Pierwszenstwo: 56248 KI. 5 b, 35/18 Opublikowano: 10. XII. 1968 MKP E 21. SSJA% Wspóltwórcy wynalazku: dr inz. Wlodzimierz Sikora, mgr inz. Kazimierz Soltysek, mgr inz. Pawel Musiol, mgr inz.Michal Fels, mgr inz. Ryszard Hau, inz.Krzysztof Mysliwski, mgr inz. Stanislaw Rachfalski Wlasciciel patentu: Glówny Instytut Górnictwa, Katowice (Polska) Urzadzenie do mocowania nozy w bebnowych maszynach urabiajacych Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do mo¬ cowania nozy w bebnowych maszynach urabiaja¬ cych, majace zastosowanie w maszynach górni¬ czych i urzadzeniach urabiajacych mineraly.Dotychczas znane i stosowane srubowe sposoby mocowania narzedzi polegaja na sztywnym docisku narzedzia do uchwytu za pomoca sruby wkrecanej w uchwyt. Wada tego sposobu mocowania jest to, ze w wyniku dynamicznych obciazen narzedzia, powierzchnie styku sruby i narzedzia ulegaja od¬ ksztalceniom, sruby poluzowuja sie, co powoduje gubienie narzedzia. Dlatego sruby dokreca sie nad¬ miernie mocno a to jest powodem niszczenia po¬ wierzchni styku, zrywania srub lub zatarcia gwintu. Biorac pod uwage to, ze uchwyt nie jest czescia wymienna maszyny, jego regeneracja po zniszczeniu polaczenia gwintowego w warunkach dolowych jest praktycznie niemozliwa, co jest podstawowa wada dotychczasowych srubowych konstrukcji uchwytów. Celem wynalazku jest usu¬ niecie tych wad przez zastosowanie uchwytu, w którym mocowanie noza jest elastyczne, a gwin¬ towany element oporowy dla sruby jest wy¬ mienny. Elastycznosc mocowania likwiduje luzy polaczenia i zapewnia staly styk czola sruby z na¬ rzedziem, a elementy stanowiace polaczenie sru¬ bowe sa latwo wymienne. Sruba mocujaca pro¬ ponowanego uchwytu jest usytuowana wzgledem narzedzia urabiajacego ukosnie, dzieki czemu przy docisku sruby powstaje sila skladowa, która wciaga nóz do gniazda i tym samym gwarantuje pewne osadzanie narzedzia w uchwycie. Wahli- wosc sruby wzgledem uchwytu pozwala na takie jej samoczynne ustawienie, ze plaszczyzna czola sruby styka sie na duzej powierzchni z plaszczyzna wyciecia noza. Poza tym wahliwosc ta umozliwia przebieg drgajacych ruchów skretnych sruby wraz z jej elementem oporowym wywolywanych zmien¬ nym oporem urabiania calizny przez mocowany 10 nóz. Drgania te tak skretne jak i podluzne dzieki wkladce elastycznej sa tlumione, a ruch drgajacy odbywa sie bez tarcia powierzchniowego miedzy kadlubem uchwytu a mocujacym i elementami srubowymi. Dzieki temu wzrasta zywotnosc ele¬ mentów mocujacych, nie nastepuja wybicia po¬ wierzchni stykowych ani tez nie ma poluzowan sruby w czasie pracy narzedzia.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony na przykladzie jego wykonania na rysunku, na któ¬ rym fig. 1 przedstawia urzadzenie w przekroju wzdluz osi noza, fig. 2 — jego odmiane polega¬ jaca na zastosowaniu oporowego sworznia, skla¬ dajacego sie z dwóch wzdluznych czesci miedzy którymi jest umieszczona elastyczna wkladka, a fig. 3 — dalsza jego odmiane polegajaca na za¬ stosowaniu sworznia majacego w przekroju ksztalt wycinka kola.Sruba mocujaca moze byc umieszczona z tylu na¬ rzedzia jak pokazano na fig. li fig. 2 lub z przodu 90 narzedizia jak przykladowo uwidoczniono na fig. 3. 15 20 25 562483 56248 4 Urzadzenie sklada sie z kadluba 1, osadzonego na pobocznicy urabiajacego bebna, w którym jest osadzony nóz 2. Zgodnie z wynalazkiem kadlub 1 jest zaopatrzony w otwór 3 o przekroju kolowym, oraz w sworzen 4 osadzony w otworze 3, a po¬ miedzy sworzniem 4, a sciankami otworu 3 jest umieszczona elastyczna wkladka 5, przy czym w sworzen 4 jest wkrecona za pomoca gwintu 6 sruba 7 poprzez otwór 8 wykonany w kadlubie 1 ukosnie w stosunku do osi noza 2. Nóz 2 posiada ? wyciecie 9, którego plaszczyzna 9a jest równolegla * , *d0 plaszczyzny czola sruby 7a.-Dzialanie urzadzenia wedlug wynalazku jest na¬ stepujace: dociskowa sruba 7 obracajac sie wzgle¬ dem oporowego sworznia 4 swoja czolowa plasz¬ czyzna 7a naciska na plaszczyzne wyciecia 8a na¬ rzedzia 2. Przy wzroscie docisku sworzen 4 prze¬ suwa sie wzdluz osi sruby 7, naciska na sprezy¬ sta podkladke 5, spreza ja, a sprezysta podkladka 5 opiera sie bezposrednio o plaszczyzne otworu 3 w korpusie 1. Dla zluzowania narzedzia 2 docisko¬ wa sruba 7 zostaje czesciowo wykrecona ze sworz¬ nia 4. W czasie urabiania kiedy nóz 2 pod wply¬ wem zmiennnych obciazen dynamicznych drga po¬ wodujac tym samym przesuniecia plaszczyzny opo¬ rowej 9a tak w kierunku osi noza 2 jak i po¬ przecznie, drgania te przenosza sie na srube 7 i na gwintowany oporowy sworzen 4 jako drgania skretne lub podluzne. Wkladka elastyczna 5 znaj¬ dujac sie pomiedzy sworzniem 4 a gniazdem 3 kadluba 1, przejmuje te drgania, tlumi je tarciem wewnetrznym, nie dopuszcza przez to do tarcia powierzchniowego miedzy sztywnymi elementami mocujacymi. Swobodnosc drgan skretnych i wzdlu¬ znych sruby 7 zapewoia luz — miedzy sruba 7 i otworem 8.Podobne efekty mozna uzyskac, gdy zastosuje sie konstrukcje urzadzenia przedstawiona w jego odmianach na fig. 2 i 3.Jak uwidoczniono na fig. 2, oporowy sworzen 4 w przekroju poprzecznym sklada sie z dwóch czesci 4a i 4b, pomiedzy którymi jest umieszczona elastyczna wkladka 5 na przyklad z gumy, stali itp., przy czym gwint 6 dla sruby 7 znajduje sie tylko w czesci 4a znajdujacej sie po stronie mocowanego noza 2. Tak wykonane urzadzenie dziala podobnie jak opisane wyzej urzadzenie wedlug fig. 1 z ta róznica, ze przeguby noza 2 wywolane silami dy¬ namicznymi urabiania, kompensuja sie na ela¬ stycznej wkladce 5, przy czym wkladka 5 opiera sie o druga czesc oporowego sworznia 4b.Natomiast urzadzenie przedstawione na fig. 3 ma sworzen 4, którego przekrój w przyblizeniu jest polowa kola, przy czym miedzy jego scieta plaszczyzna 4c a plaszczyzna otworu 3a kadluba 1 jest umieszczona elastyczna wkladka 5. Równiez i to urzadzenie dziala w sposób podobny jak opi- 5 sane wedlug fig. 1, z ta róznica, ze wahliwy lub wzdluzny ruch drgajacy sruby 7 kompensuje ela¬ styczna wkladka 5 bezposrednio opierajac sie na plaskiej sciance 3a kadluba 1.Urzadzenie do mocowania nozy w porównaniu 10 ze znanymi urzadzeniami srubowymi ma te zalety, ze daje elastyczny docisk, nie ma poluzowan w po¬ laczeniu sruba — narzedzie, sruba stale wciaga narzedzie do gniazda uchwytu, wypadniecie narze¬ dzia w czasie pracy jest wykluczone, w przypadku 15 zuzycia gwintowanych czesci latwo sie je wy¬ mienia bez odcinania uchwytu do organu urabia¬ jacego, male elementy gwintowane narazone na zuzycie mozna wykonac z bardzo dobrych mate¬ rialów i latwo je obrobic cieplnie, a pewnosc po- 20 laczenia uzyskuje sie przy malych dociskach sruby. Ulkosne usytuowanie sruby mocujacej po¬ zwala na mocniejsze przyspawanie uchwytów mocujacych narzedzie do organów urabiajacych. 25 PL