Pierwszenstwo: 19.11.1965 Szwecja Opublikowano: 20.XI.1967 54301 KI. 10 a, 33/01 W MKP B23b *\\\< UKD Twórca wynalazku: Manfred Wallace Gustafson Wlasciciel patentu: Fagersta Bruks Aktiebolag, Fagersta (Szwecja) Urzadzenie zaciskowe do mocowania odwracalnej plytki skrawajacej Wynalazek dotyczy urzadzenia zaciskowego do mocowania odwracalnych plytek skrawajacych, wymagajacego obsady do plytek o bardzo prostej konstrukcji.Znane zamocowania do plytek zaopatrzone w nienastawny lamacz od wiórów sa stosowane prze¬ de wszystkim przy produkcji masowej, w której nastepuje czesta wymiana narzedzi, na przyklad w przemysle samochodowym. Ze wzgledu na duza prostote konstrukcji zamocowania uzyskano na¬ rzedzia o duzej przydatnosci i dzieki temu mozna bylo zastapic nimi znaczna liczbe narzedzi z przy- lutowanymi plytami.Celem wynalazku jest skonstruowanie urzadze¬ nia do mocowania plytek, odznaczajacego sie ma¬ lymi wymiarami i spelniajacego wszelkie potrzebne wymogi. Plytka skrawajaca z lamaczem wiórów lub bez niego winna byc zamocowana w swym gniezdzie w sposób pewny i przystosowany do warunków jej pracy.Aby osiagnac ten cel zastosowano odlaczalne urzadzenie do mocowania plytek skrawajacych w gniezdzie obsady, przy czym ksztalt gniazda od¬ powiada ksztaltowi plytki, a plytka jest dociska¬ na do gniazda za pomoca lba wkreta wkreconego w gwintowany otwór wykonany w obsadzie.Urzadzenie charakteryzujace sie tym, ze gwinto¬ wany otwór jest tak zorientowany, ze os wzdluz¬ na wkreta jest pochylona w stosunku do górnej powierzchni plytki skrawajacej i jest tak usta- 10 15 20 25 30 wiona, ze przy zamocowaniu plytki przez dokre¬ cenie wkreta plytka ta jest docisnieta do bocz¬ nych powierzchni gniazda.Gniazdo wykonane w obsadzie ma powierzchnie dolna i dwie powierzchnie boczne. Zazwyczaj w gniezdzie jest umieszczona podkladka, na której umieszcza sie plytke skrawajaca, a na niej z kolei ewentualnie lamacz wiórów, Obsada nie ma za¬ zwyczaj stosowanej czesci wystajacej, a leb wkreta wystaje ponad plytke i sluzy jako element mo¬ cujacy te plytke w zadanej pozycji.Przy dokreceniu wkreta powstaje sila poprzecz¬ na, która dzial na plytke skrawajaca i lamacz wiórów, jezeli go sie stosuje, dociskajac je do powierzchni gniazda i ustalajac ich polozenie. Sila nacisku wkreta dociska plytke do podkladki. Sila ta w wyniku pochylenia wkreta jest przekazywana czesciowo w postaci sprezystej, na skutek czego zamocowanie plytki powoduje równoczesnie zablo¬ kowanie wkreta.Zaleta takiego ukladu jest to, ze nacisk wkreta jest wykorzystywany efektywnie, a oprócz tego uzyskuje sie sprezyste odksztalcenie wkreta. Kon¬ strukcja jest prosta, tania i zawiera malo czesci skladowych.Górna czesc otworu na wkret znajdujaca sie naj¬ blizej lba sruby ma korzystnie ksztalt cylindrycz¬ ny i srednice nieco wieksza niz srednica gwinto¬ wanej czesci tego otworu. Wkret przechodzi wte¬ dy swobodnie przez górna czesc otworu, dzieki 5430154301 czemu mozna osiagnac lepsze i bardziej efektywne mocowanie.Mozna tez wedlug wynalazku zastosowac przy lbie wkreta dolna powierzchnie stozkowa, aby uzyskac liniowe przyleganie tego lba do plytki.Przyklady wykonania urzadzenia wedlug wyna¬ lazku uwidoczniono na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia obsade dla plytki skrawajacej typu nozowego w widoku z góry, fig. 2 — obsade dla plytki skrawajacej do obróbki zgrubnej w widoku z góry, fig. 3 — obsade wedlug fig. 1 lub 2 w przekroju wzdluz linii A-A na fig. 1 lub 2, a fig. 4 — czesc obsady wedlug fig. 3 w przekroju, w powiekszonej podzialce.Na rysunku liczba 1 oznaczono wkret do moco¬ wania skrawajacej plytki 3, majacej lamacz wió¬ rów 2 nieprzestawny w stosunku do plytki. Plytka jest umieszczona w gniezdzie 8 majacym dno 10 i boczne sciany 11. Wkret 1 jest wkrecony w gwin¬ towany otwór 5 wykonany w oprawie 6. Plytka 3 lezy na podkladce 13. Wzdluzna os wkreta 1 two¬ rzy ostry kat V z górna powierzchnia 12 skrawa¬ jacej plytki lub lamacza 2 wiórów. Dolna po¬ wierzchnia lba 9 wkreta ma ksztalt stozka 4, dzie¬ ki czemu uzyskuje sie liniowy styk lba 9 z plytka 2 lub lamaczem 2 wiórów. Górna czesc otworu 5 znajdujaca sie w poblizu lba 9 ma ksztalt cylin¬ dryczny o srednicy nieco wiekszej od srednicy gwintowanej czesci otworu.Przy wkrecaniu wkreta 1, która w rozwiazaniu pokazanym na rysunku ma prawy gwint, powo¬ duje sie ruch lamacza 2 i plytki 3 w kierunku strzalki a, przy czym na skutek ksztaltu otworu 5 górna czesc wkreta odgieta zostaje w kierunku strzalki b.Wielkosc ruchu jest zalezna od luzu gwintu, srednicy cylindrycznej czesci otworu i elastycz¬ nosci wkreta. Dwie skladowe a i b ruchu powodu¬ ja powstanie ruchu wypadkowego r. Plytka 3 i lamacz 2 przesuniete zostaja w zadanym kierun¬ ku, to znaczy w kierunku naroza pomiedzy bocz¬ nymi powierzchniami 11 gniazda 8.Obsada pokazana na fig. 1 majaca gniazdo trójkatne i obsada wedlug fig. 2 majaca gniazdo prostokatne sa oczywiscie rozwiazaniami przykla¬ dowymi. Obsada moze byc wykonana wedlug ja¬ kiegokolwiek znanego wzoru i moze byc oprócz wyzej pokazanych wyposazona w jakakolwiek 5 znana plytke skrawajaca. W przypadku obróbki materialów dajacych krótkie wzory mozna stoso¬ wac plytki skrawajace bez lamaczy wiórów. Ko¬ rzystnie stosuje sie noze odwracalne. Mozna tez stosowac wkrety z prawym lub z lewym gwintem, 10 w zaleznosci od konstrukcji obsady. Gwint moze byc jednak zawsze taki by sruba podczas dokre¬ cania powodowala dociskanie plytki skrawajacej do bocznych powierzchni i dna gniazda. 15 PL