Opublikowano: 10.IX.l968 56 006 KI. 5 b, 11/00 MKP e 21 c nnlOO UKD Wspóltwórcy wynalazku: Bernard Parysz, mgr inz. Stanislaw Chwieduk, mgr inz. Waclaw Delebinski Wlasciciel patentu: Zaklady Konstrukcyjno Mechanizacyjne Przemyslu Weglowego, Gliwice (Polska) Zespolowa wiertnica szybowa Przedmiotem wynalazku jest zespolowa wiert¬ nica szybowa przeznaczona do wiercenia otworów strzalowych w dnJie szybu, zgodnie z przyjetym- z góry planem rozmieszczenia tych otworów.Maszyna zlozona jest z zespolu wiertarek oraz szeregu elementów, majacych za zadanie utrzy¬ manie tych wiertarek w dowolnym miejscu wier¬ conych w dnie szybu 'otworów strzalowych.Znanie isa wiertnice zespolowe jiak na przyklad 10 wiertnica bedaca przedmiotem patentu nr 49074, w których elementy'podtrzymujace wiertarki i slup srodkowy przypominaja szkielet parasola. W wiert¬ nicach tych wykorzystano zasade podwójnego u- nieruchamiania elementów konstrukcji wiertnicy. i«" Slup srodkowy mocowany jest w otworze wywier¬ conym w dnie szybu a poziome, przegubowo umo¬ cowane .ramiona, rotzpierane sa do ociosu. Do po¬ ziomych ramion — rozpór, zamocowane sa prze¬ suwnie prowadniLce pionowe wiertarek. Rozpory ma- 20 ja moznosc niezaleznego obracania sie wzgledem osi pionowej wiertnicy a po podciagnieciu do góry slupa srodkowego, zamykaja sie w dól, pod wla¬ snym ciezarem Rozpieranie tych rozpór o ocios uzyskano przez zastosowanie silowników pneuma- 25 tycznych.Praktyka wykazuje, ze ropieranie rozpór pozio¬ mych do ociosu, na skutek znacznych róznic jego odleglosci od osi szybu i wyrw powstalych w wy¬ niku odsttrzalu jest klopotliwe nawet pomimo 30 zastosowania przedluzaczy, przy czym przedluza¬ nie rozpór izmniejsiza ich sztywnosc.Dalisza wada tych wiertnic jest reczne poziomo¬ wanie ciezkich rozpór, pociagajace za soba wzrost liczebnosci obslugujacej ja zalogi i zagrazajace bezpieczenstwu pracy.Reczne ustawianie rozpór, jak równiez sklada¬ nie lich do transportu wiertnicy, wymaga 'zdemon¬ towania wiertarek i prowadnic pionowych, 00 jest dalsza wada tych wiertniic.W wiertnicy wedlug wynalazku zrezygnowano z klopotliwego rozpierania rozpór poziomych do nierównego ociosu. Wiertnica transportowana jest w calosci a skladanie i rozkladanie rozpór po¬ ziomych odbywa sie mechanicznie.Istotne fragmenty wiertnicy wedlug wynalazku przedstawione sa nia rysunku, którego: fig. 1 — przedstawia przekrój pionowy glebionego szybu z widokiem wiertnicy ustawionej na dnie szybu, fig. 2 — przedstawia Wiertnice tze zlozonymi ra¬ mionami poziomymi i zlozonymi prowadnicami wiertarek, czyli w stanie przygotowanym do tran¬ sportu, fig. 3 — przedstawia przekrój poziomy szybu z widokiem rozlozonych ramion poziomych wiertnicy, fig. 4 — przedstawia przekrój slupa srodkowego wiertnicy.Do slupa 1 srodkowego wiertnicy zamocowane sa przegubowo ramiona 2 poziome, na których mo¬ cowane sa przesuwnie pionowe, prowadnice S i wysiegniki 12 za pomoca obrotnicy 4 umozliwia- 56 006 K3 56 006 4 jeicej ich skret o kat 360°. Na prowadnicach 3o- sadzone sa przesuwnie znane wiertarki 5. Do gór¬ nej czesci slupa 1 przymocowana jest rozlacznie rura 6 wzdluz której przesuwa siie kolpak 7, za¬ bezpieczajacy ramiona 2 i prowadnae 3 przed 5 samoczynnym opadnieciem w czasie transportu wiertnicy. Rura 6 zakonczona uchem 14 stanowi rodzaj zawiesia, laczonego ze slupem 1 za pomoca sworznia 15. Silowniki 10 hydrauliczne, sluzace do skladania i rozkladania ramion 2, zamocowane io przegubowo jednym koncem do tych ramion, dru¬ gim do slupa 1, napedzane sa pompa 9 hydraulicz¬ na. W zaleznosci od srednicy glebilonego szybu, ramiona 2 moga byc przedluzane czlonami 11, la¬ czonymi do tych ramion. Ramiona 2 posiadaja wy- 15 drazenia 13 stanowiace zbiornik rozdzielczy spre¬ zonego powietrza do napedu wiertarek 5 i silo¬ wników prowadnicy 3 pionowej. Slup 1 srodkowy, rozszerzony w górnej czesci, stanowi zbiornik 16 plynu zasilajacego uklad hydrauliczny, natomiast 20 w swej dolnej czesci 8 posiada zespól kotwiacy, skladajacy sie ze sworznia zakonczonego stoz¬ kiem 17 rozpierajacym szczeki 18 za pomoca klina 19 i otworów 20 i 21. Ruch powrotny szczek 18 uzyskuje sie sprezynami22. 25 Wiertnice wedlug wynalazku, transportuje sie w stanie zlozonym przedstawionym na fig. 2. Wy¬ siegniki 12 i prowadnice 3 wraz z wiertarkami 5, po zluzowaniu srub w obrotnicy 4 sklada sie wzdluz ramion 2, które.za pomoca silowników 10 30 sklada sie ku górze, jak parasol. W zlozeniu wiertnica przyjmuje ksztalt walca, znacznie zmniejszajac swój przekrój poziomy, przy czym ramiona 2, prowadnice 3 i wysiegniki 12 zabezpie¬ czone sa przed samoczynnym opadnieciem prze- 35 suwnym kolpakiem 7, który zabezpiecza jednocze¬ snie wiertnice przed zaczepieniem o konstrukcje szybu. Wiertnica opuszczana i wyciagana jest na linie zaczepionej do ucha 14.Opuszczona wiertnice mocuje sie w dnie szybu, 40 w wywierconym uprzednio w osi szybu otworze, za pomoca zespolu kotwiacego. Dolna czesc 8 slu¬ pa 1 wprowadza sie do otworu i rozpiera szcze¬ ki 18 wbijajac jednostronniie stozkowy klin 19 do otworu 20. Klin 19 przesuwa ku górze sworzen ze 45 stozkiem 17 wysuwajac szczeki 18. Wbijajac klin w otwór 21 powoduje sie zwolnienie szczek. Po wyjeciu sworznia 15, zostaje zdjete zawiesie 6, 14 wraz z kolpakiem 7 i za pomoca silowników 10, napedzanych pompa 9, rozklada sie ramiona 2 do 50 zadanego poziomu. Dzieki obrotnicy 4 prowadni¬ ce 3 i wysiegniki 12 ustawia sie pod katem wier¬ conych otworów. Przewody doprowadzajace spre¬ zone powietrze do wiertarek 5 i silowników pro¬ wadnicy 3 i wysiegników 12 podlacza sie do króc¬ ców, w które wyposazone sa ramiona 2, bedace dzieki wydrazeniom 13 zbiornikami rozdzielczymi sprezonego powietrza. Ramiona 2 maja moznosc obrotu o 360° wokól slupa 1 a przegubowe po¬ laczenie tych ramion ze islupem 1 pozwalaja na ruch pionowy ramion 2 o kat Wiekszy niz 90°.W odróznieniu od znanych wiertnic, w których ramiona poziome zamykaja sie ku dolowi pod wlasnym ciezarem w wiertnicy wedlug wynalazku, ramiona 2 zamykane sa ku górze przy uzyciu Si¬ lowników hydraulicznych. PL