Pierwszenstwo: riULlOTEKA Opublikowano: 10.V.1968 54986 KI. 35 a,«fc- 5 OZj MKP B66b i $ UKD Twórca wynalazku: dr inz. Jan Orlacz Wlasciciel patentu: Zaklady Konstrukcyjno Mechanizacyjne Przemyslu Weglowego, Gliwice (Polska) Wskaznik glebokosci do maszyn wyciagowych Przedmiotem wynalazku jest wskaznik gleboko¬ sci do maszyn wyciagowych wskazujacy poziom, na którym w danej chwili znajduja sie naczynia wydobywcze. Wskaznik glebokosci nalezy do nie¬ zbednego wyposazenia maszyny wyciagowej.Znane sa wskazniki glebokosci mechaniczne, elektryczne, elektroniczne oraz hydrauliczne.W znanych urzadzeniach wskazujacych mecha¬ nicznie, wystepuje z reguly element wskazujacy, który posuwa sie po linii z naniesiona podzialka glebokosci. W najprostszym rozwiazaniu sruba pociagowa, polaczona przekladnia z walem glów¬ nym maszyny, powoduje posuwanie sie elementu wskazujacego w prowadnicy. Najwygodniejsze do obserwacji jest przesuwanie elementu wskazuja¬ cego w plaszczyznie i w obrebie pulpitu sterow¬ niczego maszyny wyciagowej. Dokladnosc wska¬ zania wymaga jak najdluzszej drogi elementu wskazujacego. Maksymalna dlugosc drogi na da¬ nej powierzchni osiaga sie przez uksztaltowanie tej drogi w postaci spirali Archimedesa.Znane sa urzadzenia, w których element wska¬ zujacy przesuwa sie w dwóch prowadnicach. Jed¬ na z nich stanowi naciecie o ksztalcie spirali Ar¬ chimedesa w nieruchomej plycie, a druga element wirujacy wzgledem osi wspólsrodkowej ze spira¬ la, sprzezony mechanicznie z urzadzeniem wycia¬ gowym. Wirujaca prowadnica pozwala na posuw w kierunku promieniowym, a dzieki wirowaniu zmusza element wskazujacy do posuwu w pro- 10 15 20 25 30 2 wadnicy spiralnej. Opisane urzadzenie ma te wa¬ de, ze w wyniku wspóldzialania dwóch prowadnic na jeden i ten sam element powstaje w tych prowadnicach tarcie, które jest przyczyna zuzy¬ wania sie urzadzen i powstawania niedokladnosci, a mechaniczne utrzymanie prowadnicy jest bar¬ dzo utrudnione.Urzadzenie wedlug wynalazku umozliwia ruch elementu wskazujacego po spirali Archimedesa bez poslugiwania sie spiralna prowadnica. Pod¬ stawa urzadzenia jest przekladnia planetarna.Jedno z kól centralnych otrzymuje naped, prze¬ niesiony w dowolny sposób od walu glównego maszyny wyciagowej. Drugie kolo centralne jest nieruchome. Wobec tego kolo planetarne zmuszo¬ ne jest do obtaczania sie po nim. Kolo obiegowe jest polaczone ze wspólosiowa sruba pociagowa, która przesuwa element wskazujacy w kierunku promieniowym. Poniewaz kolo obiegowe wraz z sruba pociagowa obraca sie wzgledem^ osi cen¬ tralnej ukladu planetarnego, ruch ten sumuje sie z ruchem promieniowym od sruby pociagowej, dajac ruch elementu wskazujacego po spirali Ar¬ chimedesa.Szczególnie korzystne okazalo sie umieszczenie w elemencie wskazujacym zarówki oraz zakrycie urzadzenia pólprzezroczysta plyta, na której jest naniesiona podzialka rozlozona wzdluz spirali, która zakresla plama swietlna.Wskaznik glebokosci wedlug wynalazku jest 5498654986 przedstawiony na rysunku schematycznym w przekroju osiowym.Kolo centralne 1 przekladni planetarnej otrzy¬ muje naped od walu maszyny za posrednictwem przeniesienia, nieuwidocznionego na rysunku.Drugie kolo centralne 2 jest nieruchome. Kolo 3 bedace satelita i osadzone w koszu satelitowym 4 jest polaczone ze wspólosiowa sruba pociagowa 5. Sruba 5 i prowadnice 6 polaczone z koszem 4 sluza do posuwu elementu wskazujacego 7. W ele¬ mencie 7 jest osadzona zarówka 8, wysylajaca promien swiatla na tylna strone pólprzezroczystej plyty 9 z niewidoczna w danym przekroju po- dzialka. Calosc mechanizmu zamknieta jest w obudowie 10.Dzialanie urzadzenia polega na wymuszonym ruchu elementu wskazujacego 7 po spirali Archi- medesa, wynikajacym z sumowania sie ruchu prostolinijnego promieniowego elementu 7 w pro¬ wadnicy 6 z ruchem obrotowym ukladu elemen¬ tów 3, 4, 5, 6, 7, dokola centralnej osi ukladu pla¬ netarnego. PL