PL54598B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: 05.VIII.1965 Wlochy Opublikowano: 8.III.1968 54598 KI. 31 b9ll/10 MKP B 22 d /Jj Wlasciciel patentu: Ilario Properzi, Mediolan (Wlochy) Urzadzenie do doprowadzania roztopionego metalu w urzadzeniu do odlewania ciaglego i Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do do¬ prowadzania roztopionego metalu w urzadzeniu do odlewania ciaglego.Znane sa urzadzenia do odlewania metali w sposób ciagly, w które roztopiony metal wpro- 5 wadza sie w sposób ciagly i z których zestalony metal wychodzi przewaznie w postaci ciaglego pa¬ sma lub tasmy.Otrzymane przy uzyciu tych urzadzen pasma badz tasmy czesto wykazuja jednak wady struk- 10 tury, lub tez w przypadku odlewania stopu me¬ tali, wydzielanie sie skladników tego stopu.Stwierdzono, ze te wady pochodza z tego, ze stu¬ dzenie i zestalanie sie plynnego metalu odbywa •sie zasadniczo w metalu w stanie spoczynkowym, 15 ze jak to mozna potwierdzic badaniem makro i mikroskopowym, zestalony metal wykazuje strukture dosyc gruboziarnista z rozdzialem sklad¬ ników.Wystepujace wady powoduja powazne niedo- 20 "godnosci przy dalszej obróbce otrzymanego pasma.Dla racjonalnego wykorzystania odlewu ciaglego, otrzymane pasmo zostaje bezposrednio i w sta¬ nie goracym, przekazane na walcarke, w której jest obrabiane plastycznie, przy czym przekrój 25 pasma zostaje kilkakrotnie powaznie zmniejszony, gruboziarnista struktura zostaje rozdrobniona przy czym powstaje niebezpieczenstwo powstawa¬ nia rys, które nie zawsze zostaja ponownie zgrze- -wane na goraco pod wplywem cisnienia walców 30 i w pewnych warunkach w rozwalcowanym me¬ talu moga nawet powstac szczeliny.Dla otrzymania struktury drobnoziarnistej i unikniecia rozdzialu skladników stopu w krze¬ pnacym metalu przy stosowaniu urzadzen do od¬ lewania w sposób ciagly, zaproponowano ostatnio aby roztopiony metal w urzadzeniu do ciaglego odlewania wpadal z duza predkoscia na powierz¬ chnie metalu poddawanego krzepnieciu. Ta duza predkosc wytwarza energiczne zawirowania rozto¬ pionego metalu, majace powodowac w urzadze¬ niu odlewniczym szybkie studzenie i zestalanie metalu. To z kolei przeciwdziala tworzeniu sie duzych krysztalów i segregacji skladników w przypadku odlewu ze stopu metali.Dla uproszczenia, wyjasnienia ograniczono do przypadku odlewania pastma metalu czystego i w tym przypadku mozna bylo ustalic, ze otrzy¬ mane pasmo ma nadzwyczaj drobnoziarnista i równomierna strukture. Takie pasmo pozwala na walcowanie go oraz dowolna inna obróbke bez obawy wystapienia wyzej wymienionych wad.Chociaz zasada energicznego zawirowania roz¬ topionego metalu w urzadzeniu do odlewania w sposób ciagly, dla przeciwdzialania tworzeniu sie struktury grubokrystalicznej przy studzeniu metalu, okazala sie sluszna i wazna, jednak oka¬ zalo sie, ze podane srodki nie sa zupelnie zada¬ walajace i wykazuja rózne wady, których usunie¬ cie stalo sie bardzo pozadane. 5459854998 4 Wedlug dotychczasowych propozycji, tygiel za¬ wierajacy roztopiony metal jest ustawiony powy¬ zej poziomu lustra plynnego metalu w krystali- zatorze do odlewania w sposób ciagly i plynny IRCtal osiaga to lustro przez dysze w dlugim sko¬ snie polozonym przewodzie wychodzacym z dna tygla, przy czym dysza polozona jesit ponad lu¬ strem metalu. Plynny metal wyplywajacy z du¬ za predkoscia z tej dyszy, powoduje zawirowanie stygnacego metalu w krystalizatorze.Dla otrzymania zadanej wielkosci ziarna struk¬ tury krystalicznej metalu zestalonego w urzadze¬ niu odlewniczym, w stygnacym metalu musi na¬ stapic okreslone zawirowanie to znaczy, ze plyn¬ ny metal mus^i I wyplywac z dyszy z okreslona predkoscia. Predkosc wyplywu roztopionego me¬ talu z dyszy zalezy od wysokosci na jakiej znaj¬ duje sie lustro metalu w tyglu nad dysza. Dla zmiany predkosci wyplywu roztopionego metalu z dyszy nalezy zmienic te wysokosc, co osiaga sie przez zmiane wysokosci lustra roztopionego me¬ talu w tyglu.W tym miejscu nalezy zaznaczyc, ze w takim urzadzeniu do odlewania w sposób ciagly, jezeli chce sie osiagnac wymienione tam korzysci i osiagnac najlepsze wyniki, czesto wynika konie¬ cznosc czestych zmian zawirowania studzonego metalu i tym samym predkosci wyplywajacego z dyszy metalu podczas pracy urzadzenia odlew¬ niczego. Jak fce Je»t opisane ponizej te smiany zawirowania i tym samym zmiany predkoici wy¬ plywu z dyszy musza byc przeprowadzane jak- najszybciej, w przeciwnym bowiem razie pasmo moze wykazac dlugi odcinek grubokrystaliczny, który przy sprawdzaniu metalu wychodzacego z przystawionej do tego urzadzenia walcarki jest latwy do odróznienia.Dla uproszczenia przyjeto, ze urzadzenie od¬ lewnicze zawieja kolo odlewnicze z odlewnicza rynna na obwodzie, obracajace cie ze stala pred¬ koscia okolo poziomo ustawionej osi, Przy nor¬ malnej pracy, dla wytworzenia pozadanego za¬ wirowania, roztopiony metal musi wyplywac z dyszy tygla ze stala z góry okreslona predko¬ scia. Moze sie jednak zdarzyc, ze na skutek zmian temperatury w piecu do topienia, temperatura roztopionego metalu w- tyglu bedzie podlegac zna¬ cznym wahaniom, badz tez wydajnosc urzadzenia chlodzacego metal w urzadzeniu odlewniczym zmieni sie z powodu, na przyklad zmiany cisnie¬ nia wody chlodniczej. Moze byc na przyklad przy¬ jete, ze podczas odlewania temperatura roztopio¬ nego metalu w tyglu nagle wzrosnie lub tez, ze z powodu obnizenia sie cisnienia wody chlodzacej, skutecznosc dzialania zasilanego przez nia urza¬ dzenia chlodzacego zmniejszy sie. W takich wa¬ runkach inetal w urzadzeniu odlewniczym bedzie wymagal dluzszego okresu czasu niz normalnie na calkowite zestalenie sie. Miejsce., w którym nastapi calkowite zestalenie stopionego metalu w rynnie bedzie bardziej odlegle od lustra sto¬ pionego metalu w tym samym urzadzeniu niz w warunkach normalnych. Wynika z, tego, ze dla utrzymywania niezmiennej wielkosci ziarn struk¬ tury krystalicznej w tak zmienionych warunkach, 10 15 nalezy podwyzszyc zawirowanie plynnego metalu wplywajace na chlodzenie i w tym celu nalezy podwyzszyc predkosc wyplywu roztopionego me¬ talu w dyszy tygla. 5 Odwrotnie bedzie w przypadku gdy temperatu¬ ra cieklego metalu w tyglu opadnie, lub tez chlo¬ dzenie stanie sie bardziej wydajne. W tym przy¬ padku predkosc zawirowania stygnacego metalu musi byc zmniejszona.Wspomniano juz, ze urzadzenie odlewnicze badz tez kolo odlewnicze jest polaczone z urzadzeniem walcujacym tworzac razem zespól maszyn do cia¬ glego odlewania i bezposredniego walcowania, w którym czesto powstaje, koniecznosc zmiany predkosci obrotów kola odlewniczego. Gdy przy stalej wydajnosci urzadzenia chlodzacego pred¬ kosc obrotowa kola odlewniczego musi byc zwiek¬ szona, dla zwiekszenia produkcji zestalajacego 20 sie pasma metalu, musi byc jednoczesnie odpo¬ wiednio podwyzszona ilosc stopionego metalu wyplywajacego z tygla tak aby utrzymac stale polozenie punktu zestalania sie metalu na ob¬ wodzie tego kola. Dla przeciwdzialania tworze- 25 niu sie struktury grubokrystalicznej zwiekszona * ilosc wyplywu stopionego metalu czesto wymaga podwyzszenia zawirowania chlodzonego metalu.Odwrotnie bedzie w przypadku gdy Obroty kola odlewniczego bedzie trzeba zmniejszyc. a< Okazalo sie w praktyce, ze w znanym obecnie urzadzeniu bardzo trudno jest szybko zmienic po¬ ziom roztopionego metalu w tyglu, a wiec pod¬ niesc lub obnizyc, gdyz chodzi tu o powazne zmia¬ ny ilosci metalu. Takie zmiany nigdy nie moga 35 nastepowac tak szybko jak to jest konieczne przy odlewaniu w sposób ciagly. Okazalo sie równiez, ze przy przeplywie przez dluga dysze pod tyglem, roztopiony metal musi pokonac pewne tarcie, wobec czego poziom lustra metalu musi byc pod- 40 niesiony wyzej niz to wynika z rozwazan teore¬ tycznych.Dalsza niedogodnosc znanego sposobu polega na tym, ze w przypadku koniecznosci zmniejszenia predkosci obrotów kola odlewniczego i polaczo-- 45 nego z tym zmniejszenia ilosci stopionego metalu wyplywajacego z tygla, przeplywajacy przez dy¬ sze zwezony strumien metalu moze sie przerwac i nawet w dolnej czesci tworzyc krople, co moze powodowac wtracenia gazowe. Dalsza jeszcze nie- 50 dogodnosc stanowi wytwarzanie dlugich dysz z tworzywa ognioodpornego, które sa odpowied¬ nie dla cieklych metali jak miedz, stal i ich sto¬ py, bedacych w wysokich temperaturach. Jeszcze inna niedogodnosc polega na tym, ze wewnatrz 55 dyszy, roztopiony metal w postaci strumienia la- minamego jest w stycznosci z tworzywem ognio¬ odpornym, przez co przy wylocie z dyszy znaj¬ dujacej sie tuz ponad lustrem cieklego metalu w rynnie odlewniczej, nadaje chlodzonemu, 60 cieklemu metalowi mniejsze zawirowanie niz to, które by sie uzyskalo, gdyby strumien metalu w dyszy nie byl typu laminarnego.W koncu nalezy zaznaczyc, ze dysze podlegaja w tych warunkach szyfakiej zmianie srednicy 65 przelotu i material dyszy podlega wykruszeniu,5 a czesci tego materialu moga przylegaj do meta¬ lu i powodowac braki.Wszystkie wymienione powyzej wady urzadzen znanych usuwa urzadzenie wedlug wynalazku, którego zadaniem w pierwszym rz*dri« jest umoz- 5 liwienie w sposób prosty szybkich zmian, pr^d-» kosci, z jaka roztopiony metal z tygla styka sie z lustrem cieklego metalu w krystalizatorze urza¬ dzenia odlewniczego, aby w ten sposób osiagnac szybka zmiane stanu zawirowania znajdujacego ^ sie w urzadzeniu odlewniczym cieklego metalu podlegajacego studzeniu.Dalszym celem wynalazku jest usuniecie dlu^ giej dyszy badz dlugiej rury dyszowej polozonej skosnie do pionu, i zastosowanie swobodnego, pio- j$ nowego wyplywu tego metalu na zwierciadlo roz- topionego metalu w urzadzeniu odlewniczym.W ten sposób otrzymuje sie dodatkowa korzysc, ze zwierciadlo cieklego metalu w rynnie kola odlewniczego ma mala powierzchnie zasadniczo M odpowiadajaca poprzecznemu poziomemu prze¬ krojowi tej rynny przez os obrotu kola odlewni* czego. Chlodzenie cieklego metalu w poblizu jego zwierciadla jest w tym przypadku równomierniej* sze niz w takim, gdzie roztopiony metal dopro- ^ wadza sie za pomoca dlugiej dyszy i w którym swobodne zwierciadlo eieklego metalu ma wieksza powierzchnie bo nie jest w plaszczyznie przecho¬ dzacej przez os obrotu kola odlewniczego.Urzadzenie wedlug wynalazku, realizujace wy- w zej wymienione zadania, zasadniczo charaktery¬ zuje sie tym, ze jego tygiel nasilajacy roztopio¬ nym metalem urzadzenie do odlewania ciaglego, jest ustawiony na przesuwnym pionowo dzwiga¬ rze i w swym dnie ma otwór wylotowy polozony 35 pionowo nad swobodnym lustrem metalu chlodzo¬ nego w urzadzeniu odlewniczym.Na rysunku uwidoczniono przykladowe urza¬ dzenie wedlug wynalazku, na którym fig. 1 przed¬ stawia urzadzenie do odlewania w sposób ciagly 40 z urzadzeniem do doprowadzania roztopionego metalu, w widoku z boku, czesciowo w przekroju i fig. 2 — to samo urzadzenie w przekroju wzdluz linii II—II na fig. 1.Przedstawione na fig. 1 urzadzenie do odlewa- 45 nia w sposób ciagly jest zasadniczo podobne do znanych urzadzen, za wyjatkiem urzadzenia do doprowadzania roztopionego metalu.Urzadzenie wedlug fig. 1 ma na fundamencie 1 osadzona poziomo i obrotowo os 2 odlewniczego so kola 3. Na obwodzie odlewniczego kola S jest wy¬ konana odlewnicza rynna 4. Do fundamentu 1 jest przymocowana kolumna 5 z wysiegnikiem 6, na którym sa osadzone obrotowo dwa kola 7 i 8.Tasma 9 bez konca, przechodzi przez odlewnicze 65 kolo 3 i przez obydwa kola 7 i 8 i jest napreza¬ na za pomoca pokazanego schematycznie na fig. 1 urzadzenia naciagowego 10. Za pomoca tego za¬ sadniczo znanego urzadzenia 10 kolo 7 daje sie przesunac w stosunku do kól 3 i 8. Metalowa 60 tasma 9 porusza sie wraz z odlewniczym kolem 3 w kierunku pokazanym strzalka na fig. 1 i lacz¬ nie z rynna 3 znajdujaca sie na obwodzie kola 3 ogranicza lukowa strefe odlewu. Ta strefa lu¬ kowa rozciaga sie od miejsca na "obwodzie odle- 65 $4598 6 wniczego kola 3, w którym metalowa tasma 9 jest dociskana, swobodnie obracajacym sie walkiem 11 do kola 3 az do miejsca gdzie tasma 9 opusz¬ cza kolo 3. Odlewnicze kolo 3 jest chlodzona od wewnatrz i od zewnatrz za pomoca chlodzacego urzadzenia 13 o zasadniczo znanej konstrukcji i nie nalezacego do wynalaaku."Powyzej odlewniczego kola 3 jest zamocowane urzadzenie wedlug wynalazku dostarczajace ros* topiony metal do rynny odlewniczej. Urzadzenie, to aawiera zamocowana do fundamentu 1 urza¬ dzenia odlewniczego, pionowa prowadnice W z pionowym kanalem w przekroju w ktstaleie jaskólczego ogona, w którym sa prowadzone sanie 15 ze wspornikiem 10 i zamocowanym na tym wsporniku tyglem 17. Sanie 15 maja nieuwidOM* niony na rysunku, pionowy gwintowany otwór, w który wchodzi sruba 1J8, majaca na górnym koncu zamocowane slimakowe kolo 19 napedzane slimakiem 20 o poziomej osi obrotu.Slimak 20 moze byc obracany recznie w oby¬ dwóch kierunkach za pomoca recznego kola 21 co powoduje pionowy przesuw san 15 z tyglem 17 do góry lub w dól. Tygiel 17 zawiera roztopiony metal 22 doprowadzany do niego w znany sposób ciagly z nieuwidocznionego na rysunku pieca dp topienia metalu.Na fig. 2 uwidoczniono tygiel 17 wylozony ma* terialem ogniotrwalym czesciowo przykryty przy¬ krywa 23 z otworem 24 przez który przechodzi plomien z palnika 25 do tygla i obmywa powierz*- chnie znajdujacego sie w tyglu metalu.W dnie tygla jest osadzony wylotowy króciec 26, którego otwór znajduje sie pionowo ponad przekrojem rynny 4 wykonanym zasadniczo w plaszczyznie poziomej, przechodzacej przez os obrotu odlewniczego kola 3 i znajdujacym sie w poblizu dociskowego walka 11.Ponad otworem krócca 2$ jest osadzony piono¬ wo przesuwny drazek, 27, którego przesuw jest regulowany za pomoca recznie uruchamianych czesci 28, 29. Czesc 28 moze na przyklad stanowic rekojesc osadzona na górnym koncu drazka 27 zaopatrzonego w swej srodkowej czesci w gwint wchodzacy w gwintowany otwór nakretki zamo¬ cowanej na stale do korpusu tygla. Przez pokre¬ cenie czesci 28 drazek 27 moze byc podnoszony lub opuszczany. Czesc 29 moze miec postac glów¬ ki nakretki zaciskowej sluzacej do ustalania wy¬ maganego pionowego ustawienia drazka 27.Jak wynika z fig. 2, dolny koniec drazka 27 ma ksztalt stozkowy tak aby przy przestawianiu tego drazka, przelot otworu krócca 26 zmienial sie od calkowitego zanikniecia do calkowitego otwarcia regulujac w ten sposób wyplyw roztopionego me¬ talu.Po zewnetrznej stronie krócca 26 do dna tygla jest zamocowana rura 3|0 na przyklad ze stali nierdzewnej, majaca ksztalt zbiezny uwidocznio¬ ny na fig. 1 i 2 i dochodzaca w dole prawie do samego kola 3.Podczas pracy urzadzenia odlewniczego, otwór krócca 26 jest Co najmniej czesciowo otwarty i znajdujacy sie w tyglu roztopiony metal, na przyklad miedz lub stal badz tez ich stopy swo-54598 8 bodnie wyplywaja z tego otworu do rynny 4.Podczas normalnej pracy rynna 4 jest w miejscu odlewania napelniona metalem, który z prawej strony kola 3 jest plynny, a z lewej skrzepniety po ostudzeniu go przez urzadzenie chlodzace ma¬ szyny odlewniczej.Powierzchnia lustra 31 metalu 32 w stanie plynnym w rynnie 4 jest utrzymywana zasadni¬ czo na stalym poziomie w plaszczyznie poziomej przechodzacej przez os obrotu odlewniczego kola 3. Znaczy to, ze lustro 31 jak to juz powiedzia¬ no powyzej ma powierzchnie odpowiadajaca naj¬ mniejszemu przekrojowi rynny 4 z czego wyni¬ ka, ze chlodzenie roztopionego metalu w poblizu lustra 31 przebiega calkowicie równomiernie. Roz¬ topiony metal wyplywajacy z krócca 26 spada bezposrednio i swobodnie na powierzchnie lustra cieklego metalu w rynnie odlewniczej.Metal skrzepniety w kole odlewniczym wycho¬ dzi z niego w stposób ciagly, na przyklad pod po¬ stacia pasma 33 i moze byc doprowadzony do innych maszyn w celu dalszej obróbki.Poniewaz powietrze zewnetrzne ma dostep do wnetrza rury 30 tylko na dolnym jej koncu, po¬ wietrze wewnatrz tej rury nie podlega wymianie, Wobec czego wyplywajacy z tygla plynny metal praktycznie znajduje sie w atmosferze gazu obo¬ jetnego. Rura 30 ma równiez za zadanie ochrone personelu znajdujacego sie w poblizu od ewen¬ tualnych rozprysków lub kropli roztopionego me¬ talu mogacych przedstawiac niebezpieczenstwo dla otoczenia. Tworzy ona oslone kierujaca ewen¬ tualny rozprysk lub krople do rynny 4.Metal wyplywajacy z tygla na lustro 31 spada na znajdujacy sie w strefie odlewania kola 3 plynny metal, a predkosc zderzenia z lustrem me¬ talu zalezy zasadniczo od wysokosci polozenia ty¬ gla nad tym lustrem 311 przy czym poziom lustra roztopionego metalu w tyglu, podczas odlewania utrzymuje sie zasadniczo bez zmiany.Energia kinetyczna spadajacego roztopionego metalu powoduje energiczna turbulencje plynne¬ go metalu podlegajacego studzeniu w strefie od¬ lewniczej co przeszkadza tworzeniu sie struktury grubokrystalicznej, a w przypadku odlewania sto¬ pów nie pozwala na wydzielanie sie poszczegól¬ nych skladników. Predkosc zderzenia sie cieklego metalu z powierzchnia metalu 31 moze byc bardzo szybko i w prosty sposób zmieniona przez podnie¬ sienie lub opuszczenie tygla za pomoca recznego kola 21, co umozliwia otrzymanie odlewu o rów¬ nomiernej strukturze krystalicznej i wymaganej wielkosci ziarna.W razie zmiany temperatury roztopionego me¬ talu w tyglu lub zmiany wydajnosci urzadzenia chlodzacego i to z jakiegokolwiek powodu, w urzadzeniu wedlug wynalazku mozna w spo¬ sób prosty i szybki odpowiednio zmienic turbu¬ lencje chlodzonego, plynnego jeszcze metalu. 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 Analogicznie mozna postapic gdy wydajnosc zestalonego metalu ma byc podwyzszona lub zmniejszona.Zasada regulacji predkosci z jaka wyplywajacy z tygla metal spada na lustro 3il metalu w od¬ lewniczej rynnie, przez zmiane wysokosci polo¬ zenia tygla, jest bardzo celowa równiez i z tego wzgledu, ze otrzymuje sie bardzo dokladna re¬ gulacje w bardzo szerokim zakresie. Srodki po¬ zwalajace na taka regulacje sa bardzo proste i praktyczne tak w budowie jak i w dzialaniu, Jak to podano juz powyzej, korzystne jest rów¬ niez, ze kolo odlewnicze jest zasilane swobodnie spadajacym plynnym metalem, gdyz w ten spo¬ sób unika sie stosowania dyszy lub rury z mate¬ rialu ogniotrwalego, przez która przeplywa roz¬ topiony metal i która podlega szybkiemu zuzyciu w wysokich temperaturach stosowanych w tym procesie. Poza tym w ten sposób zostaje usuniete niebezpieczenstwo wtracenia cial obcych w ze¬ stalajacy sie metal, pochodzacych z dyszy, które to ciala obce znacznie obnizaja gatunek otrzyma¬ nego odlewu. Przy obróbce metalu o niskiej tem¬ peraturze topnienia nie jest wykluczone stosowa¬ nie pionowo ustawionej rury dyszowej, przy uzy¬ ciu której ciezar splywajacego metalu, zamienio¬ ny na energie kinetyczna, zostaje wykorzystany do wytwarzania turbulencji w metalu podczas jego chlodzenia. PL PL

Claims (4)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do doprowadzania roztopionego metalu w urzadzeniu do odlewania ciaglego, skladajacym sie z obrotowo na osi osadzonego kola odlewniczego z rynna odlewnicza na ob¬ wodzie, tasmy bez konca poruszajacej sie w styku z kolem odlewniczym i jego rynna ograniczajaca obwodowa strefe odlewania, ty¬ gla z roztopionym metalem do zasilania me¬ talem strefy odlewu i urzadzenia chlodzacego do chlodzenia metalu w strefie odlewania, znamienne tym, ze tygiel (17) jest osadzony na wsporniku (15, 16) przesuwanym pionowo w góre i w dól za pomoca recznego kola (21) i w dnie ma wylotowy króciec (26) z otworem polozonym pionowo ponad powierzchnia (31) plynnego metalu w strefie odlewania.

2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze osadzony w dnie tygla króciec (26) jest osloniety z zewnatrz rura (30) zamocowana do dna tygla i schodzaca zasadniczo pionowo w dól do odlewniczego kola (3).

3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1 lub 2, znamienne tym, ze ma drazek (27) do zmiany przekroju otworu wylotowego tygla od calkowitego otwarcia az do calkowitego zamkniecia.

4. Urzadzenie wedlug zastrz. 1—3, znamienne tym, ze tygiel (17) jest osadzony na wsporni¬ ku (16) zamocowanym na saniach (15) osadzo¬ nych przesuwnie w prowadnicy (14).Ki. 3lb», li/lo 54598 MKP B 22 d F[gJKI. 31b2, 11/10 54598 MKP B 22 d := Fig.2 PZG w Pab. zam. 1352-67, nakl. 310 egz. PL PL