PL55358B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: BttLIOTfiKA Opublikowano: 7.V.1968 SS0USP- 55358 KI. 42 c, 24/01 MKP G 01 c Ql\0O UKD Twórca wynalazku: inz. Stanislaw Doniec Wlasciciel patentu: Wojewódzki Zarzad Wodnych Melioracji, Kraków (Polska) Niwelator do wyznaczania i sprawdzania spadku rurociagu i Przedmiotem wynalazku jest lusterkowy niwe¬ lator do wyznaczania i sprawdzania spadku ruro¬ ciagu drenarskiego, kanalizacyjnego i innych.W dotychczasowej praktyce melioracyjnej przy pracach drenarskich i kanalizacyjnych po usytuo¬ waniu w terenie kierunków zbieraczy zgodnie z projektem, nastepowala niwelacja rurociagów za pomoca instrumentu niwelacyjnego, przy czym po obliczeniu raptularza wykreslalo sie jego profil podluzny, zaznaczajac na nim zmiany spadku.W miejscach zalaman odejmuje sie zadana glebo¬ kosc i laczac punkty zalaman uzyskuje sie niwe¬ lete na calej dlugosci, po czym oblicza sie spadek niwelety i sprawdza sie go z projektem. Sposób ten wymaga stosowania zmudnych obliczen i pra¬ cochlonnego niwelowania za pomoca typowych in¬ strumentów, pozwalajacych tylko na okreslenie charakterystycznych punktów. Spadek prowadzo¬ ny poza charakterystycznymi punktami przy po¬ mocy poziomicy sznura i krzyzy niwelacyjnych jest pracochlonny, wykazuje czeste bledy jak lo- lalne zatopienia i odwrotne spadki, trudne nie¬ jednokrotnie do wykrycia nawet przy zastosowa¬ niu kontrolnej niwelacji rurociagów. Równiez za¬ stosowanie innych znanych przyrzadów do okre¬ slania nachylen terenu nie umozliwia dokonania pomiarów i sprawdzenia spadków rurociagów po¬ nizej powierzchni terenu, na dnie wykopanego rowka a uzyskiwana dokladnosc odczytu w pro¬ centach jest czesto niewystarczajaca. 10 15 25 30 Celem wynalazku jest zastapienie dotychczaso¬ wych przyrzadów do wyznaczania i sprawdzania spadków nowej konstrukcji niwelatorem, którym mozna dokonac wyznaczenia i sprawdzenia spad¬ ków w kazdej chwili i w dowolnym miejscu z do¬ kladnoscia w promilach i porównac wyniki uzy¬ skane w terenie z projektem, bez koniecznosci niwelowania jak dotychczas i stosowania obliczen.Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie ni- welatora lusterkowego z trzonem o ksztalcie preta lub rury, na którego dolnym koncu jest umoco¬ wany przegubowo spadomierz o ksztalcie równo- legloscianu z lustrem zwróconym ku górze i z prze- ziernikami umocowanymi na bocznych powierz¬ chniach tego spadomierza, w jednakowych odle¬ glosciach od powierzchni górnego lustra oraz z dwoma parami bocznych luster ustawionych pod katem 45° w stosunku do lustra górnego a pod katem 90° w stosunku do siebie w jednej parze i w jednakowej odleglosci od osi obrotu trzonu w przegubie spadomierza, przy czym na górnym koncu trzonu niwelatora jest umocowana przegu¬ bowo listwa z podzialka do odczytywania spadków w promilach.Korzysci techniczne ze stosowania wynalazku wynikaja przede wszystkim z umozliwienia spraw¬ dzenia technicznego wykonawstwa wykopów i ulo¬ zenia rurociagów ponizej terenu w kazdym miej¬ scu i na calkowitej jego dlugosci.Konstrukcje niwelatora lusterkowego wyjasnia 5535855358 3 rysunek, na którym fig. 1 przedstawia konstruk¬ cyjny schemat zasadniczego dzialania niwelatora, fig. 2 — niwelator w przekroju podluznym wzdluz linii A — B na fig. 3, fig. 3 — niwelator w wido¬ ku z przodu, fig. 4 — spadomierz niwelatora w 5 przekroju poprzecznym wzdluz linii E — F na fig. 5, fig. 5 — spadomierz w widoku z góry, fig. 6 — spadomierz w przekroju wzdluz linii C — D na fig. 5, fig. 7 — listwe z podzialka spadków niwe¬ latora w widoku z góry, fig. 8 — listwe z podzial- 10 ka spadków i suwak w przekróju^jgpprzecznym wzdluz linii G — H na fig.* % "i Ajm $ g-K schemat wyznaczania spadków a fig. 10 — schemat tech¬ nicznego sprawdzania ulozonego w wykopie ru¬ rociagu, j imiwttrt «**v *¦¦ 15 Do trzona 1 niwelatgr^^^SHWSl^Cr^*21 lub rury, jest przymocowana przegubowo u góry na srubie 4 listwa 3 z podzialka 11 a u dolu spado¬ mierz 12 z korpusem o ksztalcie równolegloscia- nu, na którego górnej powierzchni jest umocowa- 20 ne zwrócone do góry glówne lustro 6, sluzace do odczytywania spadków. Z boku spadomierza 12 umocowane sa w jednakowej odleglosci od po¬ wierzchni lustra 6 i osi obrotu trzona 1, przezier- niki 16 i 17 oraz boczne lustra 7 i 8 ustawione pod 25 katem 45° w stosunku do poziomu, sluzace do ustawienia lub odbierania poziomów i spadków odleglych punktów w linii na lewo i na prawo od niwelatora. Dodatkowo po bokach korpusu spadomierza 12 sa umocowane przeciwne boczne 30 lustra 9 i 10, ustawione równiez pod katem 45° w stosunku do podstawy 13 korpusu 12 jako ce¬ lowniki, w których odbija sie krawedz dolnej podstawy 13 plaszczyzny lustra 6 i górnej kra¬ wedzi14, 35 Spadomierz 12 jest polaczony z trzonem 1 niwe¬ latora za pomoca sruby 5 i stalowego uchwytu 15 o ksztalcie podkowy z mozliwoscia utrwalania po¬ lozenia przez zacisk sruba 5 lub tez luzowania za¬ cisku w celu umozliwienia dokonania obrotu spa- 40 domierza 12 wzgledem trzona 1.Przy dokladnie pionowym ustawieniu trzona 1 libela pudelkowa w dwu kierunkach i ustawieniu lustra 6 i przezierników 16 i 17 w linii spadków L — L oraz okresleniu dlugosci trzonu 1 odcin- 45 kiem A — C uzyskuje sie na zasadzie, ze kat pa¬ dania a jest równy katowi odbicia a' w lustrze 6 odbicia odcinka A — C na przyklad jako A — C".Patrzac z punktu C celownika na drazku 1 uzys¬ kuje sie jako jego odbicie w punkt G przesuniety 50 o wielkosc odcinka h w prawo od osi obrotu na srubie 5, który to odcinek h jest wielkoscia spad¬ ku, okreslona w metrach. Na przyklad przy wyso¬ kosci drazka 2 m i nachyleniu luster o spadku 5°/o odniesienie na podzialce 11 wyniesie 20 cm to 55 jest dwa razy wieksze odczytów pojedynczych a przy wysokosci drazka 2,5 m wielkosc odniesie¬ nia wyniesie 25 cm przy tym samym spadku 5%.W celu zwiekszenia dokladnosci odczytu i wy¬ eliminowania wplywu grubosci osi obrotu sruby 5 60 ustawia sie listwe 3 z podzialka 11 pod katem prostym w stosunku do. trzona 1 i przesuwajac su¬ wak P wzdluz podzialki 11 na listwie 3 tak, aby katy padania y i katy odbicia y' przy patrzeniu z punktu C na odbicie P" i C" wyznaczyly te sa- 65 ( 4 me odcinki w lewo h' i prawo h od osi obrotu na srubie ^ przy poslugiwaniu sie pomocnicza po¬ dzialka 2 zaznaczona na krawedziach 14, ujmuja¬ cych lustro 6 spadomierza 12, jest to latwe do osiagniecia a wymagane przede wszystkim przy znikomych spadkach odczytów podwójnych to jest cztery razy wiekszych. Uzyskany w podobny spo¬ sób na podzialce 11 listwy 3 odczyt polozenia su¬ waka P zmniejsza sie do polowy na przyklad przesuwa sie w miejsce x, przy czym suwak P pokrywa sie z linia A — C trzonu 1 niwelatora jako x" co potwierdza dokladnosc wykonanego od¬ czytu i wówczas kat padania p równa sie katowi odbicia f*'.Czulosc pionowa pomiaru przy niwelacji spad¬ ków w podwójnej wielkosci przy uwzglednieniu kata odbicia wynosi 1 :16.W pojedynczych odczytach przy czulosci 1 :8 uzyskiwane wyniki pomiarów w promilach sa cal¬ kowicie zadawalajace.Czulosc ta wzrasta w zaleznosci od dlugosci trzonu. Ma duze znaczenie w wyznaczaniu zniko¬ mych spadków (fig. 1).Dla celów praktycznych w zupelnosci wystarcza dokladnosc pojedynczego odczytu, uzyskiwanego przy patrzeniu z punktu C po linii trzonu 1 na punkt osi obrotu sruby 5 w punkcie A, przy czym obraz suwaka x" w lustrze 6 powinien byc pokry¬ ty z osia obrotu sruby 5, która ma srednice odpo¬ wiadajaca szerokosci palca suwaka P.Przy wyznaczaniu w terenie spadków rurocia¬ gów (fig. 9) nastawia sie trwale spadomierz 12 na zadany kat pochylenia rurociagu przy uprzednim nastawieniu przesuwnego palca P na podzialce spadków listwy 3 ustawionej pod katem prostym w stosunku do trzonu 1. Nastepnie z ustawionego dokladnie pionowo trzonu 1 na czopie 18 za po¬ moca lustra 9 oraz przezierników 16 i 17 wyzna-, cza sie odpowiednie punkty zadanych spadków.Podobnie postepuje sie przy wyznaczaniu spad¬ ku samego terenu, wówczas wysokosc czopa 18, na którym ustawiony jest trzon 1 odnosi sie w polu widzenia któregokolwiek z punktów i nastawia sie spadomierz 12 patrzac w lustro 9 poprzez odbite w nim przezierniki 16 i 17 na wyznaczony punkt w terenie. Nastepnie sprzega sie trwale spado¬ mierz 12 z trzonem 1 i za pomoca przesuwnego palca P odczytuje sie na podzialce 11 listwy 3 spadek terenu w promilach. Sprawdzic spadek mozna po obrocie niwelatora o 180° na czopie 18 za pomoca drugiego lustra bocznego 10 i przezier¬ ników 17 i 16 z równoczesnym sprawdzeniem pio¬ nowego ustawienia trzonu 1.Natomiast przy sprawdzeniu spadków rurocia¬ gów (fig. 10) ustawia sie trzon 1 w pionie a spa¬ domierz 12 ustawia sie na rurociagu i za pomoca lustra 6 oraz przesuwnego palca P odczytuje sie na podzialce 11 listwy 3 wielkosc spadku przy czym zespolami luster 7 i 9 lub 8 i 10 oraz prze- ziernikami 16 i 17 kontroluje sie stan techniczny ulozenia rurociagu patrzac w przedluzeniu odbicia sie obrazów w linii przezierników 16' i 17'. PL

Claims (2)

1. Zastrzezenie patentowe Niwelator do wyznaczania i sprawdzania spad¬ ku rurociagu znamienny tym, ze w dolnym koncu55358 trzonu (1) jest umocowany przegubowo na srubie (5) spadomierz (12) o ksztalcie równolegloscianu z lustrem (6) zwróconym ku górze i z przezierni- kami (16) i (17) umocowanymi na bocznych po¬ wierzchniach spadomierza (12) w jednakowych od¬ leglosciach od lustra (6) oraz z dwoma parami bocznych luster (7), (8) i (9), (10) ustawionych pod katem 45° w stosunku do lustra (6) a pod katem 6 90° w stosunku do siebie w jednej parze i w jed¬ nakowej odleglosci od osi obrotu trzonu (1) na srubie (5), przy czym na górnym koncu trzonu (1) jest umocowana przegubowo za pomoca sruby (4) celownika (C), listwa (3) z podzialka (11) i prze¬ suwnym palcem (P) do odczytywania spadków w promilach. A' II fig.

2. P" X" C"KI. 42 c, 24/01 55358 MKP G 01 c 76 16' %5 fig.6 13 12 Et 15 -6 ~-2 fig.8 figj n G-%,^" 1=155358 fig.S L-_VJ55358 PZG w Pab., zam. 183-68, nakl. 320 egz. PL