Przedmiotem niniejszego wynalazku jest kom¬ pensator dlawicowy wyposazony w opore dlawika przytwierdzona do koncówki rury wsuwanej do kielicha oraz w urzadzenie srubowe do wypycha¬ nia zuzytego szczeliwa.Znane dotychczas kompensatory dlawikowe ma¬ ja dlawiki w ksztalcie pierscienia sciaganego za pomoca srub osadzonych w kolnierzu kielicha i powodujacego dociskanie zespolu uszczelek lub szczeliwa znajdujacego sie wewnatrz kielicha.Zasadnicza wada tego rodzaju kompensatorów jest ograniczona mozliwosc sciskania szczeliwa, ogra¬ niczona wzgledami konstrukcyjnymi, a mianowicie dlugoscia dlawika. Ponadto sily oddzialywujace na dlawik tego rodzaju kompensatora moga spowo¬ dowac wskutek nieosiowosci dzialania jego zakle¬ szczenie wewnatrz kielicha.W przypadku gdy dlawik zostaje dosuniety bez¬ posrednio do kolnierza kielicha nie ma mozliwosci dalszej regulacji i jedyna mozliwosc doszczelnienia polega na uzupelnieniu szczeliwa. Operacja ta wy¬ maga jednak wylaczenia rurociagu z ruchu, wsku¬ tek czego jest nie tylko klopotliwa ale powoduje równiez podwyzszenie kosztów eksploatacyjnych.Inna wada znanych dotychczas kompensatorów dlawicowych jest trudnosc wymiany sprasowanego szczeliwa zwiazana najczesciej z koniecznoscia je¬ go wybijania lub wycinania z wnetrza kielicha.Powyzsze wady i niedogodnosci usuwa kompen¬ sator dlawicowy wedlug wynalazku, w którym 10 15 20 25 30 opora dlawika jest przytwierdzona w sposób nie¬ rozlaczny do koncówki rury wsuwanej do kielicha* Dzieki temu zakres regulacji dlawika nie jest ograniczony jego dlugoscia, a jedynie dlugoscia sruby, która moze byc praktycznie dowolna, a jest ograniczona jedynie mozliwoscia jej wyboczenia.Ponadto dlawik kompensatora wedlug wynalazku stanowi znacznie prostsza konstrukcje bowiem ma postac pierscienia zaopatrzonego na powierzchni czolowej w podkladki, o które opiera sie sruba dociskajaca.Kompensator wedlug wynalazku eliminuje po¬ nadto mozliwosc wyboczenia dlawika i jego zakle¬ szczenia wewnatrz kielicha, gdyz sily przesuwa¬ jace dlawik oddzialywuja wzdluz osi srub. Kom¬ pensator wedlug wynalazku jest ponadto zaopa¬ trzony korzystnie w urzadzenie srubowe sluzace do wypychania sprasowanego szczeliwa. Urzadze¬ nie to sklada sie z przesuwnie osadzonego na kon¬ cówce rury wsunietej do kielicha pierscienia oraz z zespolu srub wkrecanych w specjalnie przysto¬ sowane otwory gwintowane w czolowej obsadzie kielicha. Sruby te moga byc przy tym najko¬ rzystniej w czasie normalnej eksploatacji kom* pensatora wyjete, otwory zas zamkniete za pomoca korków srubowych.Kompensator wedlug wynalazku rózni sie po¬ nadto od znanych kompensatorów tym, ze stano¬ wiace jego szczeliwo uszczelki gumowe sa zaopa¬ trzone korzystnie na swej powierzchni obwodowej 5637856378 3 w rowki o ksztalcie trójkatnym, trapezowym lub innym, które zwiekszaja szczelnosc, a równocze¬ snie umozliwiaja osadzenie grafitu zmniejszaja¬ cego tarcie elementów przesuwnych kompensatora.Wynalazek jest przykladowo wyjasniony na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia kompensator dlawicowy w przekroju osiowym, fig. 2 — ten sam kompensator w przekroju poprzecznym wzdluz li¬ nii AA na fig. 1, fig. 3 — odmiane kompensatora zaopatrzona w srubowe urzadzenie wypychajace szczeliwo, a fig. 4 — ten sam kompensator w wi¬ doku z tylu.Kompensator przedstawiony przykladowo na fig. 1 sklada sie ze znanego kielicha 1 oraz kon¬ cówki 2 rury wsuwanej do jego wnetrza. Do kon¬ cówki 2 przymocowany jest na samym jej koncu pierscien oporowy 3, natomiast u wylotu kielicha znajduje sie osadzony przesuwnie dlawik 4, za¬ opatrzony w podkladki 5 stanowiace oparcie sru¬ by 6. Miedzy dlawikiem 4 a pierscieniem oporo¬ wym 3 znajduja sie elastyczne uszczelki 7 zaopa¬ trzone na obwodzie korzystnie w rowki 8 wypel¬ nione grafitem lub innym srodkiem zmniejszaja¬ cym wspólczynnik tarcia. Opora dlawika 9 jest przytwierdzona do koncówki 2 rury w okreslonej odleglosci od jej konca. Opora ta ma najkorzyst¬ niej postac plytki z zebrem 10 albo tez postac wystepu zaopatrzonego w otwarty od góry otwór 11 oraz w pólke 12 stanowiaca oparcie dla na¬ kretki 13 zapobiegajace odkrecaniu sie tej na¬ kretki. Sruba 6 jest zaopatrzona od strony pod¬ kladki 5 w kulista koncówke 14 a z przeciwnej strony w kwadratowa lub wielokatna koncówke 15 umozliwiajaca zalozenie klucza. Wysokosc opór 9 h powinna byc mniejsza od róznicy promienia wewnetrznego kielicha 1 i koncówki 2 rury hi co Umozliwia w koniecznym przypadku wsuniecie tej opory do wnetrza kielicha.Odmiana kompensatora przedstawiona na fig. 3 i 4 tym rózni sie od wyzej opisanej, ze pierscien oporowy sklada sie z czesci nieruchomej 3b przy¬ twierdzonej do koncówki 2 rury oraz z pierscienia ruchomego 3a, który moze byc przesuwany wzdluz tej koncówki za pomoca urzadzenia srubowego: Urzadzenie to sklada sie z nakretek 16 znajdujac cych sie w nadleWacti lub w wystepach 17 w ob¬ sadzie kielicha 1 oraz z srub 18 wkrecanych w te nakretki i powodujacych wysuwanie ruchomego pierscienia oporowego 3a wraz z uszczelkami z kielicha. Po zakonczeniu prac montazowych sruby 18 sa najkorzystniej wykrecane, zas gwin¬ towane otwory 16 zamykane sa za pomoca kor¬ ków srubowych 19.Dlawik 4 w celu mozliwosci latwego jego wysu¬ niecia jest ponadto zaopatrzony korzystnie na swej powierzchni czolowej w gwintowane otwory 20 umozliwiajace wkrecenie srub wyciagowych.' Dzialanie kompensatora wedlug wynalazku opi¬ sano ponizej. Montaz kompensatora odbywa sie w ten sposób, ze po wsunieciu koncówki'2 rury do wnetrza kielicha 1 nasuwa sie na te koncówke uszczelki 7, których rowki 8 lub 8a sa wypelnione grafitem, dosuwajac je do pierscienia oporowego 3, a nastepnie dociska sie je dlawikiem 4 za pomo¬ ca srub 6 wkrecanych w nakretki 13. W czasie pcacy kompensatora mozliwe jest przesuwanie sie 15 20 25 jego czesci przesuwnych, to znaczy kielicha 1 wzgledem koncówki 2 rury, przy czym grafit za¬ warty w rowkach 8 powoduje odpowiednie zmniejszenie tarcia przesuwu. Równoczesnie row- 5 ki te zwiekszaja szczelnosc uszczelek. W celu doszczelnienia kompensatora wkreca sie srube 6 po uprzednim polozeniu na jej koncówke 15 klu¬ cza, powodujac zwiekszenie docisku dlawika 4 do uszczelek 7. Zakres regulacji tego docisku jest 10 kilkakrotnie wiekszy w porównaniu do znanych kompensatorów i ograniczony jedynie dlugoscia srub 6. Umozliwia to ciagla prace kompensatora bez koniecznosci uzupelniania szczeliwa i wyla¬ czania rurociagu z ruchu. Równoczesnie dzialajace na dlawik 4 osiowe sily srub 6 eliminuja mozli¬ wosc zakleszczenia tego dlawika wewnatrz kie¬ licha 1.W celu wyjecia dlawika odkreca sie srube 6, na dlugosc odpowiadajaca dlugosci nakretki 13, a nastepnie przesuwa sie ja lacznie z ta nakretka poza wystep pólki 12 i wyjmuje przez otwarty od góry otwór 11 w kierunku promieniowym. W ce¬ lu usuniecia zuzytego szczeliwa zaklada sie w kompensatorze przedstawionym na fig. 3 i 4 sruby 18 wkrecajac je w gwintowane otwory 16 wyste¬ pów 17, a nastepnie powoduje sie przez wkreca¬ nie tych srub przesuw ruchomego pierscienia 3a i wysuniecie uszczelek 7 poza obszar kielicha 1.Kompensator dlawicowy wedlug wynalazku mo¬ ze znalezc zastosowanie zwlaszcza do rurociagów 30 wody goracej, pary badz innych czynników o zmiennej temperaturze. PL