL