Pierwszenstwo: 55928 KI. 42 k, 46/07 MKP GOln 23/02 Opublikowano: 30.IX.1968 CZYTELNIA UKD Urzedu Polento-^pn Msiil) IM(^ Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Zdzislaw Sender, pplk doc. inz. Sta¬ nislaw Probulski, mjr dr inz. Antoni Wykpisz, mgr inz. Janusz Strzeminski, inz. Zenon Ka- szkowiak, Henryk ChalacinSki Wlasciciel patentu: Kopalnia Wegla Kamiennego „Milowice", Sosno¬ wiec (Polska) Sposób okreslania procentowej zawartosci grubych sortymentów wegla w wozach kopalnianych Przedmiotem wynalazku jest sposób okreslania procentowej zawartosci grubych sortymentów we¬ gla w wozach kopalnianych.Dotychczasowy sposób okreslania skladu ziarno¬ wego urobku w wozach kopalnianych polega na tym, ze ze skladu pociagu odczepia sie losowo wy¬ brany wóz, a jego zawartosc przesiewa sie na sicie nachylonym do poziomu pod katem 45° o otwo¬ rach 40 x 40 mm. Uzyskane z przesiewu sortymen¬ ty wazy sie na wadze dziesietnej, w wyniku czego okresla sie ilosc wegla grubego oraz mialu zawarte¬ go w badanym wozie. Wyniki tych pomiarów sa podstawa oceny jakosci wegla urabianego w da¬ nym przodku. Ta metoda pomiarów nie obrazowala faktycznie uzyskiwanych wyników w zakresie udzia¬ lu grubych sortymentów w urobku poszczególnych oddzialów i nie mogla byc podstawa do ich rozli¬ czenia.Sposób okreslania procentowej zawartosci wegla w wozach kopalnianych wedlug wynalazku pozwa¬ la na korzystne rozwiazanie tego problemu ponie¬ waz umozliwia on mierzenie zawartosci sortymen¬ tów wegla w okolo 40 wozach w ciagu jednej zmia¬ ny przy dwuosobowej obsludze.Istota sposobu wedlug wynalazku polega na wy¬ korzystaniu zaleznosci funkcji wykladniczej pomie¬ dzy mierzona wartoscia mocy dawki promieniowa¬ nia gamma i ciezarem nasypowym wegla znajduja¬ cego sie wewnatrz wozu.Okreslenie procentowej zawartosci grubych sor¬ tymentów wegla w wozach kopalnianych dokonuje sie za pomoca znanego ukladu pomiarowego sklada¬ jacego sie ze zródla promieniowania gamma (Co — 5 60 o aktywnosci 0,1 C), liniowej sondy pomiarowej oraz z elektronicznego przelicznika.Zasada pomiaru sposobem wedlug wynalazku jest nastepujaca. Sonda pomiarowa mierzy aktualna war¬ tosc mocy dawki w punkcie jej zainstalowania. Moc 10 dawki w miejscu zainstalowania sondy jest funkcja ciezaru nasypowego wegla, aktywnosci zródla i grubosci warstwy wegla. Jezeli zródlem promienio¬ wania jest preparat Co — 60, to zaleznosc mocy dawki w punkcie zainstalowania sondy (za wozem) 15 od ciezaru nasypowego wegla mozna wyrazic na¬ stepujacym wzorem: P = a ' KT e "Mm ' Q ' L r2 20 gdzie: P — moc dawki a — aktywnosc zródla 25 Ky — stala promieniowania Mm — masowy wspólczynnik oslabienia promie¬ niowania gamma w weglu r — odleglosc zródlo sonda £ — ciezar nasypowy wegla 3o L — grubosc wartwy wegla 55 92855 928 3 Poniewaz w naszym przypadku zachowujemy sta¬ la geometrie i warunku pomiaru, wszystkie wielko¬ sci wystepujace we wzorze za wyjatkiem ciezaru nasypowego wegla sa stale.W zwiazku z tym wzór mozna przedstawic w na¬ stepujacej formie: P = CxF (o) gdzie: C — wartosc stala Sygnal rejestrowany przez detektor jest wiec jed¬ noznaczna funkcja ciezaru nasypowego wegla.Z danych doswiadczalnych wiadomo, ze wegiel gruby (kesy) ma mniejszy ciezar nasypowy od mia¬ lu. Im wiecej bedzie w wozie wegla grubego tym wieksza bedzie wartosc mocy dawki P. Poniewaz zaleznosc pomiedzy wartoscia mocy dawki P, a cie¬ zarem nasypowym £ jest funkcja wykladnicza to niewielka zmiana q wywoluje istotna duza zmiane wartosci mocy dawki P.Sposób pomiaru polega na tym, ze ze skladu po¬ ciagu odczepia sie 10 wozów, które kolejno wcia¬ ga sie za pomoca kolowrotu na stanowisko pomia¬ rowe, gdzie popychak elektryczny przesuwa wóz z predkoscia 3 m/min. Aparatura pomiarowa wlacza¬ na jest przy pomocy styków wylacznika krancowe¬ go zwieranych przez ramie odchylane obrzezem skrzyni przesuwajacego sie wozu. Powoduje to ot¬ warcie pojemnika ze zródlem oraz wlaczenie zega¬ ra elektronowego. Czas trwania pomiaru wynosi 50 + 0,2 sek., po czym aparatura zostaje wylaczo¬ na! - Wynik zarejestrowany przez przelicznik (ilosc zli¬ czen) jest funkcja procentowej zawartosci grubego sortymentu (powyzej 30 mm) w przemierzonym wo¬ zie. Procentowa zawartosc grubego sortymentu od¬ czytujemy z przedstawionego na rysunku wykresu sporzadzonego na podstawie pomiarów doswiadczal¬ nych. PL