Opublikowano: 8.XL1968 56262 KI. 42 k, 38/01 MKP « 01 n$]% CZYTELNIA UKD Urzedu Patent©*-^ Pilstiil Inmfkr•= "« i \ Twórca wynalazku: doc. dr inz. Zdzislaw Samsonowicz Wlasciciel patentu: Politechnika Wroclawska (Zaklad Mechanizacji i Au¬ tomatyzacji Odlewnictwa), Wroclaw (Polska) Urzadzenie do badania odpornosci na scieranie i osypliwosc mas formierskich i rdzeniowych Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do ba¬ dania odpornosci na scieranie i osypliwosc mas formierskich i rdzeniowych.Dotychczas znany i stosowany przyrzad do okreslania odpornosci na scieranie oparty jest o 5 zasade badania ilosci startej masy przez padajacy na próbke srut stalowy. Próbka walcowa obraca sie ze stala predkoscia a ilosc oraz wysokosc pa¬ dania srutu sa stale. Znany jest równiez sposób badania odpornosci na scieranie mas formierskich 10 w przyrzadzie, którego glównym elementem jest beben wykonany z siatki o oczkach 3 X3 mm- Obraca sie on z predkoscia 60 obr/min., a badana próbka znajduje sie wewnatrz bebna.W wyniku tarcia próbki o siatke nastepuje uby- 15 tek ciezaru masy formierskiej, z wielkosci którego wnioskuje sie o odpornosci masy na scieranie. Wy¬ zej opisane metody badania odpornosci mas for¬ mierskich na scieranie nie sa doskonalymi, po¬ niewaz pomiar przeprowadzany jest w temiperatu- 20 rze otoczenia. Tymczasem najbardziej interesuja¬ ce jest zachowanie sie mas formierskich nagrza¬ nych do wysokiej temperatury cieklego metalu.Równiez sposób tarcia. próbki o siatke lub wykru¬ szanie ziarn przez dynamiczne dzialanie spadaja- 25 cego srutu nie jest podobny do< tarcia cieklego metalu o mase formierska.Celem wynalazku jest skonstruowanie urzadze¬ nia do badania odpornosci na scieranie i osypli¬ wosc mas formierskich i rdzeniowych, którego 30 sposób dzialania bylby zblizony do warunków oddzialywania cieklego metalu na mase formier¬ ska i rdzeniowa.Cel ten zostal osiagniety przez skonstruowanie urzadzenia skladajacego sie z urzadzenia napedo¬ wego, zespolu grzewczego, zespolu tracego i po¬ jemnika.Zasadnicza korzyscia techniczna urzadzenia do badania odpornosci na scieranie i osypliwosc mas formierskich i rdzeniowych wedlug wynalazku jest to, ze usuwa on niedogodnosci dotychczas znanych i stosowanych do tego celu urzadzen. Zastosowa¬ nie zespolu grzewczego umozliwia nagrzewanie scieranej powierzchni badanej próbki do tempera¬ tur, przy których w warstwach zewnetrznych mas formierskich i rdzeniowych nastepuje intensywne odparowywanie wody, spalanie sie spoiw lub nie¬ których dodatków, wytworzenie sie strefy prze- wilzonej w glebszych warstwach próbki oraz wy¬ stepuje rozszerzalnosc cieplna ziarn osnowy mas formierskich.Zespól grzewczy stwarza warunki zblizone pod wzgledem termicznym do tych, jakie panuja w formie odlewniczej zalewanej cieklym metalem.Zastosowanie zespolu tracego w postaci rolek przy¬ legajacych do pobocznicy obracajacej sie próbki walcowej masy formierskiej lub rdzeniowej zbli¬ za warunki tarcia do takich, jakie panuja podczas rozszerzania sie lub podnoszenia strugi cieklego metalu, zapelniajacego forme. Dotychczas stoso¬ wane w innych urzadzeniach tarcie o siatke me¬ talowa lulb tarcie padajacego srutu na badana mase nie jest porównywalne pod wzgledem jakosci do dzialania cieklego metalu na badana mase for¬ mierska. 5626256262 3 Urzadzenie wedlug wynalazku pozwala na ba¬ danie odpowiednio Uksztaltowanych próbek wy¬ konanych z róznych mas formierskich i rdzenio¬ wych, na odpornosc na scieranie i osypliwosc za¬ równo w stanie wilgotnym, podsuszonym lub su¬ chym.[Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku. Urzadzenie do ba¬ dania odpornosci na scieranie mas formierskich i rdzeniowych sklada sie z nastepujacych podsta¬ wowych zespolów: urzadzenia napedowego I, ze- ^tfolu grzewczego II, zespolu tracego III oraz po¬ jemnika IV.Urzadzenie napedowe I sklada* sie z silnika 1 polaczonego z przekladnia .slimakowa 2, która na¬ pedza tarcze 3. Cylindryczna próbka 4 badanej masy formierskiej opiera sie o tarcze 3 oraz z dru¬ giej strony przycisnieta jest tarcza 5, która obra¬ ca sie luzno wokól osi. W ten sposób obrót tarczy 3 powoduje obr%canie sie próbki 4. Zespól grzew¬ czy II sklada sie z grzejników 6, które umocowa¬ ne sa w obudowie 7. Obudowe 7 przesuwa sie po prowadnicy 8, przez co grzejnik 6 zbliza sie na od¬ leglosc okolo 1 mm do próbki 4, lub odsuwa sie od niej na odleglosc kilku centymetrów.W ten sposób w zaleznosci od polozenia grzej¬ nika 6 badana masa formierska "bedzie intensyw¬ nie nagrzewana lub badanie mozna przeprowa¬ dzac bez jej ogrzewania. Zespól tracy HI sklada sie z obejmy 9, która zamocowana jest wahliwie na zawiasie 10. Na obejmie 9 zamocowane sa dwie rolki 11, które podczas pomiaru opieraja sie o po- bocznice walcowej próbki 4. W ten sposób miedzy próbka f4 a rolkami 11 podczas obracania wytwa¬ rza sie sila tarcia, która powoduje scieranie prób¬ ki 4. Nacisk jednostkowy rolek 11 na próbke 4 jest regulowany przez wymiane lub przesuwanie cie¬ zarka 12 zamontowanego na dzwigni 13 obejmy 9.Pojemnik IV zbudowany jest w postaci szufladki 14 i sluzy do zbierania wykruszonych lub osypu¬ jacych sie czesci próbki 4.Przebieg pomiaru na urzadzeniu do badania od¬ pornosci na scieranie mas formierskich i rdzenio¬ wych jest nastepujacy: Badana próbke 4 masy for¬ mierskiej zaklada sie miedzy tarcze 3 oraz tarcze 5 urzadzenia napedowego. I. Przy badaniu odpor¬ nosci na scieranie mas formierskich zimnych, ze- 5 spól tracy III opiera sie o próbke 4, po czym wla¬ cza sie na okreslony czas silnik 1. W trakcie ba¬ dania nastepuje tarcie rolek 11 o mase próbki 4, powodem czego jest wykruszanie sie ziarenek masy formierskiej lub rdzeniowej. Wykruszone io czesci próbki 4 spadaja do szulfladki 14. Po usta¬ lonym czasie tarcia nastepuje wylaczenie silnika 1, a zebrane w szufladce 14 ziarenka badanej masy wazy sie na wadze technicznej. Procentowy uby¬ tek ciezaru próbki 4 okresla odpornosc na sciera- 15 nie.Badanie odpornosci na scieranie mas nagrza¬ nych przeprowadza sie w podobny sposób jak dla mas zimnych z tym, ze po wlaczeniu silnika 1 do próbki 4 przysuwa sie na okreslony czas zespól 20 ogrzewczy II. W ten sposób zespól tracy III dziala na mase formierska, której powierzchnia podgrza¬ na jest do odpowiedniej temperatury. PL