Pierwszenstwo: 56647 ki. 42 i, s/m Opublikowano: 20.XII.1968 Wspóltwórcy wynalazku: dr inz. Jerzy Szopa, mgr inz. Marek Pec, mgr inz. Jerzy Augustyn, mgr inz. Jerzy Jasko Wlasciciel patentu: Akademia Górniczo-Hutnicza (Katedra Mechaniza^ cji i Automatyzacji Odlewni), Kraków (Polska) Glowica czujnika fotoelektrycznego do zdalnego (odbioru sygnalów promieniowania swietlnego i cieplnego w trudnych warunkach przemyslowych i Przedmiotem Wynalazku jest glowica czujnika fo¬ toelektrycznego do zdalnego odbioru sygnalów pro¬ mieniowania swietlnego i cieplnego w trudnych wa¬ runkach przemyslowych, znajdujaca zastosowanie w ukladach pomiarowych, sygnalizacyjnych i auto¬ matycznego sterowania procesów technologicznych cieplnych, metalurgicznych i odlewniczych. Ponad¬ to glowica czujnika sluzy do ciaglego lub okreso¬ wego, bezstykowego pomiaru i kontroli temperatury wysokotopliwych, cieklych metali, znajdujacych sie W zbiornikach, wzglednie wyplywajacych ze zbior¬ ników lub pieców metalurgicznych i odlewniczych.Znane dotychczas urzadzenia, sluzace do zdalne¬ go odbioru sygnalów promieniowania swietlnego i cieplnego, to piromety optyczne, których dzialanie jest oparte na pomiarze calkowitego promieniowa¬ nia lub wydzielonego zakresu promieniowania, przez wykorzystanie pewnych pasm widima, charaktery¬ stycznych dla danego ciala. Pirometry te nie sa przystosowane do trudnych i róznorodnych warun¬ ków przemyslowych, poniewaz budowane sa naj¬ czesciej bez oslon, natomiast pirometry, wyposazo¬ ne w oslony, maja charakter3 przyrzadów specjal¬ nych, wykorzystywanych w okreslonych warun¬ kach.Tych wad nie ma glowica czujnika fotoelektrycz¬ nego, do zdalnego odbioru sygnalów promieniowa¬ nia swietlnego i cieplnego w trudnych warunkach przemyslowych, wedlug wynalazku, zawierajaca korpus w ksztalcie walca, zakonczony z jednej stro¬ ny scietym stozkiem ze stozkowo-cylindryczna oslo¬ na, nakrecona na czesc walcowa korpusu, a z dru¬ giej strony pokrywa.W korpusie znajduje sie usytuowana wspólsrod- 5 kowo, cylindryczna, dwudzielna, pyloszczelna komo¬ ra, zamknieta od strony oslony szklana plytka, przy czym wewnatrz komory, od strony oslony, znajduje sie obiektyw, a od strony pokrywy jest osadzone przesuwnie gniazdo, w którym, w osi obiektywu, io znajduje sie fotoelement, wyposazony w filtry, a w przesunietym wzgledem osi obiektywu otworze gniazda, jest wbudowana soczewka. Pomiedzy obiektywem i gniazdem znajduje sie lusterko, na¬ chylone pod katem, umozliwiajacym obserwacje 15 zewnetrznej powierzchni gniaizda w miejscu wbu¬ dowania fotoelementu, który jest polaczony ze zna¬ nym ukladem odbiorczym.Przestrzen zawarta pomiedzy komora a korpusem jest podzielona na dwie czesci i tworzy, od strony 20 oslony, powietrzny uklad chlodzenia, zas od strony pokrywy — wodny uklad chlodzenia. W pokrywie glowicy znajduje sie wziernik, usytuowany w osi soczewki i lusterka oraz sruba pociagowa, sluzaca do zmiany polozenia gniazda- Ponadto glowica jest 25 wyposazona w celownik zewnetrzny oraz w znany uchwyt kulowy do mocowania jej do podstawy.Glowica czujnika fotoelektrycznego do zdalnego odbioru sygnalów promieniowania swietlnego i cieplnego w trudnych warunkach przemyslowych, 30 wedlug wynalazku, jest uwidoczniona w przykla- 566473 * dowym rozwiazaniu na rysunku, przedstawiajacym przekrój podluzny glowicy.Glowica sklada sie z korpusu 1 w ksztalcie walca, zakonczonego z jednej strony scietym stozkiem ze stozkowo-cylindyczna oslona 2, nakrecona na czesc walcowa korpusu 1, a z drugiej strony pokrywa 3.Pomiedzy stozkami korpusu Li oslony 2 znajduje sie szczelina 4 o wielkosci, zaleznej od glebokosci nakrecenia oslony 2 na korpus 1. W korpusie 1 znajduje sie usytuowana wspólsrodkowo, pyloszczel- na, cylindryczna, dwudzielna komora 5, zamknieta z jednej strony pokrywa 3, a od strony oslony 2, majaca otwór cylindryczny, zamkniety szklana plyt¬ ka 6.W komorze 5, od strony oslony 2, znajduje sie usytuowany wspólsrodkowo, obiektyw 7, polaczony gwintowo z tuleja 8, a od strony pokrywy 3 jest osadzone przesuwnie, cylindryczne gniazdo 9. Wew¬ natrz gniazda 9, w osi obiektywu 7, znajduje sie fotoelement 10, wyposazony w filtry 11, a w przesu¬ nietym wzgledem osi obiektywu. otworze gniazda 9 jest wbudowana soczewka 12. Pomiedzy obiekty¬ wem 7 i gniazdem 9 jest umieszczone lusterko 13, nachylone pod katem, umozliwiajacym obserwacje zewnetrznej powierzchni gniazda 9 w miejscu wbu¬ dowania fotoelementu 10.Fotoelement 10 jest polaczony za pomoca kabla 14, zamocowanego w pokrywie 3, ze znanym ukla¬ dem odbiorczym, nieuwidocznionym na rysunku.Przestrzen zawarta pomiedzy korpusem 1 i komora 5 jest podzielona na dwie czesci, zamkniete metalo¬ wymi pierscieniami i polaczone szybkomocujacym uchwytem 15, przy czym przestrzen od strony oslo¬ ny 2 stanowi powietrzny uklad chlodzenia, wypo¬ sazony w doplywowy króciec 16 i odplywowe kana¬ ly 17, zas przestrzen od strony pokrywy 3 stanowi wodny uklad chlodzenia, wyposazony w spiralna kierownice 18 oraz zasilajacy króciec 19 i odplywo¬ wy króciec 20.W pokrywie 3 glowicy znajduje sie wziernik 21, usytuowany w osi soczewki 12 i lusterka 13 oraz pociagowa sruba 22, sluzaca do zmiany polozenia gniazda 9. Ponadto glowica jest wyposazona w zna¬ ny, kulowy uchwyt 23 do mocowania jej do pod¬ stawy oraz w celownik zewnetrzny, skladajacy sie z muszki 24, przytwierdzonej do pokrywy 3 i szczer¬ biny 25, zamocowanej do korpusu 1, w poblizu uch¬ wytu 15.Zdalny odbiór sygnalów promieniowania swietl¬ nego i cieplnego za pomoca glowicy czujnika foto¬ elektrycznego, wedlug wynalazku, odbywa sie w ten sposób, ze po zdjeciu czesci glowicy z powietrz¬ nym ukladem chlodzenia i wstepnym nastawieniu obiektywu 7 na zadana odleglosc od zródla pro¬ mieniowania, zaklada sie zdjeta czesc glowicy, a nastepnie cala glowice mocuje sie do podstawy i podlacza do ukladu chlodzenia.Po naprowadzeniu glowicy, za pomoca celownika zewnetrznego, na kierunek zródla promieniowania, unieruchamia sie ja uchwytem 23, po czym nasta¬ wia sie gniazdo 9 fotoelementu 10, za pomoca po¬ ciagowej sruby 22, w ten sposób, aby obserwowany 56647 4 poprzez wziernik 21, obraz rzucany przez zródlo promieniowania na scianke gniazda 9, oswietlal po¬ wierzchnie fotoelementu 10. Wynik pomiaru uzy¬ skuje sie w znanym ukladzie odbiorczym. 5 Zaleta glowicy czujnika fotoelektrycznego, do zdalnego odbioru sygnalów promieniowania swietl¬ nego i cieplnego w trudnych warunkach przemy¬ slowych, wedlug wynalazku, jest mozliwosc stoso¬ wania jej w procesach cieplnych w metalurgii i io odlewnictwie, podczas równoczesnego dzialania sze¬ regu szkodliwych czynników mechanicznych, che¬ micznych i cieplnych, które nie wywieraja wplywu na prawidlowosc pracy glowicy. PL