Pierwszenstwo: Opublikowano: 28.VI.1968 55240 Kl.-49-dr-154U_J_ MKP B 23 £ UKD ^\<0\Q Twórca wynalazku: Waclaw Staniszewski Wlasciciel patentu: Fabryka Samochodów Osobowych, Warszawa (Pol¬ ska) Urzadzenie do obróbki ostrzy przeciagaczy tarczowych promieniowych Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do obróbki przeciagaczy tarczowych promieniowych, stosowanych do nacinania kól zebatych stozko¬ wych o zebach prostych.Narzedzia tego typu posiadaja na obwodzie seg¬ menty z ostrzami zwróconymi w kierunku pro¬ mieniowym. Ksztalt ostrzy jest dopasowany do profilu wrebów, miedzy zebami kola. Zarys ewol- wenty zeba zastapiony jest lukami kola, to jest sklada sie z dwóch luków kola zwróconych wy¬ puklosciami do plaszczyzny symetrii ostrza i z linii odpowiadajacej zarysowi dna wrebów. Zgod¬ nie z sposobem pracy przeciagacza, ostrza w ciagu obróbki jednego wrebu zbieraja co raz glebiej le¬ zaca warstwe przestrzeni miedzyzebnej przy czym uwzgledniona jest równoczesnie stopniowa zmia¬ na stozkowatosci zarysu zeba w miare jak prze- ciagacz przemieszcza sie od strony wierzcholka stozka kola ku jego najwiekszej srednicy.Z tego wzgledu odleglosc wierzcholków ostrzy od osi przeciagacza oraz rozstawienie krawedzi profilujacych na szerokosci ostrza zmienia sie.Ponadto dla niezmiennosci ksztaltów ostrzy na skutek ich ostrzenia, ostrza posiadaja zatoczenia o zarysie spirali logarytmicznej.Przeciagacze tarczowe promieniowe stosowane sa do obróbki kól zebatych na specjalnych ma¬ szynach. Zarówno przeciagacze jak i maszyny do tego rodzaju obróbki stanowia najnowsze rozwia¬ zania procesów technologicznych. Obróbka kól 15 20 25 30 zebatych ta metoda jest znana. Natomiast niezna¬ ne sa sposoby oraz urzadzenia do otrzymywania narzedzi to jest przeciagaczy tarczowych promie¬ niowych.Na podstawie geometrii narzedzia nalezy przy¬ puszczac ze obróbke jego ostrzy wykonuje sie na specjalnych obrabiarkach przeznaczonych do pro¬ dukcji seryjnej. Urzadzenie wedlug wynalazku eliminuje te niedogodnosci poniewaz moze byc stosowane do frezowania na frezarce uniwersalnej zas do szlifowania — na szlifierce do otworów.Prosta konstrukcja urzadzenia czyni je latwym w wykonawstwie i uniwersalnym z uwagi na sto¬ sowanie go na obrabiarkach które stanowia wy¬ posazenie prawie wszystkich warsztatów mecha¬ nicznych.Urzadzenie zastosowane na szlifierce pokazano na rysunku na którym fig. 1 przedstawia jego wi¬ dok z góry, a fig. 2 — widok z boku. Urzadzenie wedlug wynalazku w widoku z góry przedstawia fig. 1 na którym uwidoczniono obróbke profili wierzcholków ostrzy przeciagacza.Plyta dolna 1 zamocowana jest do loza szlifier¬ ki 16 wahliwie na osi A—A. Os A—A lezy w pla¬ szczyznie symetrii ostrzy przeciagacza oraz jest prostopadla do osi tarczy sciernej 13. Plyta 1 sta¬ nowi podstawe dla plyt 2 i 3 które sa na niej osa¬ dzone. Na plycie górnej 3 umieszcza sie segment przeciagacza 14 który mocuje sie srubami 10. Ply¬ ta 3 osadzona jest na plycie 2 przy pomocy sworz- 552403 nia 5 obrotowo, i wykonana jest jako fragment przeciagacza w którym sworzen 5 jest jego geo¬ metrycznym srodkiem.Kolek 8 osadzony jest na plycie 2 w takiej odle¬ glosci aby stanowil opór dla plyty 3 w polozeniu wyjsciowym dla obróbki pierwszego ostrza seg¬ mentu 14. Ustawienie plyty 3 do obróbki nastep¬ nego ostrza odbywa sie przez jej odsuniecie od kolka .8 o wartosc dzialki ostrza która nastawia¬ my przez wlozenie stosu plytek pomiarowych miedzy kolek 8 a plyte 3. Ustawienie plyty 3 w polozeniu do obróbki blokuje sie za pomoca sru¬ by 9, przesuwnej w kanale teowym plyty 2.Podczas obróbki profilu wierzcholka jednego ostrza plyta 2 wraz z plyta 3 zostaje wprawiona w ruch wahadlowy, na przyklad przez przenie¬ sienie napedu od wrzeciennika 15. Plyta 2 wraz z plyta 3 moze byc przesuwana po zwolnieniu do¬ cisku sruby 7 co pozwala na zblizanie lub odda¬ lanie sworznia 5 w stosunku do stalego sworznia 4 a wiec zmiane wielkosci r. Zmiana r powoduje zmiane kata przylozenia ostrza przeciagacza a co za tym idzie wielkosci zatoczenia. W urzadzeniu wedlug wynalazku krzywa zataczania ostrzy we¬ dlug spirali logarytmicznej zastapiono lukiem ko¬ la o promieniu R. Promien zatoczenia R jest wielkoscia zalezna od wysokosci ostrzy.Sworzen 4 umieszczony jest w plaszczyznie B—B stycznej do plaszczyzny obrabiajacej tarczy szli¬ fierskiej i równoleglej do osi A—A. Plyte 2 wraz z umieszczona na niej plyta 3 mozna przesuwac tylko równolegle do plaszczyzn prowadzacych ka¬ mienia 6 który jest osadzony obrotowo na swo¬ rzniu 4.Fig. 2 przedstawia urzadzenie w widoku z bo¬ ku i obróbke profili bocznych ostrza segmentu przeciagacza. Dla obróbki bocznych profili ostrzy plyte 1 ustawiamy za pomoca rzymskiej sruby mi- krometrycznej 18 osadzonej w mocowanej do loza obrabiarki obudowie 17, polozenie jej' ogranicza¬ my nastawnymi oporami C i D opierajac na jed¬ nym z nich kolek 11 osadzony w plycie 1.Tarcza szlifierska 13 umieszczona jest w plasz¬ czyznie równoleglej do stolu obrabiarki i prze¬ chodzacej przez os obrotu A—A plyty 1. Celem utrzymania stalej srednicy tarczy sciernej 13 jest ona profilowana diamentem 12 w taki sposób aby zapewnic prace tarczy krawedzia.Dzialanie urzadzenia wedlug wynalazku jest na¬ stepujace: segment obrabiany 14 mocowany jest na plycie 3 przy pomocy srub 10, nastepnie plyte 3 przesuwamy w lewo az do oparcia sie jej o ko¬ lek 8 i w tym polozeniu zaciskamy srube 9. W ten sposób obrabiany segment 14 zostal ustawio¬ ny w polozeniu do obróbki pierwszego ostrza. Na¬ stepnie plyta 2 wraz z plyta 3 i segmentem 14 zostaje wprawiona w ruch wahadlowy od nape¬ du 15. Obróbka profilu wierzcholka ostrza odby¬ wa sie w obydwu kierunkach jego wahan w sto- 4 sunku do narzedzia obrabiajacego. Zmiane kata przylozenia ostrza otrzymuje sie przez przesunie¬ cie sworznia 5 w stosunku do sworznia 4.Ustawienie nastepnego ostrza do obróbki odby¬ wa sie przez odsuniecie plyty 2 od kolka 8 o war¬ tosc podzialki ostrza. Ustawienie segmentu do obróbki bocznych profili ostrzy uzyskuje sie przez odchylenie plyty 1 od polozenia poziomego. Ogra¬ niczenia odchylen plyty 1 stanowia opory C i D przesuwane sruba rzymska mikrometryczna 18 o które opiera sie kolek plyty 1. Obróbke bocz¬ nych profili ostrza mozna wykonywac na kazdym ostrzu oddzielnie, lub kolejno z jednej strony wszystkich ostrzy a nastepnie z drugiej strony.Obróbke ostrzy segmentów przeznaczonych dla róznych modulów kól dokonuje sie przez zmiane wielkosci R oraz dobór odpowiedniej srednicy narzedzia 13. Zastepowanie profilu ostrzy o spi¬ rali logarytmicznej krzywa stanowiaca wycinek luku kola o duzym promieniu co ma miejsce przy obróbce na urzadzeniu wedlug wynalazku jest znane. PL