Przedmiotem niniejszego wynalazku jest uklad zabezpieczajacy, przeznaczony do samoczynnego kontrolowania parametrów pracy silników spali¬ nowych, który sklada sie z czesci ostrzegawczej i z czesci zatrzymujacej kontrolowane urzadzenie, i który po przekroczeniu w góre lub w dól dopu¬ szczalnej wartosci któregokolwiek z parametrów pracy kontrolowanego urzadzenia najpierw sygna¬ lizuje zblizanie sie zaklócenia w pracy tego urza¬ dzenia, a dopiero po dalszym zwiekszeniu sie róz¬ nicy pomiedzy wartoscia rzeczywista a wartoscia uprzednio zadana któregos z parametrów pracy zatrzymuje kontrolowane urzadzenie.Znane sa uklady zabezpieczajace, w których przy przekraczaniu w góre lub w dól dopuszczal¬ nej wartosci któregokolwiek z parametrów pracy kontrolowanego urzadzenia, impuls jest podawany na podporzadkowany czujnikowi stykowemu sy¬ gnalizujacy zaklócenie przekaznik, który z kolei oddzialywuje na przekaznik zalaczajacy i poprzez niego powoduje zatrzymanie tego kontrolowanego urzadzenia.Jednoczesnie za pomoca zalaczenia sygnalizuja¬ cego zaklócenie przekaznika na bocznik, poprzez przekaznik zalaczajacy przerwany zostaje doplyw pradu do pozostalych sygnalizujacych zaklócenie przekazników, azeby zaklócenie, które najpierw wystapilo i spowodowalo zatrzymanie kontrolowa¬ nego urzadzenia pozostalo uwidocznione, i aby in¬ ne sygnaly zaklócajace, które sa dopiero wyni- 10 15 20 25 kiem zatrzymania kontrolowanego urzadzenia, nie zostaly juz uwidocznione.W znanych ukladach kontrolowane urzadzenie, poprzez przekaznik zalaczajacy, zastosowany oprócz sygnalizujacego zaklócenie przekaznika, zo¬ staje natychmiast zatrzymywane, gdy tylko zostaje osiagnieta graniczna wartosc kontrolowanych pa¬ rametrów pracy.Znane sa równiez uklady zabezpieczajace, w których nastepuje ostrzezenie zanim kontrolo¬ wane urzadzenie zostaje zatrzymane. Tego rodzaju uklady sa tak wykonane, ze przy powstaniu nie¬ dopuszczalnych warunków pracy kontrolowanego urzadzenia, najpierw poprzez zestyk ostrzegawczy odpowiedniego czujnika nastepuje zadzialanie pod¬ porzadkowanego odpowiedniemu zestykowi prze¬ kaznika ostrzegawczego, za pomoca którego wy¬ zwolony zostaje akustyczny lub optyczny sygnal ostrzegawczy. Jezeli którykolwiek z parametrów pracy kontrolowanego urzadzenia jeszcze bardziej zacznie sie róznic od wymaganej wartosci tego pa¬ rametru, to poprzez odpowiedni zestyk zatrzymu¬ jacego kontrolowane urzadzenie czujnika zostaje doprowadzone napiecie do sygnalizujacego zakló¬ cenie przekaznika, który powoduje zatrzymanie kontrolowanego urzadzenia.Za pomoca opisanych wyzej ukladów zabezpie¬ czajacych obslugujacy personel nie jest w stanie na tyle wczesnie rozpoznac i usunac zaklócenie, aby mozna byla uniknac zatrzymania kontrolowanego 54471r 3 urzadzenia. W ostatnio opisanych ukladach do za¬ dzialania ostrzezenia o kazdej kontrolowanej ule¬ gajacej zaklóceniu wielkosci oprócz sygnalizujace¬ go zaklócenie przekaznika potrzebny jetet jeszcze przekaznik ostrzegawczy. Dalsza wada wszystkich wyzej opisanych ukladów polaczen polega na tym, ze nie ma zadnej mozliwosci montowania ich z gotowych podzespolów.Zadaniem niniejszego wynalazku jest unikniecie niedogodnosci zatrzymywania kontrolowanego urzadzenia bez uprzedniego ostrzezenia, ale bez koniecznosci ponoszenia przy tym wydatków na dodatkowy przekaznik ostrzegawczy dla kazdej kontrolowanej ulegajacej zaklóceniu wielkosci. Po¬ nadto powinno byc przy tym zapewnione, ze rów¬ niez po zatrzymaniu, juz kontrolowanego urzadze¬ nia bedzie mozna niezwlocznie ustalic powód tego zatrzymania, i ze nie beda wykazywane zmiany parametrów pracy, które sa dopiero wynikiem za¬ trzymania kontrolowanego urzadzenia.Dalszym zadaniem wynalazku jest uzyskanie moznosci montowania ukladu zabezpieczajacego z gotowych podzespolów.Zadanie to zostalo wedlug wynalazku w ten spo¬ sób rozwiazane, ze zostal stworzony uklad zabez¬ pieczajacy, w którym kazdemu z przeznaczonych do kontrolowania parametrów pracy podporzadko¬ wane zostaja dwa czujniki lub jeden czujnik z dwoma stopniami zalaczania, z których pierwszy po osiagnieciu przez kontrolowane urzadzenie do¬ puszczalnej wartosci parametru pracy uruchamia pierwszy zestyk, a dopiero po przekroczeniu tej wartosci o okreslona wielkosc uruchomiony zostaje drugi zestyk.Tego rodzaju uklad zabezpieczajacy zapewnia, ze po powstaniu zaklócenia personel obslugujacy mo¬ ze usunac zaklócenie, zanim kontrolowane urzadze¬ nie zostanie zatrzymane. O ile personel obsluguja¬ cy nie zauwazy ostrzezenia lub tez nie moze dosta¬ tecznie szybko usunac powstalego zaklócenia, to wówczas kontrolowane urzadzenie zostaje automa¬ tycznie zatrzymane za pomoca zamkniecia drugiego zestyku.Zgodnie z wynalazkiem uklad zabezpieczajacy jest ponadto tak wykonany, ze w pierwszym etapie (zadzialanie czujnika ostrzegawczego) moze zaswie¬ cic sie tyle lampek sygnalowych, ile w danej chwili istnieje zaklócen. Jezeli jednakze zostanie zamk¬ niety drugi zestyk, a mianowicie zestyk czujnika zatrzymujacego kontrolowane urzadzenie, to za po¬ moca swiatel sygnalowych ujawnione zostanie tyl¬ ko to zaklócenie, które doprowadzilo do zatrzyma¬ nia urzadzenia kontrolowanego.Zamkniecie zestyku czujnika zatrzymujacego kontrolowane urzadzenie, poprzez podporzadkowa¬ ny kazdemu z przeznaczonych do kontrolowania parametrów pracy sygnalizujacy zaklócenie prze¬ kaznik, powoduje zadzialanie przekaznika, który zatrzymuje kontrolowane urzadzenie.Tego rodzaju uklad zabezpieczajacy umozliwia wykrycie na czas wszystkich wystepujacych zakló¬ cen, a ponadto przy zatrzymanym juz urzadzeniu kontrolowanym nie ma zadnej watpliwosci co bylo powodem tego zatrzymania.W celu ulatwienia wykrywania ewentualnych 4 zaklócen oraz w celu umozliwienia montowania te¬ go ukladu zabezpieczajacego z gotowych podzespo¬ lów, doprowadzenie pradu do czujnika ostrzegaw¬ czego i do czujnika zatrzymujacego kontrolowane 5 urzadzenie odbywa sie wedlug wynalazku poprzez przekaznik odlaczny, tak ze przy zadzialaniu prze¬ kaznika sygnalizujacego zamykaja sie styki prze¬ kaznika odlacznego i przerywa sie tor pradowy prowadzacy do czujnika ostrzegawczego i czujnika 10 zatrzymujacego kontrolowane urzadzenie. Tego ro¬ dzaju uklad daje to, ze po zadzialaniu przekaznika sygnalizujacego i po bedacym wynikiem tego za¬ dzialania ewentualnym zatrzymaniu, na przyklad kontrolowanego silnika spalinowego, nie moga juz 15 byc przekazywane zadne sygnaly o zaklóceniach, które sa dopiero wynikiem, na przyklad zatrzyma¬ nia silnika spalinowego.Uklad wedlug wynalazku rozwiazuje to zadanie bez bezposredniego polaczenia przewodowego po- 20 szczególnych przekazników sygnalizujacych, wsku¬ tek czego szukanie zaklócen jest znacznie uprosz¬ czone, wydatki na polaczenia sa mniejsze i ponad¬ to stworzona zostala mozliwosc montowania ukla¬ du zabezpieczajacego wedlug wynalazku z goto- 25 wych podzespolów.Przylaczenie sygnalizujacych zaklócenie przekaz¬ ników do przyrzadów impulsowych, przeznaczo¬ nych do optycznego lub akustycznego ostrzegania, odbywa sie poprzez zawory pradowe, azeby napie- 30 cie moglo byc doprowadzane tylko do lamp sygna¬ lizacyjnych, które odpowiadaja wystepujacemu za¬ klóceniu, natomiast doplyw pradu do innych lamp sygnalizacyjnych jest uniemozliwiony.W torze pradowym, który prowadzi od przekaz- 35 nika odlacznego do czujników sa umieszczone za¬ wory pradowe, które uniemozliwiaja przekazywa¬ nie dalszych sygnalów zaklócen po zatrzymaniu kontrolowanego urzadzenia i przy ewentualnie zamknietych jeszcze stykach czujnika. 40 Uklad zabezpieczajacy wedlug wynalazku moze byc równiez w taki sposób wykonany, ze czujniki wraz z przynaleznymi do nich tablicami kontrolny¬ mi sa zgrupowane w dwa zespoly, z których jeden, przy wystapieniu zaklócen w pracy kontrolowane- 45 go urzadzenia przerywa tylko przekazywanie mo¬ cy, na przyklad z kontrolowanego silnika spalino¬ wego na napedzany przez niego agregat, przy czym silnik spalinowy moze byc przelaczany na bieg ja¬ lowy. Zadzialanie czujnika drugiego zespolu powo¬ duje wylaczenie silnika spalinowego i przerwanie 50 przenoszenia mocy.Ponadto wedlug wynalazku mozna w taki sposób wlaczyc do ukladu zabezpieczajacego przycisk, ze jego nacisniecie przymusowo zatrzymuje kontrolo- P- wane urzadzenie poprzez przekaznik odlaczny, bez zapalenia sie przy tym lamp sygnalizacyjnych na tablicach kontrolnych.W celu lepszego zrozumienia istoty wynalazku zostana teraz bardziej szczególowo opisane przy- 50 klady jego wykonania, z powolaniem sie na rysu¬ nek, na którym fig. 1 przedstawia schemat pola¬ czen ukladu zabezpieczajacego wedlug wynalazku, fig. 2 — odmiane schematu polaczen ukladu zabez¬ pieczajacego z przekaznikiem, przeznaczonym do 55 wylaczania przenoszenia mocy, fig. 3 — inna jesz-- 5 cze odmiane schematu polaczen ukladu zabezpie¬ czajacego z przekaznikiem, przeznaczonym do wy¬ laczania przenoszenia mocy, i z przyciskiem, prze¬ znaczonym do zatrzymywania kontrolowanego urzadzenia.Doprowadzanie pradu do ukladu zabezpieczaja¬ cego (fig. 1) odbywa sie przez zaciski, oznaczone znakiem (+) i (—). W tym przykladzie wykonania wynalazku uklad zabezpieczajacy jest tak zbudo¬ wany, ze z glówna szafka przylaczowa S skombi- nowana jest dowolna liczba tablic kontrolnych U^ U2... Liczba tablic kontrolnych równa sie liczbie kontrolowanych parametrów pracy urzadzenia kontrolowanego. Tablice kontrolne sa zalaczane do szyn zbiorczych 5, 6, 7, 8, 9. Wlaczanie ukladu za¬ bezpieczajacego odbywa sie przez zamkniecie lacz¬ nika 1, wskutek czego zapala sie lampka sygnalo¬ wa L2, która sygnalizuje istnienie napiecia sterow¬ niczego. Uruchomienie ukladu zabezpieczajacego nastepuje po nacisnieciu przycisku uruchamiajace¬ go 2.W tym przykladzie wykonania napiecie zostaje jednoczesnie doprowadzane do zaworu magnetycz¬ nego 3, i na przyklad zostaje wówczas otwarty do¬ plyw paliwa do silnika spalinowego. Rozumie sie samo przez sie, ze istnieja równiez inne mozliwosci przylaczenia zaworu magnetycznego do przekazni¬ ka odlacznego AR. Jezeli teraz którykolwiek z pa¬ rametrów pracy kontrolowanego urzadzenia prze¬ kroczy z góry zadana wartosc graniczna, to wów¬ czas nastepuje zamkniecie zestyków ostrzegaw¬ czych WG odpowiedniego czujnika G, zapala sie odpowiadajaca temu zestykowi lampa sygnaliza¬ cyjna ML, a poprzez zawór pradowy D, który unie¬ mozliwia doplyw pradu do innych lamp sygnaliza¬ cyjnych ML, których zestyki ostrzegawcze nie zostaly zamkniete, i poprzez zalaczajacy syrene przekaznik HR zostaje doprowadzone napiecie do syreny 4.Dopóki nie zostana zamkniete zadne zestyki AG czujników G zatrzymujace kontrolowane urzadze¬ nie, dopóty napiecie bedzie doprowadzane do tylu lamp sygnalizacyjnych ML, ile powstanie zaklócen.Jezeli natomiast którykolwiek parametr pracy kontrolowanego urzadzenia osiagnie najwyzsza do¬ puszczalna wartosc graniczna, to wówczas zamyka sie zestyk AG czujnika G, zatrzymujacy kontrolo¬ wane urzadzenie, wskutek czego doprowadzone zo¬ staje napiecie do odpowiedniego przekaznika syg¬ nalizacyjnego MR i zostana zamkniete jego zestyki.Opisane wyzej zamkniecie zestyków, na przyklad przekaznika sygnalizacyjnego MRX, powoduje roz¬ poczecie nastepujacych przebiegów: Zamkniecie zestyku MR^j powoduje bezposrednie polaczenie cewki przekaznika sygnalizacyjnego MRi z ujemnym biegunem doprowadzania pradu, azeby przekaznik MRt mial równiez wówczas zamkniete zestyki, gdy otwarte sa zestyki AGX czujnika Gu zatrzymujace kontrolowane urzadze¬ nie. Dzieki temu zostaje zapewnione, ze równiez po zatrzymaniu kontrolowanego urzadzenia i ewen¬ tualnie po zwiazanym z tym zniknieciu zaklócenia, przekaznik sygnalizacyjny bedzie pokazywal to za¬ klócenie. Zamkniecie zestyku MR12 laczy lampe sygnalizacyjna MLX oraz przekaznik HR syreny 6 bezposrednio z ujemnym biegunem zasilania, nato¬ miast zamkniecie zestyku MR1<9 powoduje zamk¬ niecie zestyków przekaznika AR, zatrzymujacego kontrolowane urzadzenie, i tym samym zatrzyma- s nie na przyklad kontrolowanego silnika spalino¬ wego, a to wskutek zamkniecia zaworu magnetycz¬ nego 3.Za pomoca zestyku AR1#1 mozna na przyklad przerwac doplyw pradu, potrzebnego do urucho- io mienia., silnika spalinowego. Za pomoca otwarcia zestyku AR14 zostaje przerwany tor pradowy pro¬ wadzacy do czujników ostrzegawczych i czujników zatrzymujacych kontrolowane urzadzenie, 4ak ze zachowane zostaje tylko wskazanie zaklócenia, 15 które spowodowalo zatrzymanie kontrolowanego urzadzenia.Zawory pradowe Di, Dn... zapobiegaja doplywo¬ wi pradu, przez ewentualnie jeszcze zamkniete ze¬ styki ostrzegawcze WG lub zestyki AG zatrzymu- 20 jace kontrolowane urzadzenie do pozostalych zesty¬ ków ostrzegawczych lub zestyków zatrzymujacych.Fig. 2 przedstawia odmiane schematu polaczen ukladu zabezpieczajacego wedlug wynalazku, na którym przekaznik KR ze swym zestykiem KR2, 25 przeznaczony do przerywania przenoszenia mocy kontrolowanego urzadzenia, jest w taki sposób przylaczony do szyny zbiorczej 6a, ze wszystkie czujniki G^ G2, ..., których zadzialanie ma tylko przerywac przenoszenie mocy, sa zalaczone równo- 30 legie do szyny zbiorczej 6a, podczas gdy pozostale czujniki, których zadzialanie ma poza tym powodo¬ wac jeszcze zatrzymywanie na przyklad kontrolo¬ wanego silnika spalinowego, sa zalaczone równo¬ legle do szyny zbiorczej 6. 35 Fig. 3 przedstawia inna jeszcze odmiane ukladu wedlug wynalazku, w którym przeznaczony do przerywania przenoszenia mocy przekaznik KR jest zalaczony za posrednictwem zaworu pradowego V do szyny zbiorczej 6. W tej odmianie ukladu wed- 40 lug wynalazku jest zastosowany przycisk T, który umozliwia zatrzymanie w dowolnej chwili kontro¬ lowanego urzadzenia, poprzez przekaznik odlaczny AR, którego zestyk zostaje zamkniety przez zamk¬ niecie zestyku AR12. 45 PL