Opublikowano: 24.11.1968 54682 KI. 21 a, 33/71 MKP au'fty UKD Twórca wynalazku: doc. mgr inz. Tadeusz Bzowski Wlasciciel patentu: Instytut Lacznosci, Warszawa (Polska) Sposób zabezpieczania lamp mocy wzmacniaczy wizyjnych ze sprzezeniem bezposrednim przed przeciazeniem, spowodowanym zanikiem impulsów komutujacych oraz uklad do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób zabezpiecze¬ nia oraz uklad zabezpieczajacy przed przeciaze¬ niem lamp mocy w torze wzmacniaczy wizyjnych ze sprzezeniem bezposrednim.W ostatnich stopniach mocy wzmacniaczy wizyj¬ nych i ukladów sprzezonych z nimi bezposredinio jak np. w modulatorze i stopniu modulowanym na¬ dajnika wizyjnego, gdzie na wejsciu odtwarzana jest skladowa stala sygnalu, istnieje niebezpieczen¬ stwo przeciazenia lamp w przypadku zanikniecia impulsów komutujacych.Przy stosowaniu triod mocy, obwód siatkowy stopnia zawierajacego uklad komutujacy zostaje wtedy przerwany, powodujac zanikniecie pradu amodowego i pojawienie sie pelnego napiecia zródla zasilania na anodzie lampy. Nastepny stopien, sprzezony bezposrednio z ta anoda, otrzymuje wskutek tego duze dodatnie napiecie na siatke, co z kolei wywoluje znaczny wzrost jego pradu ano¬ dowego. Przy pelnym wykorzystaniu energetycz¬ nym lampy zachodzi zatem niebezpieczenstwo jej uszkodzenia.W przypadku stosowania lampy z siatka ekra¬ nujaca, w stopinhi odtwarzania skladowej stalej, zanikniecie pradu anodowego zwieksza ponadto niebezpiecznie prad jej ekranu.W obecnych rozwiazaniach, celem zabezpieczenia lamp przed przeciazeniem spowodowanym zanik¬ nieciem impulsów komutujacych, stosuje sie na przyklad: 2 w ukladzie modulatora, niepelne wykorzystanie energetyczne lamp, dopuszczajace chwilowy wzrost pradów, co zapobiega naglym ich uszko¬ dzeniom, lub automatyczne wylaczanie napiecia 5 zasilajacego przy zbytnim wzroscie pradu ano¬ dowego, a w ukladzie stopnia modulowanego, au¬ tomatyczne wylaczanie napiecia andowego wzgle¬ dnie przelaczanie go na nizszy poziom.Stosowane sposoby sluza jako sygnalizacja wa- 10 dliwej pracy ukladu. Przewaznie w tym przypadku wlacza sie recznie ujemne napiecie na siatke, umozliwiajace prace przy normalnym pradzie ano¬ dowym, jednak bez odtwarzania skladowej stalej lub przelacza sie uklad na rezerwowy modulator. 15 W obu wariantach nastepuje przerwa w pracy ukladu.Wedlug wynalazku sposób zapobiegania zmianie punktów pracy lamp, w warunkach zanikniecia impulsów komutujacych, to znaczy wtedy gdy na- 20 piecie ujemne nie jest doprowadzone do siatki lampy przez uklad odtwarzania skladowej stalej, polega na automatycznym wlaczeniu dodatkowej drogi równoleglej, przez która doprowadza sie utra¬ cone w tym czasie ujemne napiecie siatkowe, 25 okreslajace normalny punkt pracy lampy w stop¬ niu odtwarzajacym skladowa stala. -Zaleta przed¬ stawionego ukladu w stosunku do obecnie stosowa¬ nego polega na automatycznym zabezpieczeniu przed znacznymi, chwilowymi wzrostami pradów so Przy jednoczesnym, pelnym wykorzystaniu lamp 5468254682 3 4 mocy ukladu, bez potrzeby kontroli ukladu przez personel obslugujacy.Zasada pracy ukladu zabezpieczajacego wyjas¬ niona jest na przykladzie koncowych stopni modu¬ latora telewizyjnego. Na rysunku zostal podany przyklad wykonania dwustopniowego ukladu pola¬ czen, zawierajacego wzmacniacz VI sprzezony bez¬ posrednio z wtórnikiem wyjsciowym V2. Sklado¬ wa stala sygnalu wizyjnego odtworzona jest w ob¬ wodzie siatkowym lampy VI na przyklad w ukla¬ dzie mostka komutacyjnego MK (clamp), sterowa¬ nego impulsami komutujacymi +Uk i —Uk.Uklad zabezpieczajacy UZ, którego zasada pracy stanowi przedmiot wynalazku, moze sie skladac na przyklad z przelacznika! diodowego PE, galezi opo¬ rowej Rx oraz prostownika impulsów PI.Omawiany w powyzszym przykladzie uklad prze¬ lacznika PE, zawiera diody Dx i Wl9 polaczone sze¬ regowo w kierunku zgodnym. Opór Rx jest wlaczo¬ ny pomiedzy siatka lampy VI i pkt. A, znajduja¬ cy sie w miejscu polaczenia obu diod.Przedstawiony prostownik impulsów PI, sklada¬ jacy sie z pojemnosci C2, oporu R2 oraz diody pro¬ stowniczej D2, pracuje w ukladzie detektora szczy¬ towego.Polaczone szeregowo — przelacznik PE z pro¬ stownikiem PI, zalaczone sa do zródla ujemnego na¬ piecia siatkowego Eso w ten sposób, ze kierunek napiecia Eso w utworzonym obwodzie jest zgodny z kierunkiem przewodzenia diod DA i D^, natomiast kierunek napiecia Uz jest przeciwny do kierunku napiecia Eso.Prostownik PI zasilany dodatnim ciagiem impul¬ sów komutujacych +Uk, wytwarza na oporze R2 Ujemne napiecie wzgledem masy ukladu o wartosci równej (U*) = (+Uk). Dla wlasciwej pracy ukladu zabezpieczajacego UZ powinna zachodzic nierów¬ nosc (Uz) W czasie normalnej pracy ukladu, gdy impulsy komutujace doprowadzone sa do mostka MK, punk¬ ty pracy lamp VI i V2 ustalone sa napieciem Eso, które doprowadzane jest na siatke VI wylacznie przez mostek MK. Rówinolegla droga przez opór Rl jest przerwana, gdyz diody Di i O7! znajduja sie pod dzialaniem napiecia zaporowego Uz — Eso.W przypadku zanikniecia impulsów komutujacych ± Uk, droga, przez która ujemne napiecie Eso, do¬ prowadzone jest na siatke VI przez mostek MK, zostaje przerwalna. Poniewaz zanikniecie impulsów ± Uk wywoluje jednoczesne zanikniecie napiecia Uz, wiec diody Dx i D\ znajda sie pod dzialaniem napiecia Eso, dzialajacego w kierunku przewodze¬ nia. Przeplywajacy w obwodzie Eso — Di — D'] — R2 prad wytworzy miedzy punktem A i masa ukladu napiecie Uso = (R2 + rd) R2 + 2 rd gdzie r Przy zalozeniu R2 rd, Uso = Es0.Jak z tego wynika, po zaniknieciu impulsów ko¬ mutujacych nie zmienila sie wielkosc ujemnego napiecia doprowadzonego na siatke lampy VI przez uklad zabezpieczajacy UZ, a wiec nie zmienilo sie równiez polozenie punktu pracy lampy V2, bez¬ posrednio z nia sprzezonej. Z tych samyclj powo¬ dów nie zmieni sie purikt pracy stopnia modulowa¬ nego.Opisany przykladowo przelacznik diodowy PE jest przelacznikiem elektronicznym lub innym ele¬ mentem, podstawowa ceche którego stanowi wlacza¬ nie i wylaczanie ujemnego napiecia siatkowego Eso przez dodatkowa galaz przewodzaca Rx pod wplywem bodzców elektrycznych Uz, wywolanych odpowiednio zanikaniem i pojawianiem sie impul¬ sów komutujacych ± Uk.Opisany przykladowo uklad prostownika impul¬ sów PI jest ukladem elektronicznym lub" innym elementem, wytwarzajacym bodzce elektryczne Uz do przelaczania stanów pracy przelacznika PE w czasie zanikania i pojawiania sie impulsów ko¬ mutujacych.Opisany sposób nadaje sie specjalnie do zabez¬ pieczenia rozbudowanych ukladów regulowanych równolegle, które w praktyce wystepuja przewaznie w koncowych stopniach modulatorów telewizyjnych i moze byc stosowany we wszystkich ukladach ze sprzezeniem bezposrednim,, wzmacniajacych sygna¬ ly, wymagajace odtworzenia skladowej stalej. PL