Pierwszenstwo: Opublikowano: 27.II.1968 54817 KI. 81 e, 1 MKP B 65 g ^/Oj£ UKD Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Ludwik Juras, inz. Franciszek Mar- cak, mgr inz. Marian Sala, mgr inz. Józef Mura, Ernest Kula Wlasciciel patentu: Kopalnia Wegla Kamiennego „Jankowice" Przed¬ siebiorstwo Panstwowe, Boguszowice (Polska) Urzadzenie chwytakowe zabezpieczajace tasme przenosnika tasmowego przed ruchem wstecznym Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie chwy¬ takowe, zabezpieczajace tasme przenosnika tas¬ mowego, ulozonego pod katem wiekszym niz 18°, przed ruchem wstecznym, szczególnie w przypad¬ ku jej zerwania lub zatrzymania.Znane sa urzadzenia chwytakowe stosowane do przenosników kubelkowych, wyposazonych w lan- ¦ cuchy napedowe. Stanowia one najczesciej uklady dzwigniowe w postaci dzwigni katowych lub no¬ zycowych, wyposazonych w ciezarki obciazajace i ustalonych w polozeniu wyjsciowym za pomoca rygli dzwigniowych.Rygle te, w przypadku zerwania sie przenosnika, sa uwalniane przyspieszonym ruchem wstecznym lancucha, w wyniku czego nastepuje obrót dzwigni katowych, w czasie którego jedno ich ramie wcho¬ dzi miedzy ogniwa lancucha i tworzy zderzak, któ¬ ry zatrzymuje cofajacy sie lancuch z kubelkami lub zgrzeblami przenosnika. Znane jest równiez uruchamianie dzwigni chwytakowych za pomoca obciaznika slizgowego.Zasadnicza wada tych znanych urzadzen chwy¬ takowych jest przede wszystkim gwaltowne, ude¬ rzeniowe zatrzymywanie przenosnika, które moze niekiedy spowodowac ponowne zerwanie kolejne¬ go ogniwa przenosnika lub w najlepszym razie jego wygiecie. To uderzeniowe zatrzymywanie wymaga równiez stosowania stosunkowo grubych a zatem i ciezkich ukladów dzwigniowych dla za¬ pewnienia ich pozadanej wytrzymalosci. Oczywi- ia 15 25 30 scie wystepujace przy tym duze sily masowe spra¬ wiaja wiele niedogodnosci eksploatacyjnych.Znane sa równiez uklady dzwigniowe, które, w wyniku ruchu wstecznego przenosnika, przesuwa¬ ja dwie szyny slizgowe rozpierane na boki i do¬ ciskajace obydwa pasma lancuchowe do specjal¬ nych, stalych belek. W tym przypadku hamowanie i zatrzymywanie zerwanego przenosnika nastepuje w korzystniejszy niz poprzednio sposób pod wply¬ wem tarcia. Niedogodnoscia tego rodzaju konstruk¬ cji jest jednak stala wspólpraca poslizgowa urza¬ dzenia chwytakowego z przenosnikiem, co w nor¬ malnej pracy przenosnika powoduje szybsze zu¬ zycie elementów przenosnika i tym samym zwiek¬ sza niebezpieczenstwo jego zerwania. Ponadto sto¬ sowane dzwignie nozycowe stanowia bardzo zlozo¬ ne i zawodne uklady.Podanych niedogodnosci unika sie, zgodnie z wynalazkiem, dzieki temu, ze urzadzenie chwyta¬ kowe jest wyposazone w segment krzywkowy, powodujacy, w wyniku ruchu wstecznego prze¬ nosnika, wzrastajacy nacisk na cofajaca sie tas¬ me przenosnikowa, zapewniajacy szybkie jej za¬ trzymanie bez gwaltownych uderzen. Ponadto urzadzenie chwytakowe wedlug wynalazku zawie¬ ra krazek obrotowy, osadzony z jednego boku seg¬ mentu krzywkowego i wyposazony w sprzeglo jednokierunkowe, zapewniajace toczenie sie tego krazka po tasmie przy jej ruchu normalnym, a poslizg — przy jej ruchu wstecznym. 5481754817 W czasie normalnej pracy przenosnika ruch toczny krazka nie niszczy tasmy przenosnikowej, a w przypadku jej zerwania, ruch wsteczny tas¬ my powoduje zaryglowanie sprzegla jednokierun¬ kowego i tym samym unieruchomienie krazka, który, slizgajac sie teraz po cofajacej sie tasmie, naprowadza segment krzywkowy do zetkniecia sie z tasma, co powoduje wywolanie wzrastajacego jej zacisku, zapewniajacego szybkie i skuteczne zatrzymanie.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladowym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia w widoku z boku urzadzenie chwy¬ takowe, zastosowane w przenosniku tasmowym w polozeniu normalnej pracy tego przenosnika, fig. 2 — to samo urzadzenie w polozeniu roboczym, przy którym nastepuje zacisk tasmy.Jak widac na fig. 1—2, urzadzenie chwytakowe wedlug wynalazku jest wyposazone w segment krzywkowy 1, osadzony obrotowo na czopie 2 wspornika, polaczonego z konstrukcja nosna prze¬ nosnika. Przy jednym koncu dolnej, zakrzywionej czesci segmentu 1 jest ulozyskowany krazek 3, stykajacy sie z tasma 4 przenosnika. Krazek 3 jest wyposazony w znane sprzeglo jednokierun¬ kowe np. uklad zapadkowy, zezwalajace na tocze¬ nie sie krazka po tasmie w czasie normalnej pra¬ cy przenosnika i na jego poslizg w przypadku zer¬ wania sie tasmy. Jak juz wspomniano, cofajaca sie tasma, ocierajac sie o unieruchomiony krazek, wy¬ woluje obrót segmentu krzywkowego 1 i jego za¬ cisk, zakleszczajacy tasme miedzy szyna oporowa 5, przylaczona do konstrukcji nosnej przenosnika, a zakrzywionym koncem segmentu krzywkowe¬ go 1.Jak wynika z powyzszego, urzadzenie chwytako¬ we wedlug wynalazku ma nie tylko prosta kon¬ strukcje, lecz takze jest niezawodne w dzialaniu i nie powoduje powstawania niedogodnosci zna- 5 nych urzadzen. Ponadto po zakleszczeniu tasmy, ponowne jej uruchomienie moze nastapic bez ja¬ kichkolwiek dodatkowych czynnosci kontrolnych.Urzadzenie chwytakowe wedlug wynalazku na¬ daje sie do zastosowania przede wszystkim do 10 przenosników tasmowych, jednak istnieje równiez mozliwosc jego adaptacji do innych rodzajów przenosników np. czlonowych bez zmiany jego istoty konstrukcyjnej. 15 PL