Pierwszenstwo: Opublikowano: 15.VIII.1968 55713 KI. ^L^llM MKP ^064s- UKD Twórca wynalazku: inz. Jerzy Kwapisz Wlasciciel patentu: Stoleczne Przedsiebiorstwo Energetyki Cieplnej, Warszawa (Polska) Termoregulacyjny zawór dwudrogowy Przedmiotem wynalazku jest termoregulacyjny zawór dwudrogowy, który przy prostej, latwej do regulacji i rozmontowania konstrukcji, nie tylko zapewnia kierowanie cieczy zawsze „pod grzy¬ bek", ale pozwala na pelne zrównowazenie sil dzialajacych na uklad rozdzielczy w kazdym polo¬ zeniu grzybków.Znane sa dwudrogowe zawory termoregulacyjne bezposredniego dzialania, których konstrukcja jest oparta na elementach jednodrcgowego zaworu termoregulacyjnego. Sa one wyposazone w dodat¬ kowy króciec odprowadzajacy z dodatkowym gniazdem wkreconym w korpus tego krócca.Powyzsze zawory aczkolwiek konstrukcyjnie bardzo proste, posiadaja jednak powazne wady funkcjonalne, gdyz przy stosunkowo duzych pred¬ kosciach przeplywu, grzybek ma tendencje do wpadania w drgania, które uniemozliwiaja pra¬ widlowa prace regulatora i powoduja szybkie zu¬ zycie gladzi grzybka i wspólpracujacych gniazd.Stwierdzone, iz powodem drgan jest wadliwy kierunek przeplywu cieczy na grzybek zamyka¬ jacy przelot dodatkowego gniazda. Powstajace wtedy wokól krawedzi grzybka jednostronnie dzialajace dynamiczne nadwyzki cisnienia, zmien¬ ne w czasie i zalezne od stopnia otwarcia, wpra¬ wiaja grzybek w drgania. Jednoczesnie stwier¬ dzono, iz przy odwrotnym kierunku przeplywu „pod grzybek" drgania nie wystepuja, ale jedno- 10 15 30 czesnie nie mezna zapewnic prawidlowego prze¬ plywu czynnika na obu drogach.Chociaz sama zasada kierowania cieczy pod grzybek i jej zalety sa od dawna znane, jednak z powodu trudnosci konstrukcyjnych i technolo¬ gicznych oraz trudnosci w regulacji i eksploatacji, zasada ta byla dotychczas stosowana calkowicie tylko w konstrukcjach zaworów jednodrpgowych, a tylko czesciowo (w jednym kierunku) przy za¬ worach dwudrogowych. Zwlaszcza dotyczylo to zaworów termoregulacyjnych, dwudrogowych, ty¬ pu rozdzielajacego, które wymagaja nie tylko bezdrganiowej pracy na drogach wylotowych, ale równiez i sprawnego dzialania ukladu termome- trycznego.W zaworze wedlug wynalazku poza usunieciem wymienionej powyzej zasadniczej wady przez kie¬ rowanie cieczy zawsze „pod grzybek", przy pro¬ stej konstrukcji zapewniono prawidlowosc dziala¬ nia i latwosc regulacji. Jednoczesnie umozliwiono wspólprace termoregulatora w nowych schematach szeregowego polaczenia wymienników centralnego ogrzewania i cieplej wody uzytkowej zasilanych z sieci cieplnej, z tradycyjnymi ukladami termo- metrycznymi regulacji temperatury i przy zasto¬ sowaniu tradycyjnych mieszków sprezystych.Ustawienie dwóch takich mieszków w ukladzie przeciwsobnym pozwala na pelne zrównowazenie sil dzialajacych na uklad rozdzielczy w kazdym polozeniu grzybków. 557133 Termoregulacyjny zawór dwudrogowy wedlug wynalazku w przykladowym wykonaniu uwidocz¬ niono na rysunku w przekroju osiowym przez trzpienie grzybków.Cylindryczny korpus 1 ma trzy krócce 2, 3, 4 do podlaczenia przewodów z których króciec 2 dopro¬ wadza wode z sieci, a pczostale dwa 3 i 4 odpro¬ wadzaja ja do przewodów centralnego ogrzewa¬ nia i cieplej wody uzytkowej, oraz dwa kolnierze górny 5 i dolny 6, przykryte pokrywami 7 i 8.W srodkowej czesci korpusu, miedzy króccami 3 i 4 sa osadzona dwa odwrotnie wzgledem siebie ustawione zaworowe gniazda 9 i 10 zamykane dwo¬ ma zaworowymi grzybkami 11, 12, których trzpie¬ nie 13 i 14 zmocowane razem za pomoca pola¬ czenia gwintowego zabezpieczonego zawleczka 15.Kazdy z grzybków 11, 12 ma przedluzenie 13a i 14a trzpienia zakonczone gwintem na którym sa osadzone prowadzace czysci 17, 18 zaopatrzone w uszczelniajace sprezyste mieszki 19, 29, wpuszczo¬ ne i zamocowane drugimi koncami w pierscieniach 21, 22, dociskanych pokrywami 7, 8, które sa przy¬ krecone do kolnierzy 5, 6 za pomoca srub 23.Górna czesc 17 ma pierscieniowe odsadzenie 30, na którym spoczywa podkladka 31 sprezyny 32 do¬ ciskanej cylindryczna nakretka 33 wkrecona w przykrywe 7. Wolny koniec 17a czesci 17 wychodzi na zewnatrz przez ctwór w nakretce 33 i ma dwa pierscieniowe naciecia 34 i 35, które w odniesieniu do nieruchomego wskaznika 36 pokazuja poloze¬ nie grzybków zaworowych, czyli w danym przy¬ padku, zamkniecie przeplywu czynnika przez kró¬ ciec 3, a otwarcie przeplywu czynnika przez kró¬ ciec 4.Dolna czesc 18 grzybka 12 przeznaczona jest do wspólpracy z popychaczem 40 zespolu termome- trycznego 41. Stozkcwe zakonczenie zespolu termo- metrycznego 41 jest przykrecone do pierscienia 22 za pomoca glówki 42 z tuleja 43 i nakretka 44.Takie zamocowanie zakonczenia zespolu 41 dzie¬ ki wymiennosci tulei 43 i nakretki 44 pozwala na wspólprace zaworu termoregulacyjnego z róznymi zespolami termometrycznymi. Wkrecana na gwint tuleja 43 ma gwint lewy, zas nakretka 44 gwint prawy, co pczwala na dokladne ustawienie popy- chacza 40 ukladu termometrycznego. Przy odpo¬ wiednim nastawieniu zakresu temperatur na czuj¬ niku ukladu termometrycznego, stworzona zostala mozliwosc odpowiedniej regulacji przeplywu w obu odgalezieniach zaworu termoregulacyjnego.Stabilizacje zawcru w kazdym polozeniu grzyb¬ ków zrealizowano za pomoca znanej sciskajacej sprezyny 32, której napiecie wstepne ustawia sie w tym przypadku z zewnatrz za pomoca nakretki 33 oraz zabezpieczajacej przeciwnakretki 37. Takie rozwiazanie konstrukcyjne daje moznosc nieosia¬ galnej dotychczas regulacji napiecia sprezyny 32 w czasie pracy zaworu.Zastosowanie wskaznika 36 otwarcia gniazda 55713 4 umozliwia dokladne ustawienie stopnia otwarcia lub zamkniecia" przeplywu przez poszczególne wy¬ lotowe krócce 3 i 4 w trakcie regulacji za posred¬ nictwem stozkowej tulei 43. 5 Budowa korpusu dwudrogowego zaworu termo¬ regulacyjnego zostala pomyslana jako konstrukcja spawana, ale moze byc latwo zmieniona na kon¬ strukcje odlewana. W przypadku konstrukcji spa¬ wanej zabezpieczeniem % przed korozja moze byc 10 obustronne podkadmowanie korpusu . PL