Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia do hamowania kól wozów samochodo¬ wych lub innych, osadzonych na czopach obrotowych, w którem to urzadzeniu jedna czesc do hamowania, dzialajaca obrotowo, zwiazana jest z czopem obrotowym, pod¬ czas gdy druga czesc opiera sie na osi.Dzieki podobnemu urzadzeniu ruch ob¬ rotowy kól nie przeszkadza kierowaniu hamulcami, a wyróznia sie ono tem^, ze czesc narzadów hamujacych, zwiazanych z czopem obrotowym, posiada na jednym ze swych konców klucz lub ksiuk,, który dziala na odcinki lub szczeki hamulca, na przeciwleglym zas koncu ma polaczenie kuliste, którego srodek przypada poza o- sia obrotu kola, po stronie osi wozu; czesc narzadów hamowania, opierajaca sie na osi kól (a do której dolaczona jest mniej wie¬ cej w plaszczyznie pionowej dzwignia ha¬ mulcowa), jest zwiazana z jednej strony z polaczeniem kulistem czesci pierwszej, z drugiej strony przesuwa sie w polaczeniu, przymocowanem do osi kól.W urzadzeniu tern punkt zaczepienia kazdej dzwigni hamulcowej moze sie mie¬ scic w róznych miejscach za posrednictwem swego preta lub drazka, a wiec badz w pla¬ szczyznie polaczenia przegubowego osi kól, badz miedzy przegubem tej osi, a po¬ laczeniem kulistem, badz tez pomiedzy przegubem osi kól a osia wozu.W \Vyp4cHui, gdy kazdy punkt zacze¬ pienia znajduje sie bezposrednio w pla- ^ *^tóez^nie; polaczenia przegubowego odpo¬ wiedniej osi kól, nastawienie kól wywolu¬ je tylko nieznaczne przesuniecie tych punktów zaczepienia, przez co na dziala¬ nie hamowania zakrety nie wywieraja wplywu. Tegorodzaju budowa, najbardziej odpowiednia wtedy, gdy dzialanie hamo¬ wania na zespól kól hamowanych powinno byc jednostajnej pozwala na dzialanie u- rzadzenia zc Wspornica hamulcowa lub bez niej.Jesli punkt zaczepienia kazdej dzwigni hamulcowej miesci sie miedzy polacze¬ niem przegubowem osi kól], a polaczeniem kulistem, natenczas podczas skretów na¬ stawienia kól wywoluje przesuniecia w kie¬ runku odwrotnym kazdego z tych punktów zaczepienia. W wyniku tego urzadzenia dzialanie hamowania na kolo, znajdujace sie wewnatrz skretu zostaje zwiekszone, a na pozostale kola—zmniejszone.Gdy wreszcie punkt zaczepienia znaj¬ duje sie miedzy polaczeniem przegubowem osi kól, a osia wozu,, natenczas podczas skretu nastawienie kól wywoluje przesu¬ niecie w kierunku przeciwnym kazdego z punktów zaczepienia; takie urzadzenie po¬ teguje dzialanie hamowania na kola, znaj¬ dujace sie zewnatrz skretu, a zmniejsza go na kola inne.W wypadku, gdy punkt zaczepienia dzwigni hamulcowej miesci sie pomiedzy polaczeniem przegubowem osi kól a pola¬ czeniem kulistem,, mozna rozmiescic w ten sposób punkt obrotu wzgledem ziemi i punkt zetkniecia sie kola oraz punkt za¬ czepienia dzwigni hamulcowej i polaczenie kuliste, ze para sil, wytworzona na czopie bedzie skierowana odwrotnie do pary sil, dzialajacej na czop obrotowy, wskutek o- poru kól hamowanych. Takie urzadzenie w skutku swym zmniejsza niepozadana re¬ akcje na czesci kierownicze.Rozwazajac uklad w plaszczyznie po¬ ziomej organów wozu podczas jego ruchu po linji prostej, jest dogodniej, aby punkt obrotu kola znajdowal sie w tej samej pla¬ szczyznie pionowej, prostopadlej do osi wozu, co i oi jxlaczenia kulistego oraz os polaczenia przegubowego osi kól. Jednak oczywiscie, ze ten punkt obrotu kola mógl¬ by zostac przeniesiony nazewnatrz tej plaszczyzny, bez jakiejkolwiek zmiany za¬ sadniczego charakteru urzadzenia.Zalaczony rysunek wskazuje schema¬ tycznie tytulem przykladu kilka form wy¬ konania wynalazku.Fig. 1 wyobraza widok schematyczny zboku urzadzenia do kierowania hamulcem kola, w którem dzialanie hamowania nie zmienia sie przez skrety; fig. 2—widok w planie tegoz urzadzenia; fig. 3—widok w planie identyczny do widoku, przedstawio¬ nego na fig. 2, z ta jednak róznica, ze po¬ lozenie czesci jest pokazane podczas skre¬ tu; fig. 4 — widok w planie jednej formy wykonania urzadzenia dzialajacego na dwa hamulce osi o czopach obrotowych, w któ¬ rem dzialanie hamowania zostalo zmienio¬ ne wskutek zakretu; fig. 5 — widok iden¬ tyczny ze wskazanym na fig. 4, z ta róznica, ze narzady hamowania pokazane sa w pp- lozeniachj, jakie przyjmuja na zakretach; fig. 6 — plan innej odmiany wykonania i fig. 7 — pogladowy widok w planie urza¬ dzenia, przedstawionego na fig. 5.Cyfra 1 oznacza czesc narzadów hamu¬ jacych, zwiazana z czopem obrotowym 2.Ma ona na sobie klucz lub ksiuk hamulca 3 i przegub kulisty 4, np. sprzeglo Cardana, sprzeglo uniwersalne lub podobne; 5 ozna¬ cza czesc narzadów do hamowania, opie¬ raj aca sie na przegubie 6, ustalonym na osi 7; laczy sie ona z drugiej strony z przegu¬ bem kulistym 4. Zgodnie z ta forma wyko¬ nania dzwignia hamulcowa 8 jest zaklino¬ wana na czesci 5 w ten sposób, ze punkt zaczepienia 9 drazka hamulcowego 10, znajduje sie mniej wiecej na pionie A—B, przechodzacym przez srodek przegubu 6. — 2 —Oczywiscie,, ie ten sam rezultat mozna o- siagnac przy zaklinowaniu dzwigni 8 na samym przegubie 6, pod warunkiem, by ten mógl byc obracany przez czesc 5; badz tez przy polaczeniu bezposredniem dzwigni 8 na osi kól 7, pod warunkiem wlaczenia po¬ laczenia kulistego pomiedzy dzwignia 8 i czescia 5.Fig- 1 i 2 przedstawiaja urzadzenie w polozeniu, jakie ono przyjmuje podczas ruchu wozu po linji prostej,, i uwidocznia¬ ja, ze punkt obrotu 11 czopa 2, którego os 12 moze byc pionowa lub pochylona, znaj¬ duje sie w tejze pionowej plaszczyznie przekroju T-—T9 co i os 13 kuli 4 i os 14 przegubu 6.Z fig. 3, przedstawiajacej urzadzenie na zakrecie, widac, ze nastawienie na pra¬ wo kola, osadzonego na walku 11, zmusza kule 4 do opisania krzywej,, który to ruch zostaje umozliwiony dzieki temu, ze czesc 5 moze sie przesuwac w przegubie 6. Moz¬ na stwierdzic, ze przy tym ruchu punkt za¬ czepienia 9 drazka hamulcowego W do dzwigni 8 niezbyt sie odchylil w kierunku dzialania drazka, z czego Wynika, ze dzia¬ lanie hamowania pozostalo przy zakrecie prawie równe temuj, jakie wywierane jest przy ruchu po linji prostej.Wedlug wskazanej na fig. 4 i 5 formy wykonania punkt zaczepienia 9 kazdej z dzwigni hamulcowych 8 nie jest polozony na osi przegubu 6 osi kól 7, jak to przedsta¬ wiaja fig. 1 do 3, lecz znajduje sie pomie¬ dzy przegubami 6 i 4. Na fig. 5, przedsta¬ wiajacej w planie urzadzenie podczas za¬ kretu, przy ruchu wozu w kierunku strzal¬ ki/i dzialanie hamowania w kieruiiku strzalki 10, wskazane jest, z& nastawienie na prawo kól 15, zaopatrzonych w bebny hamulcowe 16, zmienilo pokaznie poloze¬ nie kazdego z punktów zaczepienia 9.Przesuniecia w kierunku odwrotnym tych punktów (po linji dzialania rozrzadu), na¬ przód dla kola wewnetrznego, prawego i wtyl dla kola zewnetrznego, lewego, wywo¬ luja automatycznie zwiekszenie dzialania hamowania na kolo wewnetrzne i zmniej¬ szenie jego na kolo zewnetrzne. Rozumie- sie samo przez sie, ze dja uzyskania tego wyniku rozrzad Hamulców odbywa sie bez wspornicy hamulcowej, a regulacja kazde¬ go z nich wykonana jest w ten sposól^ aby otrzymac równe sciskania w linji prostej.Zgodnie z forma wykonania, wskazana na fig. 6, punkt zaczepienia 9 kazdej dzwi¬ gni S jest polozony pomiedzy przegubem 6 i osia wozu, z czego wynika, ze dzialanie hamowania na zakretach jest odwrotne od tego, które opisane zostalo przy fig. 5. Po¬ wiekszenie hamowania powstaje przy kole zewnetrznem, a zmniejszenie przy kole wewnetrznem.Zbadanie widoku w planie, przedsta¬ wionym na fig^ 7, na którym S oznacza punkt zetkniecia kola z ziemia, P—punkt obrotu w stosunku do ziemi, L—punkt za¬ czepienia dzwigni hamulcowej, E—os po¬ laczenia, P'—punkt obrotu klucza hamul¬ cowego, R—os przegubu kolanowego,—wy¬ jasnia, ze forme wykonania przedstawiona na fig. 5 mozna stosownie obmyslec, aby równowazyly sie pary sil reakcji, jakie mo¬ ga powstac na lozysku obrotowem wedlug wzoru: w którym n oznacza okreslony stosunek pomiedzy sila, zastosowana do dzwigni i otrzymana sila hamowania przy ziemi.Na tej figurze: F—oznacza reakcje ha¬ mowanego kola, d — odleglosc miedzy punktem zetkniecia sie kola z ziemia a punktem obrotu w stosunku do ziemi, f — sile, wywierana na dzwignie hamulcowa, c — odleglosc pomiedzy punktem zacze¬ pienia dzwigni hamulcowej i sila polacze¬ nia przegubowego, D — odleglosc pomie¬ dzy punktem obrotu klucza hamulcowego i osia przegubu kulistego, C — odleglosc pomiedzy osiami przegubu i polaczenia ko¬ lanowego. - 3 —W stanie równowagi dzialanie par sil na walek jest: a jesli F=fn to: fnd=-~- lub nd= -~r PL