Pierwszenstwo: *i I j l IO i E K A j Urzedu ^itento* Opublikowano: 28.VI.1968 55302 KI. 21 g, 34 MKP H 03 h ^ [QyQ UKD Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Henryk Palenta, mgr inz. Stanislaw Gerlach Wlasciciel patentu: Zaklady Radiowe im. Marcina Kasprzaka, Warszawa (Polska) Rezonator elektromechaniczny czestotliwosci akustycznej Przedmiotem wynalazku jest rezonator elektro¬ mechaniczny czestotliwosci akustycznej z wibrato¬ rem plytkowym, sluzacy do stabilizacji czestotli¬ wosci generatorów stasowanych w urzadzeniach zdalnego sterowania, transmisji danych, radiotele¬ grafii oraz automatyzacji sieci radiowych i telefo¬ nicznych.) W znanych rozwiazaniach rezonatorów elektro¬ mechanicznych stosuje sie wibratory metalowe sztywno polaczone z korpusem w postaci plytek jednostronnie zamocowanych lub widelek kamer- ton owych.W rezonatorach plytkowych jednostronnie za¬ mocowanych wykorzystuje sie drgania podstawo¬ we, otrzymujac czestotliwosci do 1 kHz.Ze wzrostem czestotliwosci maleje dobroc, zas zmniejszenie sie dlugosci wibratora powoduje trudnosci z rozmieszczeniem przetworników. Wa¬ runkiem prawidlowego dzialania takiego rezonato¬ ra jest, by masa korpusu do którego jest zamoco¬ wany wibrator byla duza w stosunku do masy wibratora, co wplywa na wzrostt wagi urzadzen.Poza tym sztywne zamocowanie konca wibratora powoduje duze tlumienie drgan w wymuszonym wezle oraz przenoszenie sie drgan na obudowe. Dla zmniejszenia przenoszenia sie drgan oraz wplywu wstrzasów na drgania wibratora, konieczne jest mocowanie korpusu na amortyzatorach, cc kompli¬ kuje konstrukcje.W rezonatorach kamertonowych, wykorzystuje 10 15 20 25 30 sie drgania podstawowe i uzyskuje czestotliwosci do 10 kHz. Dla prawidlowej pracy rezonatora ka- mertonowego konieczne jest uzyskanie dokladnej symetrii widelek, co wymaga trudnej obróbki me¬ chanicznej oraz pracochlonnego strojenia. Wada rezonatorów kamertonowych jest ich mala odpor¬ nosc na wstrzasy dzialajace prostopadle do plasz¬ czyzny widelek.Celem wynalazku jest rozszerzenie zakresu drgan wibratora na cale pasmo czestotliwosci akustycz¬ nych oraz zwiekszenie jego odpornosci na czynniki zewnetrzne, zas zadaniem wynalazku jest opraco¬ wanie odpowiedniego rozwiazania konstrukcyjne¬ go Cel ten zostal osiagniety przez opracowanie rezo¬ natora z wibratorem plytkowym tym znamiennego, ze metalowa ferromagnetyczna plytka o przekroju prostokatnym ze swobodnymi koncami jest zamo¬ cowana elastycznie na ciagnach w skrajnych wez¬ lach drgan, w szczelinach zrównowazonych przet¬ worników elektromagnetycznych, symetrycznie wzgledem tych wezlów rozmieszczonych, przy czym jeden z nich, dzialajac skretnie na plytke pcbudza ja do drgan poprzecznych, zas drugi odbiera ener¬ gie drgan plytki.Rezonator wedlug wynalazku pracuje na cze¬ stotliwosci podstawowej zblizonej do pierwszego overtonu rezonatorów jednostronnie zamocowanych lub kamertonowych, wzglednie na czestotliwosciach overtonowych, obejmujacych cale pasmo akustycz- 5530253302 ne. Poza tym dlugosc wibratora ze swobodnymi koncówkami przy tych samych parametrach jest przeszlo dwukrotnie wieksza od wymienionych, co pozwala na dogodne rozmieszczenie przetworników zas samo wykonywanie plytek jest bardzo latwe.Rezonator bedacy przedmiotem wynalazku po¬ siada wysoka dobroc rzedu kilku do kilkudziesie¬ ciu tysiecy, oraz wspólczynnik temperaturowy cze¬ stotliwosci rzedu 1.10—^ do 1.10-7/°C.Wynalazek zostanie blizej objasniony na przy¬ kladzie wykonania przedstawionym na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przefkrój pionowy pod¬ luzny, zas fig. 2 — przekrój poziomy wzdluz linii: A—A, zaznaczonej na fig. 1.Metalowa ferromagnetyczna plytka 1 o przekroju prostokatnym jest zamocowana w skrajnych wez¬ lach drgan w szczelinach zrównowazonych prze¬ tworników 2 i 3, na ciegnach 4 i 5, z jednej stro¬ ny do korpusu 6, zas z drugiej strony do sprezyny napinajacej 7.Przetworniki 2 i 3, rozmieszczone symetrycznie wzgledem skrajnych wezlów drgan, sa umocowa¬ ne w korpusie 6, zamocowanym na metalowej podstawie 8. Do zamocowanych dc podstawy 8 koncówek lutowniczych 9, dolaczone jest uzwojenie przetwornika 2, zas do koncówek 10 — uzwoje¬ nie przetwornika 3.Z wierzchu rezonator osloniety jest przykrywka 11. Podstawa 8 i przykrywa 11 spelniaja rcle ekra¬ nu magnetycznego. 10 15 20 25 30 Plytka 1 pobudzona jest do drgan poprzecznych przez przetwornik 2 lub 3, dzialajacy skretnie wo¬ kól ciegna 4 lub 5. Gdy czestotliwosc sil pobudza¬ jacych zrówna sie z czestotliwoscia rezonansowa plytki 1, drga ona z maksymalna amplituda i w przetworniku 3 lub 2 indukuje sie sila elektromc- toryczna, o czestotliwosci drgan wibratora.Przetworniki 2 i 3 sa identyczne i kiedy jeden z nich pobudza wibrator do drgan, drugi odbiera energie drgan wibratora. Dzialajace w ten sposób przetworniki nie reaguja na nierezonansowe drga¬ nia wibratora, spowodowane czynnikami zewne¬ trznymi. PL