Przedmiotem niniejszego wynalazku jest uklad gaszacy lacznika niskiego napiecia pradu prze¬ miennego, wyposazony w pólprzewodnikowe diody, które ograniczaja znacznie jego czas/ lukowy, w wyniku czego zwiekszona zostaje znamionowa ro¬ bocza zdolnosc laczeniowa, skrócony czas wyla¬ czania i zmniejszone zuzycie jego styków.Automatyzacja procesów produkcyjnych oraz rozbudowany uklad sieci elektrycznych wymaga stosowania laczników o duzej trwalosci i czestosci laczen przy równoczesnej odpowiednio duzej zwarciowej zdolnosci wylaczeniowej, zapewniaja¬ cej bezpieczne i selektywne eliminowanie z pracy uszkodzonych odcinków sieci elektrycznej, chro¬ nionych tymi lacznikami. Moc sterowanych od¬ biorników i charakter pracy, na który skladaja sie odpowiednie warunki rozruchu i zwarcia, zmniejszaja trwalosc styków i ograniczaja czestosc laczen laczników, w zwiazku z czym zapewnienie wymaganych parametrów zmusza konstruktorów do przewymiarowania laczników w stosunku do ich obciazenia moca znamionowa.Mala zwarciowa zdolnosc wylaczania laczników stycznikowych wymaga stosowania dodatkowych laczników chroniacych obwód i stycznik przed skutkami zwarcia.Wprowadza to zazwyczaj ograniczenie selektyw¬ nosci wylaczania uszkodzen i jest nieekonomiczne pod wzgledem inwestycyjnym i eksploatacyjnym.Znana jest konstrukcja ukladu gaszacego lacz- 10 15 nika niskonapieciowego, zwlaszcza stycznika, w którym do otwieralnego obwodu torów glównych lacznika przylaczone sa oporniki o ustalonej opor¬ nosci w taki sposób, jak to ma miejsce w wy¬ lacznikach wysokiego napiecia na gaz sprezony (opis patentowy nr 48399 — lacznik niskiego na¬ piecia pradu przemiennego z opornikami gasze¬ niowymi).Konstrukcja ukladu gaszacego wg opisu paten¬ towego nr 48399 nie zapewnia bezlukowego roz¬ laczania styków i gaszenia luku w czasie krót¬ szym niz pól okresu, co nie pozostaje bez wply¬ wu na trwalosc i niezawodnosc lacznika.Uklad gaszacy lacznika wedlug wynalazku z pólprzewodnikowym gaszeniem luku zmniejsza zuzycie styków roboczych lacznika, skraca czas wylaczania, zwieksza znamionowa robocza zdol¬ nosc laczeniowa oraz zwarciowa zdolnosc wyla¬ czania i zapewnia szybkie i niezawodne gaszenie luku.Koncepcja tego ukladu sprowadza sie do tego, ze zwieksza sie wytrzymalosc elektryczna zbocz- nikowanej przerwy w pólokresie, kiedy przez dio¬ de przeplywa prad w kierunku jej przewodzenia, przy czym w tym czasie nastepuje silna dejoni¬ zacja powietrza.Wytrzymalosc elektryczna przerwy stykowej wzrasta powyzej wartosci jej przebicia i tym sa¬ mym proces gaszenia luku zostanie calkowicie za¬ konczony z chwila pierwszej zmiany kierunku 5474054740 3 przeplywu pradu. Mozliwosc powstania ewentual¬ nego przepiecia na djodzie przy zaworowym jej dzialaniu, a wiec mozliwosc ponownego zapalenia sie luku w przerwie ^bocznikowanej dioda, na co wplywa równiez szybkosc narastania napiecia po¬ wrotnego, jest ograniczona tradycyjnym ukladem gaszacym.Wynalazek zostanie objasniony szczególowo na podstawie przykladów rozwiazania ukladu gasza¬ cego, zilustrowanych na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia uklad z jedna dioda pólprzewodni¬ kowa, zas fig. 2 — podobny uklad z dwoma dio¬ dami.Na fig. 1 uwidoczniono biegun lacznika, który posiada styk glówny nieruchomy 1, ruchomy styk posredniczacy 2 oraz glówny styk ruchomy 3.Miedzy stykiem 1 i 2 wlaczona jest dioda pól¬ przewodnikowa 4. Styk 2 umieszczony jest w zna¬ ny sposób w komorze lukowo-dejonizacyjnej, któ¬ ra dla uproszczenia pominieto na rysunku.Fig. 2 przedstawia biegun lacznika o ukladzie styków jak bieguna z fig. 1 z tym, ze miedzy stykami 2 i 3 oraz stykami 1 i 2 wlaczone sa dwie diody pólprzewodnikowe 5 i 6, które to dio¬ dy pracuja w stosunku do siebie przeciwsobnie.Proces wylaczania pradu dla ukladu styków bieguna przedstawionego' na fig. 1 przebiega w ten sposób, ze najpierw oddziela sie styk posred¬ niczacy ruchomy 2 od styku glównego nierucho¬ mego 1, a nastepnie styk ruchomy glówny 3 od styku posredniczacego ruchomego 2.Zakladajac najniekorzystniejszy moment otwie¬ rania sie styków tj. przypadek kiedy prad narasta od zera w kierunku ujemnym i zaworowe dzia¬ lanie diody 4 nie zezwala na przeplyw przez nia pradu, luk 7 powstanie w obu przerwach a, b i bedzie sie palil w czasie pierwszego pólokresu.Przy zmianie biegunowosci pradu luk 7 zgasnie w przerwie a, zas prad przeplynie przez diode 4 wywolujac na niej spadek napiecia o wartosci niedostatecznej do ponownego zapalenia sie luku. 15 Luk bedzie wystepowal juz tylko w drugiej przerwie b i to jedynie przez czas jednego pól¬ okresu, gdyz dalszy przeplyw pradu zostanie po¬ wstrzymany przy zmianie biegunowosci zaporo¬ wym dzialaniem diody 4.Praca diody 4 w takim ukladzie gaszenia luku ogranicza sie do bardzo krótkiego czasu, a wiec maksimum do pólokresu. Luk w pierwszej zbocz- nikowanej przerwie a albo nie pojawia sie w ogóle, jezeli kierunek przeplywu pradu bedzie zgodny z kierunkiem przewodzenia diody 4, albo zgasnie przy pierwszym przejsciu pradu przez zero — jezeli kierunek bedzie przeciwny.Dla laczników dwubiegunowych i trójbieguno- wych czas ten nie przekracza 10 msek.Ograniczenie czasu palenia sie luku do 10 msek. dla lacznika jednobiegunowego wymaga stosowa¬ nia ukladu z fig. 2. Proces wylaczania pradu w tym przypadku przebiega podobnie jak dla ukla¬ du z fig. 1 z ta róznica, iz luk nigdy nie wyste¬ puje w obu przerwach stykowych a', b'. 35 40 PL