Pierwszenstwo: Opublikowano: 24.11.1968 54784 KI. 74 b, g/02 MKP G#Se ; I /?//£ C^CJELNIA UKD r -?du Patentowego f g| ifzeczyposporHej imfeMreT Twórca wynalazku: mgr inz. Jerzy Pilch-Kowalczyk Wlasciciel patentu: Glówny Instytut Górnictwa, Katowic* (Polska) Nadajnik czestotliwosciowego systemu przesylania sygnalów Przedmiotem wynalazku jest nadajnik czestotli¬ wosciowego systemu przesylania sygnalów, prze¬ znaczony do przesylania sygnalów informacyjnych o stanie pracy urzadzen w podziemiach kopaln.W urzadzeniach centralnej kontroli produkcji zachodzi potrzeba równoczesnego przesylania kil¬ kuset sygnalów kontrolnych na duze odleglosci. Do tego celu najkorzystniejsze sa systemy wielokrotne nie wymagajace instalowania wieloparowych ka¬ bli teletechnicznych. Jednym ze stosowanych sy¬ stemów wielokrotnych jest system oparty na se¬ lekcji czestotliwosciowej sygnalów informacyj¬ nych.W znanych systemach z czestotliwosciowa selek¬ cja sygnalów, stosuje sie generatory z indukcyjny¬ mi obwodami rezonansowymi. W kopalniach, w których wystepuje zagrozenie gazowe, wymagana jest iskrobezpiecznosc obwodów elektrycznych, wobec czego wyzej wymienione generatory nie spelniaja warunków bezpieczenstwa ze wzgledu na duza indukcyjnosc obwodów elektrycznych. Z tych samych powodów w warunkach kopalnianych jest wymagane centralne zasilanie urzadzen elek¬ trycznych, które w przypadku zasilania wielu na¬ dajników wyposazonych w generatory, moze po¬ wodowac zmiaoiy ich parametrów na skutek wa¬ han napiecia zasilajacego, spowodowanego nie¬ równomiernym poborem pradu z urzadzenia za¬ silajacego.Celem wynalazku jest opracowanie ukladu na- 10 15 20 25 30 dajnika czestotliwosciowego systemu, który spel¬ nialby warunki iskrobezpieczenstwa obwodów e- lektrycznych oraz zapewnialby stalosc obciazenia centralnej sieci zasilajacej.Cel ten osiagnieto przez zastosowanie w ukla¬ dzie nadajnika znanego tranzystorowego genera¬ tora RC, zaopatrzonego w diodowa stabilizacje, po¬ laczonego z bezstykowym uklsdem sterujacym przy czym w obwodzie generatora znajduje sie o- pornik polaczony jednym koncem z ujemnym bie¬ gunem napiecia zasilania, a drugim koncem z ko¬ lektorem ostatniego tranzystora ukladu sterujacego oraz z opornikami w obwodach polaryzacji baz obu tranzystorów generatora.Nadajnik wedlug wynalazku umozliwia uzyska¬ nie iskrobezpiecznosci obwodu generatora oraz obwodu sterowania. Zmiany stanów pracy gene¬ ratorów nie maja wplywu na wielkosc poboru pradu z centralnego urzadzenia zasilajacego.Przedmiot wynalazku uwidoczniono w przykla¬ dowym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia uklad elektryczny nadajnika z bez¬ stykowym ukladem sterujacym, a fig. 2 — odmia¬ ne ukladu nadajnika ze sterowaniem stykowym.Nadajnik sklada sie z tranzystorowego genera¬ tora malej czestotliwosci 1 polaczonego z bezsty¬ kowym ukladem sterujacym 2. Generator 1 skla¬ da sie ze stopnia wzmacniajacego oraz stopnia se¬ parujacego, które sa polaczone w obwód sprzeze¬ nia zwrotnego zawierajacego selektywny czlon 54 7843 54 784 4 oporowo pojemnosciowy Rl, R2, R3, Cl, C2, C3.Oporniki R4 i R5 polaryzujace bazy tranzystorów Tl i T2 sa polaczone ze zródlem zasilania poprzez opornik R6, do którego dolaczony jest zacisk wyjsciowy a generatora 1. Baza tranzystora T2 jest polaczona z drugim biegunem zasilania po¬ przez stabilizujace diody pólprzewodnikowe Dl i D2. Uklad sterujacy 2 sklada sie z tranzystora T3 w ukladzie wtórnika emiterowego polaczonego poprzez diode D3 z ukladem przeskokowym z tran¬ zystorami T4 i T5. Kolektor tranzystora T5 jest polaczony z zaciskiem wyjsciowym a generatora 1.Odmiana nadajnika uwidoczniona na fig. 2 skla¬ da sie z wyzej opisanego generatora 1 i ukladu sterujacego 3, zawierajacego zestyk mechaniczny K polaczony z wyjsciowymi zaciskami a i d gene¬ ratora 1.Do zacisku c doprowadza sie z czujnika sygnal pradu stalego lub zmiennego, który poprzez tran¬ zystor T3 w ukladzie wtórnika emiterowego oraz diode D3 zostaje doprowadzony do ukladu prze- skokowego z tranzystorami T4 i T5, powodujac stan przewodzenia tranzystora T5. Powoduje to z kolei przeplyw pradu przez opornik R6 i spa¬ dek napiecia zasilajacego bazy tranzystorów Tl i T2, wobec czego nastepuje zanik pradu w ko¬ lektorach tranzystorów Tl i T2, a przez to zanik generacji generatora 1. Generator 1 wytwarza syg¬ nal informacyjny w postaci napiecia o malej cze¬ stotliwosci, gdy tranzystor T5 w ukladzie steruja¬ cym 2 nie przewodzi pradu, wzglednie gdy w u- kladzie sterujacym 3, zestyk mechaniczny K jest otwarty. Opornik R6 jest tak dobrany do ukladu generatora 1 i ukladu sterujacego 2 hib 3, ze przy przewodzeniu tranzystora T5 lub zwarciu zesty¬ ku K, prad pobierany przez sterujacy uklad 2 lub- 3 z zacisku a jest równy pradowi pobieranemu przez tranzystory Tl i T2 w okresie generacji. W ten sposób zmiana stanu pracy generatora 1 nie powcduje zmian poboru pradu z sieci zasilajacej.Opornik R6 spelnia role elementu ograniczajace¬ go prad pobierany przez sterujacy uklad 2 lub 3, co w konsekwencji umozliwia sterowanie tych ukladów w warunkach zagrozenia gazowego w^ tym wypadku gdyby obwód zasilania nie mial cech iskrobezpieczenstwa. PL