Opublikowano: 20.VI.J968 i $m t KI. 81 e, 1 MKP B 65 g /lCtitb UKD Twórca wynalazku: mgr inz. Kazimierz Rajca Wlasciciel patentu: Biuro Projektów Przemyslu Cementowego i Wapien¬ niczego, Kraków (Polska) Przenosnik tasmowy l Przedmiotem wynalazku jest przenosnik tasmo¬ wy, zwlaszcza z tasma gumowa, do transportu materialów sypkich lub kawalkowych.Obecnie stosowane powszechnie do transportu materialów sypkich lub kawalkowych przenosniki 5 tasmowe skladaja sie z konstrukcji wsporczej, do której mocuje sie krazniki górne, w ukladzie pla- .skim lub korytkowym do podtrzymania odcinka tasmy z materialem, krazniki dolne do podtrzymy¬ wania odcinka powracajacej pustej tasmy i rolki 10 boczne, zwane takze kierunkowymi, dla zabezpie¬ czenia tasmy przed zbiegnieciem z krazników gór¬ nych. Na jednym, koncu konstrukcji wsporczej przenosniki tasmowe posiadaja stacje napedowa a na drugim stacje zwrotna, która w niektórych 15 rozwiazaniach konstrukcyjnych jest równoczesnie, stacja napinajaca. W innych rozwiazaniach na¬ pinanie tasmy Odbywa sie dzieki dzialaniu stacji napinajacych, znajdujacych sie na trasie prze¬ nosnika. Sa to albo dwa bebny o regulowanym 2o rozstawie osi, albo trzy bebny, z których srodko¬ wy obciazony jest ciezarem napinajacym. Ze "wzgledu na ksztalt tasmy biegnacej po kraznikach górnych przenosniki tasmowe dzieli sie na prze¬ nosniki z tasma plaska i przenosniki z tasma ko- 25 rytkowTa.W zaleznosci od potrzeby buduje sie zarówno jeden jak i drugi typ przenosników jako prze¬ nosniki poziome lub jako przenosniki skosne, przy czym maksymalny kat pochylenia i to nie dla 30 wszystkich materialów wynosi przy tasmach glad¬ kich 24°. W przypadku koniecznosci zwiekszenia kata pochylenia przenosnika tasmowego maksy¬ malnie do kata 40° stosuje sie w miejsce tasm gladkich tasmy zeberkowe lub schodkowe, trud¬ niejsze do wyprodukowania ze wzgledu na wy¬ stajace elementy.Tasmy korytkowe maja wieksza wydajnosc, po¬ niewaz zalezy ona od powierzchni przekroju ma¬ terialu, mieszczacego sie na tasmie przy zacho¬ waniu bezpiecznego zapasu, zapewniajacego nie- rozsypywanie transportowanego materialu wzdluz przenosnika. Czesto dla zwiekszenia przekroju transportowanego na tasmie materialu, do konstruk¬ cji wsporczej przenosnika umocowuje sie na czesci trasy albo na calej jej dlugosci dodatkowo nie¬ ruchome oburtowanie.Sa to elementy stalowe lub drewniane, pionowe albo skosne, zakonczone u dolu najczesciej pasem gumowym, przytrzymujace nadwyzki ilosci ma¬ terialu przed wypadnieciem z tasmy. Maja one jednak te wade, ze niszcza tasme przenosnika, a poza tym stawiaja dodatkowy opór bocznej war¬ stwie transportowanego materialu, zmniejszajac w ten sposób wydajnosc przenosnika. Dla uzyskania jak najwiekszej powierzchni przekroju transpor¬ towanego na przenosniku tasmowym materialu, stosuje sie przenosniki plaskie, posiadajace faliste oburtowanie, zawulkanizowane po obu stronach tasmy. Oburtowanie to jest faliste, poniewaz tas-55553 4 ma przewijajac sie przez beben napedowy i beben zwrotny, ewentualnie jeszcze przez bebny mecha¬ nizmu napinajacego, niszczy nieelastyczne elemen¬ ty, które zmiane kierunku musza wykonac po ob¬ wodzie kola o wiekszej; srednicy.Powoduje to nawet przy oburtowaniu falistym ograniczenie wysokosci tego oburtowania do kil¬ kunastu procent w stosunku do szerokosci tasmy, a wiec i ograniczenie powierzchni przekroju ma¬ terialu. Z polskiego opisu patentowego nr 48566 jest znany przenosnik; tasmowy, którym mozna transportowac material nawet pionowo. Jest to wlasciwie zespól dwóch przenosników tasmowych, posiadajacych tasmy oburtowane prawie sztyw¬ nymi pasami, z których jedna tasma stanowi lu¬ strzane odbicie drugiej.Takie dwie oburtowane tasmy, polozone na so¬ bie, tworza w przekroju prostokat, w którego wnetrzu znajduje sie warstwa transportowanego materialu, jak gdyby w zamknietym pudelku, roz¬ cietym jedynie w polowie wezszych boków. Ze wzgledu na ograniczona sztywnoscia wysokosc "oburtowania, powierzchnia przekroju transporto¬ wanego materialu w takim przenosniku nie jest duza, zblizona raczej do waskiego paska.Celem wynalazku jest powiekszenie do optimum przekroju transportowanego na przenosniku tas¬ mowym materialu, umozliwienie nadania temu przekrojowi najodpowiedniejszego w danych wa¬ runkach ksztaltu, oraz uzyskanie mozliwosci zwiekszenia kata pochylenia przenosników tasmo¬ wych.Zadanie techniczne wynikajace z zamierzonego celu wynalazku polega na znalezieniu rozwiazania, pozwalajacego na dobór nie tylko wielkosci ale i ksztaltu przekroju transportowanego materialu do konkretnych warunków.Uzyteczny przyklad wynalazku przedstawiony .jest,.na rysunku, którego fig. 1 przedstawia widok przenosnika z góry, fig. 2 — przekrój pionowy poprzeczny przez przenosnik odkryty, fig: 3 — przekrój wzdluzny przez tasme boczna, fig. 4 — przekrój poprzeczny przez tasme boczna i fig. 5 — przekrój pionowy poprzeczny przez przenosnik nakryty.* Przenosnik tasmowy, zwlaszcza z tasma gumo¬ wa, do transportu materialów sypkich lub kawal¬ kowych wedlug wynalazku sklada sie z konstruk¬ cji wsporczej 1, na której zamocowane sa bebny napedowy i zwrotny 2 oraz krazniki górne 3 i dolne 4 analogicznie jak w przenosnikach tra¬ dycyjnych, z tym, ze liczba krazników górnych 3 jest wieksza niz w przenosniku tradycyjnym, ze wzgledu na ciezar materialu, znajdujacego sie na jednym metrze biezacym tasmy przenosnikowej 5.Do konstrukcji wsporczej 1 dodatkowo zamocowa¬ ny jest pod katem dochodzacym nawet do 90° 5 zestaw krazników nosnych 6 i krazników zwrot¬ nych 7 oraz krazki podporowe 8, bebny napedowe 9 i bebny zwrotne 10 tasm bocznych 11. W nie¬ których rozwiazaniach konstrukcyjnych do kon¬ strukcji wsporczej 1 umocowane sa jeszcze od io góry na pewnym odcinku trasy górne krazniki zwrotne 12 oraz górny beben napedowy 13 i górny beben zwrotny 14 tasmy przykrywajacej 15, któ¬ rej pas dolny lezy na warstwie transportowanego' materialu i dlatego nie jest konieczne stosowanie 15 krazników.Dobierajac odpowiednio szerokosci tasmy prze¬ nosnikowej 5, tasm bocznych 11 i ewentualnie tasmy przykrywajacej 15 oraz kat pochylenia krazników nosnych 6 i krazników zwrotnych 7, 20 oraz bebnów napedowych 9 i bebnów zwrotnych 10 tasm bocznych 11 otrzymuje sie dowolna wiel¬ kosc i ksztalt powierzchni przekroju materialu, mieszczacego sie miedzy tasmami.Przenosnik tasmowy wedlug wynalazku moze 25 byc w zaleznosci od potrzeby budowany jako prze¬ nosnik poziomy lub lekko skosny z tasmami glad¬ kimi-/ lub przy zastosowaniu tasm bocznych 11 skrzydelkowych jako skosny pod katem zblizo¬ nym do 90° lub nawet do transportu pionowego. 30 Dodatkowa cecha dodatnia przenosnika tasmowe- wego wedlug wynalazku jest latwosc odpylenia takiego urzadzenia przy zastosowaniu tasmy przy¬ krywajacej 15. 35 PL