Opublikowano: 20.VI.1968 55402 KI. 21 c, 57/15 MKP H 02 p *l& UKD BISLIOTEKAi Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Marek Kwaskowski, mgr inz. Marek [waj^^sM^ Bronisz, mgr inz. Wladyslaw Kedzior, mgr ™ -~"* inz. Stanislaw Eustachewicz Wlasciciel patentu: Dolnoslaskie Biuro Projektów Górniczych Przedsie¬ biorstwo Panstwowe, Wroclaw (Polska) Rozrusznik wiropradowy do silników asynchronicznych pierscieniowych duzej mocy Przedmiotem wynalazku jest wiropradowy roz¬ rusznik przeznaczony do silników asynchronicz¬ nych pierscieniowych duzej mocy, zwlaszcza silni¬ ków napedowych przenosników tasmowych w gór¬ nictwie odkrywkowym.Dotychczas do napedów przenosników tasmo¬ wych stosuje sie rozruszniki oporowe, suche — w ukladach wielostopniowych. Poszczególne stopnie tych rozruszników zwierane sa w czasie rozruchu za pomoca styczników. Dzialanie styczników ste¬ rowane jest w funkcji czasu, funkcji obrotu, jak równiez w funkcji pradu rozruchowego. Uklady tego typu sa skomplikowane, a z uwagi na duza ilosc elementów ulegaja czestym uszkodzeniom.W ostatnich latach opracowano rozrusznik in¬ dukcyjny, który ma rdzen trójkolumnowy. Kazda z kolumn wykonana jest z rury stalowej. Na zew¬ netrznych sciankach tych kolumn nawiniete jest spiralnie i jednowarstwowo uzwojenie. Kolumny polaczone sa ze soba sztywno jarzmem z katowni¬ ka. Wadami tego rozwiazania sa duze wymiary ko¬ lumn, spowodowane iloscia zwojów i wymogami termicznymi (zwiazanymi z jednostronnym wnika¬ niem fali elektromagnetycznej), a ponadto brak symetrii magnetycznej poszczególnych kolumn — powoduje nierównomiernosc pradów, podczas roz¬ ruchu i w rezultacie uzyskuje sie niekorzystna charakterystyke momentu.Celem wynalazku jest udoskonalenie rozrusznika 2 indukcyjnego wiropradowego i wyeliminowanie do¬ tychczasowych wad.Istota wynalazku polega na zastosowaniu od¬ dzielnych rdzeni magnetycznych, dla wszystkich 5 faz rozrusznika. Uzwojenie uformowane jest w postaci splaszczonego solenoidu, którego poszcze¬ gólne zwoje usytuowane sa na przemian na wew¬ netrznej i zewnetrznej sciance korpusu rdzenia, tworzac odcinki proste. Lukowy ksztalt zachowuja 10 jedynie czesci uzwojenia znajdujace sie przy kra¬ wedziach korpusu rdzenia. Sa one miejscami prze¬ giec poszczególnych zwojów. Przekrój korpusu rdzenia, w plaszczyznie prostopadlej do zwojów (na odcinku ich prostoliniowego przebiegu) utwo- 15 rzony jest z segmentów, które po zmontowaniu oraz uwzglednieniu szerokosci szczelin, jakie znaj¬ duja sie na zlaczach miedzy poszczególnymi seg-' mentami, obejmuje w tej plaszczyznie kat pelny.W srodku rdzenia znajduje sie otwór przelotowy, 20 ograniczony jedynie sciankami segmentów rdzenia.Odmiana wykonania wynalazku zaopatrzona jest w rdzen zmontowany z wyprasek blaszanych o przekroju wielokatnym. Poszczególne czesci wy¬ konane sa w postaci segmentów. W miejscach zlacz 2d utworzona jest szczelina, która wypelniona jest podkladkami z materialu niemagnetycznego. Szcze¬ lina ta wykorzystana jest do zmiany opornosci magnetycznej, w zaleznosci od parametrów silnika. 30 Zmiany swiatla szczeliny dokonuje sie przez zmia- 5540255402 3 ny grubosci podkladek dystansowych, które zamo¬ cowane sa srubami.Zastosowane uzwojenie powoduje* niezaleznosc magnetyczna i symetrie poszczególnych faz, a takze daje mozliwosc montowania rozrusznika z typowych elementów. Rozrusznik indukcyjny, wi- ropradowy, wedlug wynalazku, jest uniwersalny i moze byc zastosowany dla dowolnego silnika asynchronicznego pierscieniowego pradu zmienne¬ go, przy czym dobór parametrów rozrusznika, po¬ lega na zamontowaniu odpowiedniej ilosci typo¬ wych elementów (cewek) i regulacji wielkosci szczelin.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia segment rdzenia o przekroju kolowym — w pólwidokii, fig. 2 — segment rdze¬ nia o ksztalcie rurowym w widoku, fig. 3 — seg¬ ment rdzenia o przekroju prostokatnym, fig. 4 — widok segmentu o przekroju wielokatnym, w pla¬ szczyznie prostoliniowego przebiegu zwojów, fig. 5 — schemat ukladu rozruchowego z rozrusznikiem wiropradowym, a fig. 6 — schemat sterowania tego rozrusznika.Rozrusznik sklada sie z trzech kolumn (nie przedstawionych na rysunku). — w postaci cewek 1, które zamocowane sa na wspólnej podstawie. Kaz¬ da z kolumn sklada sie z jednej lub kilku cewek 1. Rdzen cewki 1 stanowi rura z jednostronnym przecieciem w postaci szczeliny 2 wzdluz scianki.Uzwojenie 3, najlepiej jest wykonac z golego prze¬ wodu miedzianego lub aluminiowego o przekroju kolowym wzglednie prostokatnym. Przewód odizo¬ lowany jest od rdzenia przekladkami izolacyjnymi 4. Segmenty 5, po obu stronach szczeliny 2, za¬ opatrzone sa w uchwyty 6, które za pomoca sruby 7, lacza je we wspólny rdzen. W niektórych przypadkach korzystnie jest stosowac wykonanie przedstawione na fig. 3 i fig. 4. Rdzen w takim wykonaniu utworzony jest z wyprasek blaszanych.Przekrój rdzenia w plaszczyznie prostopadlej do zwojów (na odcinku ich prostoliniowego przebiegu) obejmuje kat pelny, przy uwzglednieniu szerokosci szczelin na zlaczach segmentów. Uklad rozrucho- 15 20 30 35 40 wy zaopatrzony w rozrusznik wiropradowy do sil¬ ników asynchronicznych, pierscieniowych duzej mocy sklada sie z pradowego przekaznika RI, przekaznika Pz (zwlocznego dzialania) i stycznika SR, zwierajacego rozrusznik.Po wlaczeniu stycznika glównego SM, w uzwo¬ jeniu wtórnym pradowego przekladnika (nie oz¬ naczonego na rysunku) plynie prad I powodujac zadzialanie przekaznika RI. Przekaznik Pz — ze wzgledu na zwlocznosc dzialania — nie zostanie pobudzony. Po skonczonym rozruchu zmniejsza sie wartosc pradu I, co zwalnia przekaznik RI i po¬ budza przekaznik Pz, który za pomoca stycznika SR zwiera rozrusznik. Po wylaczeniu stycznika glównego SM, uklad powraca do stanu wyjscio¬ wego. PL