PL54578B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo Opublikowano* 07.Y.1965 (P 108 712) 8.III.196S 54578 KI 12 o, 26/03 mkp -e-esir UKD Wspóltwórcy wynalazku: Stanislaw Pasynkiewicz, Stanislaw Malinowski, Jerzy Bitter, Ewa Sliwa Wlasciciel patentu: Politechnika Warszawska (Katedra Technologii Che¬ micznej Organicznej I), Warszawa (Polska) Sposób wytwarzania czterometyloolowiu i Przedmiotem wynala2ku jest sposób wytwarza¬ nia czterometyloolowiu z halogenków olowiu i se- skwihalogenków metyloglinowych. Czterometylo- olów jest srodkiem przeciwstukowym.Czterometyloolów wytwarzano dotychczas ze stopu Na/Pb i chlorku metylu pod zwiekszonym cisnieniem. Znane sa równiez metody otrzymywa¬ nia czterometyloolowiu ze zwiazków glinoorganicz- nych, lecz metody te sa nieekonomiczne, gdyz wymagaja zastosowania trójmetyloglinu jako pod¬ stawowego substratu reakcji. Zwiazki trójalkilo- glinowe, a szczególnie trójmetyloglin sa jednak trudne do otrzymania i tym samym koszty pro¬ dukcji sa wysokie.Najlatwiej dostepnymi zwiazkami glinoorganicz- nymi sa seskwichlprki metylo- i etyloglinowe o ogólnym wzorze R3A12C13. Otrzymuje sie je w reakcji odpowiedniego chlorku alkilowego z gli¬ nem metalicznym. Jednakze dotychczasowe próby otrzymania czteroalkiloolowiu z seskwichlorku al- kiloglinowego i soli olowianych nie przyniosly po¬ zytywnego wyniku.Sposób wedlug wynalazku polega na wytwarza¬ niu czterometyloolowiu z dobra wydajnoscia na drodze reakcji seskwichlorku metyloglinowego i halogenku olowianego wobec halogenków metali alkalicznych, szczególnie halogenków sodu i po¬ tasu.Stwierdzono, ze seskwichlorek metyloglinowy o wzorze (CH3)3A12C13, ewentualnie czyste jego sklad- so niki (CH3)2A1C1 i CH3A1C12 osobno wziete lub do¬ wolna ich mieszanina reaguje z halogenkami olo¬ wiu dwuwartosciowego, jezeli do mieszaniny re¬ akcyjnej wprowadzi sie halogenek metalu alkali¬ cznego, szczególnie sodu lub potasu najlepiej w ilosciach 0,4—6 moli na mol zwiazku glinoorgani- cznego i calosc ogrzewa sie do temperatury 50— —160°C. Reakcje syntezy mozna prowadzic bez rozpuszczalnika lub w dowolnym niepolarnym roz¬ puszczalniku, takim jak ksylen, toluen, benzen, dekan i inne. Wydajnosc reakcji zalezy od wielu czynników, jak np. od temperatury, czasu prowa¬ dzenia reakcji, wzajemnego stosunku uzytych re¬ agentów, rozpuszczalnika, kolejnosci wprowadza¬ nia reagentów. Najlepsza wydajnosc uzyskano prowadzac reakcje w temperaturze 130°C w ciagu 8 godzin. Wydajnosc czterometyloolowiu w zalez¬ nosci od zastosowanego halogenku rosnie w na¬ stepujacym porzadku: NaCl < NaF < KC1. Po za¬ konczeniu procesu mieszanine poreakcyjna hydro- lizuje sie rozcienczonym kwasem solnym lub siar¬ kowym, nastepnie oddziela sie warstwe organicz¬ na, a warstwe wodna ekstrahuje rozpuszczalnikiem organicznym, korzystnie takim, jaki stosuje sie do reakcji. Z polaczonych roztworów organicznych przez destylacje wyodrebnia sie czysty czterome¬ tyloolów.Sposób otrzymywania czterometyloolowiu wy¬ jasniono w podanych nizej przykladach.Przyklad J. W reaktorze przeplukanym azotem 545783 i zaopatrzonym w mieszadlo, termometr i chlod¬ nice zwrotna umieszcza sie 10 czesci wagowych seskwichlorku metyloglinowego, 11 czesci wago¬ wych fluorku sodowego, 4,7 czesci wagowych chlor¬ ku olowianego i 30 czesci objetosciowych ksylenu.Mieszanine reakcyjna miesza sie i ogrzewa przez 8 godzin w temperaturze 130°C. Po ukonczeniu re¬ akcji zawartosc reaktora ochladza sie do tempera¬ tury pokojowej i hydrolizuje sie przy pomocy 3n/o. wodnego roztworu kwasu solnego. Nastepnie od¬ dziela sie warstwe organiczna, a warstwe wodna ekstrahuje kilkakrotnie ksylenem. Z polaczonych roztworów ksylenowych przez destylacje wydziela sie czterometyloolów. Wydajnosc czterometyloolo- wiu wynosi 85l0/o, w przeliczeniu na chlorek olo- wiawy.P r zy k l a d II. W reaktorze przygotowanym jak w przykladzie I, Umieszcza sie 10 czesci wagowych seskwichlorku metyloglinowego i 7,2 czesci wago¬ wych chlorku potasowego. Mieszanine ogrzewa sie w temperaturze 110—120°C w ciagu jednej godzi¬ ny. Nastepnie dodaje sie 18 czesci wagowych chlor¬ ku olowiawego i ogrzewa w temperaturze 120°C przez godzine. Mieszanine poreakcyjna po ochlodzeniu do temperatury pokojowej hydrolizuje sie rozcien¬ czonym kwasem solnym, a powstaly czterometylo¬ olów ekstrahuje eterem naftowym. Wydajnosc czterometyloolowiu wynosi 21%.Przyklad III. W aparaturze opisanej wyzej umieszcza sie 10 czesci wagowych seskwichlorku metyloglinowego i 8 czesci wagowych chlorku so¬ dowego. Mieszanine ogrzewa sie w temperaturze 110—120°C przez godzine. Nastepnie dodaje sie 5 czesci wagowych chlorku olowiawego i kontynuuje sie ogrzewanie w temperaturze 120°C przez 2 go¬ dziny. Mase poreakcyjna hydrolizuje sie rozcien¬ czonym kwasem solnym, a produkt ekstrahuje sie ksylenem. Wydajnosc czterometyloolowiu wynosi 45%.Przyklad IV. Do reaktora wprowadza sie 10 czesci wagowych seskwichlorku metyloglinowego i 11 czesci wagowych fluorku potasowego. Miesza¬ nine ogrzewa sie w temperaturze 100—160°C przez godzine. Po 15 minutach nastepuje szybka reakcja polaczona ze wzrostem temperatury do 160°C. Na¬ stepnie do mieszaniny dodaje sie 2,5 czysci wago- 4 wych chlorku olowiawego i przez 1,5' godziny utrzymuje sie temperature 140°C. Po zakonczeniu reakcji rozciencza sie zawartosc reaktora 30 czes¬ ciami objetosciowymi ksylenu i hydrolizuje roz¬ cienczonym kwasem solnym. Wydajnosc czterome¬ tyloolowiu wynosi 33%.Przyklad V. "W aparaturze opisanej wyzej umieszcza sie 10 czesci wagowych dwumetylochlo- roglinu, 81 czesci wagowych chlorku. potasowego io i 12,5 czesci wagowych chlorku olowiowego. Mie¬ szanine ogrzewa sie ,w temperaturze 120—133° w ciagu 5 godzin. Nastepnie hydrolizuje sie rozcien¬ czonym kwasem solnym, a powstaly czterometylo¬ olów ekstrahuje eterem naftowym. Wydajnosc 15 czterometyloolowiu wynosi 47%.Przyklad VI. Do reaktora wprowadza sie 10 czesci wagowych metylodwuchloroglinu i 4 czesci wagowe chlorku potasowego. Mieszanine ogrzewa sie w temperaturze 100—130°C przez godzine. Na- 20 stepnie do mieszaniny dodaje sie 6,2 czesci wago¬ we chlorku olowiawego i przez 3 godziny utrzy¬ muje sie temperature 130°C. Po zakonczeniu re¬ akcji rozciencza sie zawartosc reaktora 30 czescia¬ mi objetosciowymi eteru naftowego i hydrolizuje 25 rozcienczonym kwasem solnym. Wydajnosc cztero¬ metyloolowiu wynosi 18%. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania czterometyloolowiu z se¬ skwichlorku metyloglinowego, metylodwuchlorogli¬ nu, dwumetylochloroglinu, lub dowolnej mieszani¬ ny tych ostatnich i halogenku olowiawego zna- 35 mienny tym, ze reakcje prowadzi sie wobec halo¬ genków metali alkalicznych w ilosciach 0,4—6 moli na mol zwiazku glinoorganicznego w temperaturze 50—160 °C, korzystnie w srodowisku niepolarnego rozpuszczalnika, zwlaszcza ksylenu, toluenu ben- 40 zenu, dekanu lub eteru naftowego, po czym na mieszanine* poreakcyjna dziala sie rozcienczonym kwasem, korzystnie solnym lub siarkowym i na¬ stepnie ekstrahuje czterometyloolów rozpuszczalni¬ kiem, korzystnie takim, jaki stosuje sie do reakcji, 45 a nastepnie oddziela czysty czterometyloolów od rozpuszczalnika na drodze destylacji. PZG w Pab. zam. 1347-67, nakl. 310 egz. PL