Pierwszenstwo: URZAD PATENTOWY PRL 14.1.1965 (P 106 985) Opublikowano: 24.11.1968 54512 KI. 20 i, 38/01 MKP B 61 1 Wspóltwórcy wynalazku; mgr inz. Jerzy Golaszewski, mgr inz. Jerzy Zabierzewski, mgr inz. Aleksandra Dembow¬ ska, Andrzej Aperlinski Wlasciciel patentu: Ministerstwo Komunikacji (Centralny Osrodek Ba¬ dan i Rozwoju Techniki Kolejnictwa), Warszawa (Polska) Urzadzenie liniowej pólsamoczynnej blokady przekaznikowej typu kodowego zabezpieczajace ruch pociagów w szczególnosci na szlaku kolejowym i Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie linio¬ wej pólsamoczynnej blokady przekaznikowej typu kodowego zabezpieczajace ruch pociagów w szcze¬ gólnosci na szlaku kolejowym, uniemozliwiajace podanie sygnalu wyjazdowego dla pociagu, o ile 5 poprzedni pociag nie opuscil szlaku chronionego blokada.Znane systemy liniowej pólsamoczynnej bloka¬ dy wymagaja wiekszej ilosci przewodów teletech¬ nicznych. Brak tych przewodów w istniejacych 10 liniach napowietrznych czy kablowych powoduje czesto koniecznosc przebudowy linii napowietrz¬ nych lub ukladania nowego kabla. Poza tym, znane systemy liniowej pólsamoczynnej blokady nie zawsze daja sie zainstalowac do urzadzen 15 stacyjnych zabezpieczenia ruchu kolejowego, znajdujacych sie w eksploatacji, co powoduje ko¬ niecznosc wymiany tych urzadzen, budowe no¬ wych budynków, a w konsekwencji znaczne za¬ klócenia ruchowe w pracy stacji kolejowych oraz 20 bardzo znaczne koszty modernizacji linii kolejo¬ wych.Celem wynalazku jest zmniejszenie ilosci prze¬ wodów elektrycznych, laczacych sasiadujace po¬ sterunki ruchu, bez koniecznosci wymiany istnie- 25 jacych urzadzen stacyjnych i budynków nastawni.Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie w urzadzeniu blokady, impulsów elektrycznych do¬ datnich i ujemnych pradu stalego, wystepujacych pojedynczo oraz w grupach i wysylanych po 30 istniejacych przewodach lacza zapowiadawczegc* miedzy posterunkami ruchu, które jest równo¬ czesnie wykorzystywane do prowadzenia rozmów telefonicznych. Unika sie przez to koniecznosci czesto klopotliwej budowy nowych laczy przewo¬ dowych lub przebudowy istniejacych, specjalnie dla celów blokady.Generowanie impulsów elektrycznych odbywa sie w szyfratorze Urzadzenia blokady jednego po¬ sterunku ruchu, skad poprzez uklad liniowy tegoz posterunku oraz posterunku wspólpracujacego, impulsy przekazywane sa do ukladu deszyfruja¬ cego posterunku wspólpracujacego. Po sprawdze¬ niu odbieranych impulsów przez uklad kontrolny, nastepuje zakonczenie cyklu przesylania impuls sów. Przez zastosowanie odpowiedniej kombinacji impulsów elektrycznych, wyeliminowana zostala mozliwosc niebezpiecznego oddzialywania na urzadzenie blokady obcych zródel zaklócajacych jak linii energetycznych wysokiego napiecia, trakcji elektrycznej lub wyladowan atmosferycz¬ nych. Stanowi to jedna z podstawowych zalet urzadzenia. Ponadto, omawiane urzadzenie bloka¬ dy kodowej posiada szereg innych zalet w sto¬ sunku do stosowanej dotychczas blokady pólsamo¬ czynnej.Do zalet tych nalezy znaczne obnizenie kosztów budowy urzadzen blokady, znaczne skrócenie cza¬ su budowy bez zaklócen w prowadzeniu ruchu pociagów, znaczna oszczednosc materialowa i mo- 5451254512 zliwosc zainstalowania w róznych warunkach lo¬ kalowych. Istota wynalazku polega na tym, ze w ukladzie szyfrujacym przekaznik szyfrujacy jest przylaczony do ujemnego bieguna zródla ele¬ ktrycznego przez zestyk przekaznika wykonaw¬ czego i równolegle polaczone z nim zestyki, a mianowicie zestyk przekaznika zakonczenia na¬ dawania w szereg z wlasnym zestykiem, a do bie¬ guna dodatniego przez zestyk przekaznika linio¬ wego i równolegle z nim polaczony wlasny zestyk.Przekaznik liczacy jest przylaczony do zródla -elektrycznego przez zestyk przekaznika steruja¬ cego i równolegle polaczone z nim zestyki, a mia¬ nowicie zestyk przekaznika zakonczenia nadawa¬ nia w szereg z wlasnym zestykiem. Przekaznik nadawczy jest przylaczony do zródla elektrycz¬ nego przez zestyk przekaznika próbnego i równo¬ legle polaczony z nim zestyk przekaznika ste¬ rujacego oraz przez zestyk przekaznika przelacza¬ jacego i równolegle polaczony z nim zestyk przelaczny przekaznika szyfrujacego. Przekaznik przelaczajacy jest przylaczony do zródla przez równolegle polaczone zestyki przekaznika próbne¬ go i przekaznika sterujacego oraz przez przelacz¬ ny zestyk przekaznika szyfrujacego.Przekaznik sterujacy jest przylaczony przez równolegle polaczone zestyki przekaznika nadaw¬ czego i zestyk wlasny oraz przez zestyk przekaz¬ nika próbnego, a ponadto przez równolegle polaczone z tymi trzema zestykami, zestyk prze¬ kaznika deszyfrujacego w szereg z zestykiem przekaznika liniowego. W ukladzie liniowym do jednego uzwojenia transformatora liniowego przy¬ laczony jest aparat telefoniczny, a do konców drugiego uzwojenia przylaczone sa przewody ele¬ ktryczne linii napowietrznej lub kablowej, zas do srodka uzwojenia i uziemienia, badz przewodu elektrycznego linii napowietrznej lub kablowej, przylaczony jest przekaznik liniowy przez zestyk przekaznika kontrolnego, przelaczne zestyki prze¬ kaznika nadawczego i zestyk przekaznika przela¬ czajacego.Poza tym, do przelacznych zestyków przekazni¬ ka nadawczego i do zródla elektrycznego przy¬ laczony jest przekaznik próbny przez przelaczne zestyki przekaznika przelaczajacego. W kolejnym ukladzie deszyfrujacym, przekaznik deszyfrujacy jest przylaczony do zródla elektrycznego przez zestyk przekaznika liniowego, zestyk przekaznika liczacego i równolegle polaczone z nimi zestyki, a mianowicie zestyk przekaznika zakonczenia od¬ bioru w szereg z zestykiem wlasnym.Przekaznik wykonawczy jest przylaczony do ujemnego bieguna zródla elektrycznego przez ze¬ styk przekaznika deszyfrujacego, zas do bieguna ujemnego przez zestyk przekaznika deszyfruja¬ cego. W ukladzie kontrolnym przekaznik zakon¬ czenia odbioru jest przylaczony do zródla elektrycznego przez zestyk przekaznika wyko. nawczego, zestyk przekaznika deszyfrujacego i równolegle polaczony z nimi zestyk przekaznika próbnego, a przekaznik kontrolny przez zestyk przekaznika próbnego i równolegle polaczony z nim zestyk przekaznika sterujacego oraz przez wlasny zestyk, a ponadto, przez równolegle po¬ laczony z tymi trzema zestykami, zestyk przy¬ cisku.Wynalazek jest blizej objasniony w przykladzie wykonania przedstawionym na rysunku, na któ- 5 rym fig. 1 przedstawia uklad szyfrujacy, fig. 2 — uklad liniowy, fig. 3 — uklad deszyfrujacy, fig. 4, — uklad kontrolny i fig. 5 — uklad umoz¬ liwiajacy podanie sygnalu zezwalajacego na wy¬ jazd pociagu. 10 Na rysunku pokazano urzadzenie blokady jed¬ nego posterunku ruchu. Wspólpracujacy sasied¬ ni posterunek ruchu wyposazony jest w urza¬ dzenie identyczne. * Przesylanie polecenia z jednego posterunku ru- 15 chu do posterunku wspólpracujacego, któremu nalezy umozliwic podanie sygnalu zezwalajacego na jazde, odbywa sie przez wyslanie okreslonej grupy elektrycznych impulsów pradu stalego o okreslonej biegunowosci. 20 Na posterunku wysylajacym polecenie wzbudza sie przekaznik szyfrujacy 1, wlasciwy dla danego polecenia, przez zestyk 21 przekaznika wykonaw¬ czego 8 (fig. 1), który w tym polozeniu przerwal obwody elektryczne umozliwiajace podanie sy- 25 gnalu wyjazdowego dla pociagu na danym po¬ sterunku ruchu, oraz przez zwarty zestyk 24 wzbudzonego przekaznika liniowego 6. Przekaz¬ nik 6 zostal wzbudzony przez impuls elektryczny pradu stalego, wyslany ze wspólpracujacego ukla- 30 du szyfrujaco-deszyfrujacego sasiedniego poste¬ runku, jako potwierdzenie zajecia urzadzen blo¬ kady na obydwóch posterunkach.Wzbudzenie przekaznika 1 powoduje zaszyfro¬ wanie w ukladzie szyfrujacym biegunowosci im- 35 pulsów elektrycznych, które maja byc wyslane.Przekaznik X pozostaje wzbudzony przez caly czas trwania nadawania impulsów elektrycznych poprzez swoje wlasne zestyki 23 i 25 oraz zam¬ kniety zestyk 22 przekaznika zakonczenia nada- 4o wania 58, którego obwód elektryczny nie jest przedstawiony na rysunku.Po nadaniu wszystkich impulsów elektrycz¬ nych, przekaznik 58 wzbudza sie, powodujac zwolnienie przekaznika 1. Kazdy impuls wysyla- 45 ny przez posterunek nadajacy jest potwierdzony przez posterunek odbierajacy.Po kazdym nadejsciu impulsu elektrycznego, potwierdzajacego odebranie poprzednio nadanego impulsu elektrycznego z posterunku wysylajacego 5o polecenie, wzbudza sie przekaznik liczacy 2.Przekaznik 2 wzbudza sie w obwodzie przez zamkniecie zestyku 26 wzbudzonego przekaznika sterujacego 5, a nastepnie otrzymuje zasilanie przez zamkniecie wlasnego zestyku 28 i zamknie- 55 ty zestyk 27 przekaznika 58.Wzbudzenie przekaznika liczacego 2 powoduje wybranie do nadawania przez uklad szyfrujacy, uprzednio zaszyfrowanego impulsu elektrycznego.Przekaznik Z pozostaje wzbudzony do czasu 60 wzbudzenia sie przekaznika 58, które nastepuje po nadaniu wszystkich impulsów.Przekaznik nadawczy 3, przelaczajacy 4 i ste¬ rujacy 5, przekazuja polecenia miedzy ukladem szyfrujacym i liniowym, w czasie nadawania i 65 odbioru impulsów elektrycznych.5 Przy wysylaniu impulsów elektrycznych o ujemnej biegunowosci, wzbudzony jest przekaz¬ nik 4, a nastepnie przekaznik 3. Przy wysylaniu impulsów elektrycznych o dodatniej biegunowosci, wzbudzany jest tylko przekaznik 3.Przekaznik 4 wzbudza sie przez przelaczony zestyk 32 wzbudzonego przekaznika 1 i zamknie¬ ty zestyk 31 przekaznika 5, a przekaznik 3 przez zamkniety zestyk 30 wzbudzonego przekaznika 4.Przekazniki 3 i 4 pozostaja wzbudzone do czasu przerwania obwodu zasilania przez otwarcie ze¬ styku 29 przekaznika próbnego 7 i otwarcie ze¬ styku 31 przekaznika 5, co nastepuje po odebra¬ niu nadawanego impulsu przez uklad szyfrujaco- -deszyfrujacy sasiedniego posterunku ruchu.Przy wysylaniu poszczególnych impulsów ele¬ ktrycznych wzbudzany jest przekaznik sterujacy 5 przez zamkniecie zestyku 33 przekaznika na¬ dawczego 3 i zamkniecie zestyku 34 przekaznika próbnego 7,, a nastepnie otrzymuje zasilanie przez wlasny zestyk 35.Przekaznik 5 jest wzbudzony do czasu otwar¬ cia zestyku 34 przekaznika 7, co nastepuje po odebraniu impulsu elektrycznego przez zespól szyfrujaco-deszyfrujacy sasiedniego posterunku ruchu.Przy odbiorze poszczególnych impulsów ele¬ ktrycznych przekaznik 5j jest wzbudzany przez zamkniecie zestyku 37 przekaznika liniowego 6 i zamkniecie zestyku 36 przekaznika deszyfruja¬ cego 8.Na fig. 2 przedstawiono uklad liniowy zapew¬ niajacy mozliwosc przekazywania i odbierania impulsów elektrycznych blokady przy równo¬ czesnym prowadzeniu rozmów telefonicznych, ko¬ niecznych dla zapowiadania pociagów lub innych celów.W czasie odbioru impulsów elektrycznych przez posterunek ruchu, wzbudza sie przekaznik linio¬ wy 6, rozrózniajacy biegunowosc impulsów w obwodzie, poprzez tor pochodny od przewodów elektrycznych 16 i 17, laczacych obydwa wspól¬ pracujace ze soba posterunki ruchu, tj. przewód wyprowadzony ze srodka 15 transformatora do¬ pasowujacego 14 i ziemie 19 lub dodatkowy prze¬ wód 20, zamkniety zestyk 40 wzbudzonego prze¬ kaznika kontrolnego 11, zamkniete zestyki 39 i 41 przekaznika nadawczego 3 oraz zamkniety zestyk przekaznika przelaczajacego 4. W czasie, nadawa¬ nia impulsów elektrycznych do sasiedniego po¬ sterunku ruchu, wzbudza sie przekaznik próbny 7 poprzez zestyki przelaczne 42 i 43 przekaznika 4, przelaczone zestyki 39 i 41 wzbudzonego prze¬ kaznika 3, zestyk przekaznika 11 i tor pochodny od przewodów 16 i 17.W zaleznosci od stanu w jakim znajduje sie przekaznik 4, jego zestyki 42 i 43 powoduja wy¬ sylanie impulsu elektrycznego o biegunowosci do¬ datniej badz ujemnej.W czasie trwania odbioru lub nadawania moz¬ na normalnie prowadzic rozmowe telefoniczna miedzy omawianymi posterunkami ruchu, korzy¬ stajac z aparatu telefonicznego 13.Przedstawiony na fig. 3 przekaznik deszyfruja¬ cy S) jest wzbudzony po nadejsciu impulsu ele- 54512 6 ktrycznego do posterunku odbierajacego polece¬ nie. W rzeczywistosci przekazników deszyfruja¬ cych jest wiecej, co nie jest na rysunku uwidocz¬ nione, przy czym rozrózniaja one biegunowosc 5 przychodzacych impulsów elektrycznych.Przekaznik 8 wzbudza sie w obwodzie, przez zamkniety zestyk 44 wzbudzonego przekaznika 6 i zamkniety zestyk 45 wzbudzonego przekaznika 2, a nastepnie otrzymuje zasilanie poprzez swój io wlasny zestyk 47 i zamkniety zestyk 46 przekaz¬ nika kontrolnego 10, do czasu wzbudzenia tego przekaznika, które nastepuje po odebraniu wszy¬ stkich impulsów.Przekaznik wykonawczy 9 wzbudza sie przez 15 zamkniecie zestyków 48 i 49 wzbudzonego prze¬ kaznika 8, a w rzeczywistosci co nie pokazano na rysunku, przez zestyki kilku wzbudzonych prze¬ kazników deszyfrujacych, które odebraly impulsy elektryczne o odpowiedniej biegunowosci. Wzbu- 20 dzenie przekaznika 9 umozliwia podanie sygnalu zezwalajacego na wyjazd pociagu. Na fig. 4 przedstawiono obwód elektryczny przekazników zakonczenia odbioru 10 i kontrolnego 11.Przekaznik 1,0 zostaje wzbudzony przez zam¬ kniecie zestyku 52 wzbudzonego przekaznika 8 i zestyku 51 wzbudzonego przekaznika 9, po ode¬ braniu wlasciwej grupy impulsów, bedacej kry¬ terium zakonczenia przekazywania impulsów. 30 Przekaznik lflj dostaje nastepnie zasilanie przez zamkniecie zestyku 53 przekaznika 7 do czasu za¬ konczenia odbioru impulsu elektrycznego konco¬ wego.Przekaznik 11 przy prawidlowej pracy urza- 35 dzen blokady jest stale wzbudzony.W czasie, gdy nie sa przesylane impulsy pradu elektrycznego, pozostaje on wzbudzony przez zamkniety zestyk 54 przekaznika 7 i wlasny "ze¬ styk 55, a w czasie przesylania otrzymuje impul- 40 sy zasilajace przez okresowe zamykanie zestyku 56 przekaznika 5, poniewaz zestyk 54 przekazni¬ ka 7 jest rozwarty.W przypadku zaklócen w pracy urzadzen blo¬ kady, w szczególnosci przerwy w czasie impulso- 45 wania, przekaznik 11 zwalnia, gdyz w jego ob¬ wodzie zasilania szeregowo z zestykiem 54 prze¬ kaznika 7, wlaczone sa zestyki przerywajace wszystkich przekazników ukladu szyfrujaco-de- szyfrujacego, co nie jest uwidocznione na rysun- 50 ku i przerywa nadawanie impulsów elektrycz¬ nych.Ponowne wzbudzenie przekaznika 11 moze od¬ byc sie za pomoca zamkniecia zestyku 57, w szczególnosci przycisku, co powoduje dokonczenie 55 przesylania nadawanych impulsów.Na fig. 5 przedstawiono obwód wzbudzenia przekaznika sygnalowego 12. Wzbudzenie prze¬ kaznika 12 powoduje wyswietlenie sygnalu 60 swietlnego zezwalajacego na wyjazd pociagu, w szczególnosci kolejowego. Nastepuje ono poprzez zamkniecie zestyku 50 przekaznika 9 oraz zam¬ kniecie zestyku urzadzenia nie pokazanego na rysunku, a obslugiwanego przez personel kieruja- 65 cy ruchem, w szczególnosci pociagów.54512 7 PL