Pierwszenstwo: Opublikowano: 25.III.196J BliLIOTiKA wraookiIMlwtiow#90 54772 JC1. «ln, ?/04 — MKP B 23 X UKD Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Czeslaw Bysiecki, mgr inz. Wincenty Kubica, mgr inz. Waldemar Dabek, mgr inz.Zenon Molenda Wlasciciel patentu: Gliwickie Zaklady Budowy Urzadzen Chemicznych, Gliwice (Polska) Urzadzenie do wykonywania srub i slimaków o dowolnie zmieniajacym sie skoku Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do wy¬ konywania srub i slimaków o dowolnie zmienia¬ jacym sie skoku, stanowiace uzupelnienie zwyklej tokarki.Potrzeba stosowania srub i slimaków o zmien¬ nym skoku wynikla szczególnie w przemyslach tworzyw sztucznych i gumowym.Technologia wytlaczania przedmiotów z two¬ rzyw sztucznych takich jak rury, plyty, wykladzi¬ ny poreczowe, itp. oraz technologia przerobu gu¬ my wymagaja stosowania slimaków o zmiennym skoku w celu uzyskania optymalnych parametrów przerobu materialu — uzyskanie zadanego rozkla¬ du cisnien wzdluz slimaka charakterystycznych dla danego gatunku tworzywa.Przy wytwarzaniu zas folii znajduja zastosowa¬ nie sruby o skoku progresywnym (zmiennym, o stalym przyroscie na kazdym zwoju), zapewnia¬ jace przez ich katowe nachylenie wzgledem sie¬ bie, równomierne rozciaganie folii w dwóch wza¬ jemnie prostopadlych kierunkach oraz gwarantu¬ jace utrzymanie jej grubosci w granicach nalo¬ zonych tolerancji.Znany jest sposób pozwalajacy na toczenie bruzd spiralnych na walkach za pomoca specjal¬ nego urzadzenia montowanego na zwyklej tokar¬ ce. Urzadzenie to umozliwia przeniesienie na imak nozowy dodatkowych przesuwów noza (wzgledem poruszajacego sie ze stala predkoscia suportu) z plyty krzywkowej za pomoca sztywnej 10 15 25 30 dzwigni powiazanej z jednej strony z imakiem nozowym a z drugiej z bruzda krzywki. • :' Glównymi wadami eliminujacymi te metode w przypadku wykonywania srub i slimaków o zmiennym skoku, majacych zastosowanie w prze¬ twórstwie tworzyw sztucznych i gumy jest mala sztywnosc calego ukladu: obrabiarka — przed¬ miot — narzedzie, wystepujaca na skutek bezpo¬ sredniego przeniesienia sil skrawania z narzedzia na krzywke.Ze wzgledu na iznaczne sily skrawania, trwa¬ losc krzywki nawet przy starannym wykonaniu jest bardzo niska co przy duzej pracochlonnosci wykonania dwóch jej flanek i koniecznosci utrzy¬ mania ich równoleglosci dla zachowania stalego wymiaru stanowiacego srednice rolki wodzika jest bardzo trudne i w zasadzie przy wiekszej pro¬ dukcji nie oplacalne.Biorac pod uwage duzy postep w dziedzinie konstrukcji obrabiarek i ich oprzyrzadowania specjalnego, kopiowanie mechaniczne jest dzisiaj metoda przestarzala nie gwarantujaca wysokiej dokladnosci.Wynalazek podaje konstrukcje prostego urza¬ dzenia do nacinania srub i slimaków o dowolnie zmieniajacym sie skoku wedlug z góry ustalonego programu. Tani i latwy sposób obróbki pozwala na wykonanie dla jednej wytlaczarki lub maszy¬ ny do dwukierunkowego orientowania folii, kom- 5477254772 3 pletu srub lub slimaków i przyporzadkowania ich odpowiednim gatunkom tworzyw.Urzadzenie wedlug wynalazku opiera sie na znanym sposobie kopiowania hydraulicznego pnzy wykorzystaniu kopialu hydraulicznego, stanowia¬ cego normalne wyposazenie tokarki ale pozwala¬ jacego tylko na kopiowanie poprzeczne.Wynalazek polega na przystosowaniu do kazde¬ go istniejacego kopialu hydraulicznego ukladu dzwigniowego, skladajacego sie z czterech ramion, osadzonych parami na wspólnej ulozyskowanej tocznie lub slizgowo osi, powiazanych stykowo parami, pozwalajacego na przeniesienie ruchu z krzywki na palec czujnika hydraulicznego co jest mozliwe przy usytuowaniu kopialu wzgledem krzywki i przedmiotu wedlug wynalazku.Urzadzenie wedlug wynalazku sfilsfia-slJKm si¬ lownika hydraulicznego dwustronnego dzialania, czujnika hydraulicznego i agregatu cisnieniowego oraz ukladu dzwigniowego umozliwiajacego kopio¬ wanie wylacznie wzdluz osi przedmiotu obrabia¬ nego. Podstawowe elementy urzadzenia jak silow¬ nik, czujnik i agregat cisnieniowy sa identyczne ze stosowanymi w typowych tokarko-kopiarkach, a jedynie ustawienie kierunkowe silownika i spo¬ sób rozwiazania ukladu dzwigniowego stanowia¬ cego dwie pary dzwigni z których jedna para jest zwiazana z sankami kopialu hydraulicznego, a druga z imakiem nozowym jest calkowicie od¬ mienne niz w znanych tokarko-kopiarkach.Rozwiazanie ukladu dzwigniowego przy ustawie¬ niu kopiarki wedlug wynalazku, pozwala na po¬ wiazanie krzywki z palcem czujnika hydraulicz¬ nego i przeniesienie ustalonego na niej programu na obrabiany przedmiot. Glówna zaleta wyna¬ lazku jest prosta, pewnosc i trwalosc konstrukcji.Niezbedne do powszechnego stosowania wyna¬ lazku urzadzenia takie jak: tokarka, kopial i agregat cisnieniowy sa seryjnie produkowane i szeroko dostepne, wymagaja jedynie, przy bar¬ dzo niskich nakladach, przystosowania do zada¬ nych warunków. W przeciwienstwie do wymie¬ nionych wad wynalazek charakteryzuja nastepu¬ jace zalety: sily skrawania przenosi silownik hy¬ drauliczny a delikatny uklad dzwigien powoduje tylko nieznaczny nacisk na powierzchnie robocza krzywki wynikajacy tylko z pokonania sily spre¬ zyny suwaka czujnika hydraulicznego co gwa¬ rantuje duza zywotnosc krzywki, wysoka doklad¬ nosc wykonania dowolnego programu, plynnosc ruchu i zwiazana z tym wysoka gladkosc po¬ wierzchni.Wyeliminowana zostala trudnosc wykonania na krzywce dwóch równoleglych i równo oddalonych prowadzen rolki dzwigni. Wykonanie plaskiej krzywki z jednostronnym prowadzeniem nie na¬ strecza zadnych trudnosci technologicznych i jest bardzo latwe gdyz krzywke moze stanowic cienka blacha stalowa.W swietle wymienionych wyzej zalet wynala¬ zek stanowi wyrazny postep w stosunku dc zna¬ nych dotychczas metod wykonywania elementów o zmiennymskoku. ..... 4 Urzadzenie wedlug wynalazku uwidocznione jest schematycznie na rysunku w widoku z góry z pominieciem nieistotnych elementów przyslania¬ jacych podstawowe czesci urzadzenia. 5 Na tokarce 1 zamocowany jest obrabiany sli¬ mak lub sruba 2. Suport 3 tokarki napedzany w kierunku jej osi nie uwidoczniona sruba pocia¬ gowa, ma zamocowany na sobie kopial hydraulic^ ny zlozony z silownika 4 oraz czujnika 5. Palel'' czujnika znajduje sie z jednej strony pod dziala¬ niem sprezyny 6 a z drugiej pod dzialaniem ukla¬ du dzwigniowego 7, którego ostatnia dzwignia (jej palec) slizga sie po odpowiednio obliczonej i wykonanej krzywce plaskiej 9. Nóz tokarski 10 zamocowany jest w imaku nozowym znajdujacym sie na sankach ruchomych 11 kopialu hydraulicz¬ nego.Dwie dzwignie górne 12 zwiazane sa z rucho¬ mymi sankami kopialu, zas dwie dolne 13 z nie¬ ruchoma wzgledem suportu tokarki podstawa 14 kopialu. Dzialanie urzadzenia sprowadza sie do róznego poosiowego ustawienia sie noza 10 wzgle¬ dem posuwajacego sie ze stala predkoscia supor¬ tu 3 tokarki. Krzywka 9 zmusza uklad dzwigo¬ wy 7 do zmiany polozenia katowego, co z kolei wsuwa lub wysuwa palec czujnika 5 i powoduje przesuwanie tloka silownika 4 wraz z narze¬ dziem 10.W efekcie tych zlozonych ruchów narzedzia powstaje sruba lub slimak o zmiennym skoku.W dzwignie, która bezposrednio oddzialywuje na palec czujnika wkrecona jest w miejscu ich styku wyskalowana sruba 15, pozwalajaca na do¬ kladne ustalenie grubosci warstwy skrawanej i umozliwiajaca roztaczanie wrebu slimaka lub sruby 2 ponad szerokosc noza tokarskiego. Ma to szczególnie wazne znaczenie przy toczeniu doklad¬ nym. PL