Pierwszenstwo: Opublikowano: 08.IX.1966 (P 116 382) 10.X.1968 55646 KI. 42 c, 11/01 MKP G 01 c "CZYTEi-N"l* UKD Urzedu Po**".- • 45(00 _ pobklil b*tii_ Twórca wynalazku: inz. Tadeusz Harabasz Wlasciciel patentu: Przedsiebiorstwo Geologiczno-Fizjograficzne i Geo¬ dezyjne Budownictwa „Geoprojekt", Warszawa (Polska) Suwmiarka suwnicowa Przedmiotem wynalazku jest suwmiarka suwni¬ cowa sluzaca do pomiaru odksztalcen torów pod- suwnicowych metoda stalej prostej.Pomiar odksztalcen szyn suwnicowych metoda stalej prostej wykonuje sie dotychczas mierzac skalówka odleglosc od skraju szyny do rozciagnie¬ tego wzdluz niej równolegle drutu. W celu uzy¬ skania pomiaru w stosunku do osi szyny, do uprzednio otrzymanej wartosci dodaje sie polowe teoretycznej szerokosci glówki szyny. Tego rodzaju pomiar jest niedokladny, gdyz drut rozciagniety na wieksze odleglosci nie jest wystarczajaco sztyw¬ ny, przez co nie tworzy prostej linii. Aby temu za¬ pobiec, uzywa sie do usztywnienia i naciagniecia drutu dodatkowych urzadzen w postaci bloczków i obciazników bardzo uciazliwych przy montazu.Na blad takze wplywa sposób pomiaru, gdyz przy¬ lozenie skali do szyny „na oko" nie daje gwaran¬ cji prostopadlego jej przylozenia, a ponadto szyna, po dluzszej pracy, nie ma jednakowego przekroju.Innym sposobem pomiaru szyny jest pomiar optyczny przy uzyciu teodolitu, ewentualnie niwe- latora i sygnalów ustawionych na szynie wedlug patentów nr nr 41925 i 53476.Urzadzenie zwane suwakiem torowym, (nr pa¬ tentu 41925), nie daje gwarancji pionowego prowa¬ dzenia kolumny ze skalami, tym bardziej, ze prze¬ krój glówki szyny nie jest prostokatem. Powoduje to, ze przyrzad nie zapewnia wlasciwej doklad¬ nosci pomiaru i nie pozwala na wnioskowanie o wzajemnym usytuowaniu poszczególnych 100- metrowych odcinków jezdni- Urzadzenie zwane lata szynowa, (nr patentu 53476), pozwala mierzyc tylko polozenie punktów 5 na krawedzi szyny, co przy wyrobionych glówkach szyn nie jest równoznaczne z pomiarem przemiesz¬ czen osi szyny. Umieszczenie miejsca zera latki poziomej w poblizu osi celowej, a w zwiazku z tym podzial dodatni i ujemny stanowi niebezpieczen- 10 stwo popelnienia powaznych bledów.Wada wspólna obu przyrzadów jest to, ze prze¬ slaniajac linie celowa nie pozwalaja na ciagle kon¬ trolowanie stalosci osi celowej, przy czym pomiar prostoliniowosci szyn odbywa sie oddzielnie dla 15 kazdej szyny i nie daje wyniku zaleznosci miedzy szynami, a wiec musi byc wykonany dodatkowo pomiar rozstawu szyn, który jak wyzej zaznaczono jest pomiarem czasochlonnym i klopotliwym.Celem wynalazku jest umozliwienie pomiaru 20 prostoliniowosci calej szyny lacznie z odcinkiem, na którym stoi suwnica oraz wykonanie tego po¬ miaru z niezbedna wysoka dokladnoscia.Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie za¬ cisku nozycowego polaczonego z wyskalowanym 25 linialem. Do ramion zacisku nozycowego zamoco¬ wane sa obrotowo dwa ramiona prowadnika osa¬ dzone drugimi koncami na jego osi, przy czym os prowadnika umieszczona jest w podluznym otwo¬ rze wyskalowanego linialu. Podluzny otwór i os 30 obrotu ramion zacisku nozycowego leza na jednej 556463 prostej, a poczatek skali linialu znajduje sie w osi obrotu ramion zacisku nozycowego.Przyrzad wedlug wynalazku usuwa wszystkie wyzej wymienione niedogodnosci, przy czym zo¬ stal on skonstruowany w pierwszym rzedzie do po¬ miaru torowisk o szynach wzajemnie niedostepnych do pomiaru rozstawu. W tym celu kazdorazowo konieczne jest zalozenie bazy w postaci czworo¬ boku o dluzszych bokach wzdluz szyn. Boki te przyjeto jako stale proste dla pomiaru osiowosci szyn. Z dokladnego pomiaru krótszych boków czworoboku oraz osiowosci szyn mozna latwo u- zyskac polozenie wszystkich obserwowanych punk¬ tów na obu szynach jezdni. Do takiej metody po¬ miaru nie mozna stosowac przyrzadów wedlug pa^ tentów nr nr 41925 i 58476 z powodów wyzej omówionych, a takze dlatego, ze umieszczone na szynie nie pozwalaja na pomiar calej szyny ze wzgledu na przeszkode w postaci suwnicy lub wielu suwnic znajdujacych sie na torze.Przyrzadem wedlug wynalazku mozna dokonac pomiaru osiowosci szyn poza suwnica, gdyz os ce¬ lowa przechodzi obok kól suwnicy* przy czym za¬ cisk nozycowy jednoznacznie wyznacza os szyny bez koniecznosci oznaczania jej punktakiem, dzieki umieszczeniu punktu zerowego pomiaru w miejscu obrotu ramion zacisku nozycowego.Specjalny prowadnik zwiazany z ramionami za¬ cisku nozycowego powoduje automatyczne ustawie¬ nie linialu prostopadle do osi szyny, w miejscu przylegania nózek zacisku do jej krawedzi. Aby ten warunek zostal spelniony, musza byc wszystkie nózki zacisku nozycowego równo oddalone od osi obrotu ramion, przy czym ramiona prowadnika musza byc równe, a ich polaczenie z ramionami zacisku nozycowego równo oddalone od osi obrotu.Wskaznik ze wzgledu na swe male wymiary nie zaslania pola widzenia lunety instrumentu i nie przeszkadza w kontrolowaniu stalosci prostej celo¬ wania.Znaczek wskaznika przy bisekcyjnym ustawieniu kreski pionowej siatki nitek lunety pozwala na do¬ kladniejszy pomiar, a noniusz na odczyt odleglosci od osi szyny w sposób znacznie dokladniejszy niz w przypadku zastosowania lat wedlug patentów nr nr 41925 i 53476.Wskaznik wykonany ze* szkla mlecznego moze byc podswietlony, co ulatwia prace w nocy. Jest to istotne ze wzgledu na maly ruch w zakladach o tej porze, a takze na brak szkodliwych wplywów re¬ frakcji.Wynalazek zostanie blizej objasniony na przy¬ kladzie wykonania przedstawionym na rysunku w rzucie aksonometrycznym.Suwmiarka suwnicowa sklada sie z linialu 1 posiadajacego skale milimetrowa oraz zacisk no¬ zycowy 2. Do ramion zacisku nozycowego zamo- 4 cowane sa obrotowo dwa ramiona prowadnika 11 osadzone drugimi koncami na osi prowadnika 9, przy czym os prowadnika umieszczona jest w po¬ dluznym otworze wyskalowanego linialu 1. Po- 5 czatek skali linialu jest umieszczony w osi obro¬ tu 13 ramion zacisku, dzieki czemu w czasie po¬ miaru uzyskuje sie automatyczne umieszczenie ze¬ ra skali na osi szyny. Do prostopadlego umiesz¬ czenia linialu w stosunku do osi szyny sluza io uchwyty 12 i sruba 14, która blokuje os prowad¬ nika 9 i unieruchamia zacisk nozycowy na glówce szyny.Na liniale umieszczony jest przesuwnie suwak 3 wraz z libela 8, wskaznikiem optycznym 4 i no- 15 niuszem 5. Libela sluzy do poziomowania przyrza¬ du w czasie pomiaru, natomiast noniusz do do¬ kladnego odczytania odleglosci sygnalu optyczne¬ go od osi szyny. Bolec 7 sluzy do przesuwania su¬ waka 3, dzieki czemu wskaznik mozna dokladnie 20 wprowadzic na plaszczyzne celowa lunety instru¬ mentu pomiarowego. Podpora 10 sluzy do usta¬ wienia przyrzadu pomiarowego w poziomie, sklada sie z dwóch ruchomych srub o prawym i lewym gwincie, dzieki czemu moze byc odpowiednio wy- 25 dluzana lub skracana.Na jednym koncu odcinka stalej prostej, prze¬ biegajacej w poblizu osi szyny, ustawia sie teodo¬ lit, a na drugim wskaznik celowniczy.Suwmiarke umieszczamy na szynie w tych miej¬ scach, na których mamy wyznaczyc odchylenie osi szyny od prostoliniowosci, po czym pomocnik obserwatora przesuwa wskaznik celowniczy 4 suw¬ miarki dotad, az obserwator, da znak, ze syme- tralna kresek celowniczych znajduje sie w plasz- 35 czyznie celowniczej teodolitu. Wówczas pomocnik odczytuje przy pomocy noniusza na skali linialu odleglosc obranego punktu osi szyny od stalej prostej. 40 PL