PL54851B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 28. II. 1968 54851 ?&l, Sfoo JYl. 4B U, TCTlnS MKP C06d , 1 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Zbigniew Deluga, Jan Moscicki, Jan Orlowski, Jerzy Peczak, Krzysztof Salmonowicz, Aleksy Siwiec, Piotr Swiatkowski Wlasciciel patentu: Instytut Przemyslu Organicznego, Warszawa (Polska) Masa do wytwarzania swiec dymnych i Przedmiotem wynalazku jest masa do wytwa¬ rzania swiec dymnych. Swiece dymne znajduja glównie zastosowanie w rolnictwie w ochronie wrazliwych upraw przed przymrozkami w okresie wiosennym, oraz w walce ze szkodnikami roslin. 5 Sposród typów stosowanych swiec wyróznia sie swiece typu Bergera, w sklad których wchodza: reaktywny metal (zazwyczaj cynk lub glin) w po¬ staci pylu lub drobnego proszku, substancja orga¬ niczna o wysokiej zawartosci chloru, oraz inne do- io datki wplywajace na szybkosc spalania, kalorycz- nosc i postac dymu.Czynnikiem ograniczajacym zakres stosowania i zapotrzebowania na swiece dymne, a zwlaszcza swiece stosowane w celu ochrony kultur upraw- 15 nych przed przymrozkami, jest ich koszt. Wysoka stosunkowo cena swiec sprawia, ze ich stosowanie w wielu przypadkach, np. mniej cennych upraw, okazuje sie nieekonomiczne.Cena swiec dymnych uwarunkowana jest glów- 20 nie kosztem wchodzacego w jej sklad wysokoschlo- rowanego zwiazku organicznego.Znane metody produkcji swiec dymnych typu Bergera opieraja sie niemal wylacznie na szescio- chloroetanie, jako najtanszym ze schlorowanych 25 weglowodorów spelniajacych stawiane im wyma¬ gania, a wiec odznaczajacych sie wysoka zawar¬ toscia chloru, stalym stanem skupienia i niska prez¬ noscia par w podwyzszonych temperaturach.Rzadziej stosowanymi substancjami sa: osmio- m chloropropan, szesciochlorobenzen i czterochlorek wegla. Ten ostatni, bedacy w normalnych warun¬ kach ciecza, stosuje sie ze stalym sorbentem.Powazna pozycje w kosztach produkcji swiec zaj¬ muje takze stosowany metal, którym jest glin lub cynk. Metali tych nie udaje sie zastapic zelazem z uwagi na nizsza jego reaktywnosc; destrukcja czasteczek chlorowanego zwiazku organicznego zachodzi w tym przypadku bardzo opornie.Stwierdzono, ze jako substancje organiczna o wysokiej zawartosci chloru mozna zastosowac mieszanine izomerów 1, 2, 3, 4, 5, 6-szesciochlorocy- kloheksanu, uzyskiwana z odpadów z produkcji znanego insektycydu — gamma izomeru HCH (Ga- matox, Gammexane, Lindane, Gieksachloran).W sklad tych odpadów wchodza glównie izomery alfa- beta- i delta- 1, 2, 3, 4, 5, 6-szesciochlorocy- kloheksanu obok niewielkich ilosci izomeru gam¬ ma oraz ubocznych produktów syntezy HCH.Stwierdzono, ze jako skladnik masy do wytwa¬ rzania swiec nadaje sie mieszanina izomerów HCH zawierajaca co najmniej 50°/o alfa-HCH i najwyzej 3% delta-HCH lacznie z zanieczyszczeniami. W celu uzyskania takiej mieszaniny odpady oczyszcza sie od niepozadanych skladników — delta izomeru HCH oraz róznych zanieczyszczen nadajacych mie¬ szaninie postac oleista lub niskotopliwej pasty, wykorzystujac odpowiednio róznice rozpuszczalno¬ sci w rozpuszczalnikach organicznych. Osiaga sie to przez ekstrakcje mieszaniny odpadowych izome- 548513 rów HCH, badz tez przez odpowiednie przystoso¬ wanie procesu wydzielania gamma-HCH, w którym mieszanina izomerów alfa- i beta-HCH o pozada¬ nym skladzie wydzielona zostaje w okreslonym eta¬ pie produkcyjnym. Odpad o pozadanym skladzie 5 miesza sie glinem lub cynkiem i tlenkami zelaza lub cynku, uzyskujac w ten sposób mase do wy¬ twarzania swiec. Stosunek wagowy metalu — gli¬ nu lub cynku — do tlenków wynosic powinien 2:1 do 1:7. Czesciowe zastapienie metali tanimi io tlenkami zelaza (np. wypalkami pirytowymi) jest mozliwe dzieki duzej reaktywnosci izomerów HCH.Obecnosc tlenków zelaza umozliwia ponadto mode¬ rowanie szybkosci palenia sie swiecy.Masa do wytwarzania swiec dymnych zawiera 50—75°/o wagowych izomerów HCH.W celu uzyskania swiec przeznaczonych do walki ze szkodnikami roslin stosuje sie dodatek substan¬ cji, które po wysublimowaniu lub spaleniu wyka- 20 zuje dzialanie zoocydowe lub odstraszajace.Zastosowanie odpadów z produkcji gamma HCH umozliwia wyeliminowanie z produkcji swiec dym¬ nych stosowanych dotychczas drogich chlorowa¬ nych weglowodorów, a jednoczesnie zuzytkowanie uciazliwego odpadu, gromadzonego na haldach 25 i zagrazajacego biocenozie otoczenia.Przyklad. 2,5 kg pylu glinowego, 2,5 kg pro¬ szku glinowego (0,25 mm), 27 kg zendry zelaznej (0,3—0,4 mm) oraz 1 kg oleju wrzecionowego mie¬ sza sie w ugniatarce przez 15 minut. Nastepnie do- 30 4 daje sie 67 kg mieszaniny izomerów szesciochloro- cykloheksanu (HCH) o skladzie: 65°/o alfa-HCH, 31°/o beta-HCH, 2% gamma-HCH, 2*Vo delta-HCH oraz zanieczyszczen, poczym miesza sie przez na¬ stepne 30 minut.W ten sposób przygotowana mase swiecy dzieli * sie na porcje i prasuje. PL

Claims (4)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Masa do wytwarzania swiec dymnych stanowia¬ ca mieszanine chlorowanych weglowodorów oraz metali i tlenków metali znamienna tym, ze jako wysokoschlorowane weglowodory zawiera mie¬ szanine izomerów 1, 2, 3, 4, 5, 6-szesciochloro- cykloheksanu (HCH), uzyskana z odpadów z produkcji gamma HCH, w sklad której wcho¬ dzi co najmniej 50% wagowych alfa-HCH i naj¬ wyzej 3% wagowe delta-HCH lacznie z zanie¬ czyszczeniami.
2. 2. Masa wedlug zastrz. 1 znamienna tym, ze jako skladniki metaliczne zawiera glin lub cynk oraz tlenki zelaza albo cynku, przy czym stosunek wagowy metali do tlenków wynosi od 2:1 do 1 :7.
3. 3. Masa wedlug zastrz. 1, 2 znamienna tym, ze za¬ wiera 50—75-Vo wagowych izomerów HCH.
4. 4. Masa wedlug zastrz. 1—3 znamienna tym, ze zawiera substancje, które po wysublimowaniu lub spaleniu wykazuja dzialanie zoocydowe lub odstraszajace. KRAK 4, Sarego 7. — Zam. 29/63 — 220 PL