Pierwszenstwo: Opublikowano: 23.111.1965 (P 108 049) 25.111.1964 Niemiecka Republika Federalna 5.XII.1967 54283 KI. 46 e\ 12 mkp #*rr Wlasciciel patentu: Fichtel & Sachs A. G., Schweinfurt n/Menem (Nie¬ miecka Republika Federalna) Wal korbowy z czopem biernym osadzonym po zmontowaniu walu Wynalazek dotyczy walu korbowego z czopem biernym osadzanym po zmontowaniu walu, zwlasz¬ cza do silników spalinowych, skladajacego sie z jednego przynajmniej ramienia wykorbienia, je¬ dnego czopa walu i jednego czopa korbowego, przy czym wal korbowy jest osadzony w skrzynce kor¬ bowej na lozyskach tocznych.Znany jest wal korbowy wymienionego rodzaju, w którym pózniejsze osadzanie czopa walu od stro¬ ny biernej jest umozliwione tylko dzieki temu, ze pierscien wewnetrzny lozyska tocznego od strony biernej jest osadzony przesuwnie na czopie walu.Poniewaz na pierscien wewnetrzny lozyska toczne¬ go dziala obciazenie obwodowe nie mozna uniknac niezamierzonych przemieszczen pierscienia we¬ wnetrznego na czopie walu na skutek luznego pa¬ sowania. Taikie przemieszczanie sie suchych i moc¬ no obciazonych powierzchni powoduje korozje cierna i przyczynia sie do szybkiego zuzycia czesci.Wynalazek ma na celu wykonanie walu korbo¬ wego, w którym pózniejsze osadzanie czopa walu korbowego od strony biernej juz po zmontowaniu walu jest mozliwe bez powtarzania wad znanych konstrukcji.Wedlug wynalazku cel ten osiaga sie przez za¬ opatrzenie ramienia wykorbienia od strony bier¬ nej we wspólosiowa z czopem walu nasadke, na której jest osadzony pierscien wewnetrzny lozys¬ ka tocznego z pasowaniem mocnowciskowym. Po¬ niewaz wedlug wynalazku lozysko toczne jest osa- 10 15 25 30 dzone nie na czopie walu lecz na nasadce ramienia wykorbienia, mozna w danych warunkach ruchu obrotowego stosowac pasowanie mocnowciskowe nie przeszkadzajace osadzaniu czopa walu.Szczególnie korzystna odmiane wykonania walu korbowego wedlug wynalazku otrzymuje sie wte¬ dy, gdy nasadka wykorbienia ma ksztalt szyjki obejmujacej czop walu od strony biernej i gdy we¬ wnetrzna srednica tej szyjkowatej nasadki jest równa lub wieksza od srednicy czopa walu, wów¬ czas bowiem silniki o takiej konstrukcji walu kor¬ bowego moga byc zapatrywane w waly o dowol¬ nego rodzaju czopach, wskutek czego silniki te maja charakter silników uniwersalnych.Do umocowania czopa walu w ramieniu wykor¬ bienia zaleca sie przede wszystkim zastosowanie wypróbowanego w normalnych walach korbowych polaczenia wtlaczanego, przy czym czop walu jest wykonany jako stozek o bardzo malym kacie roz¬ warcia. Aby umozliwic wtloczenie czopa walu gdy wal korbowy jest juz wmontowany, wedlug wy¬ nalazku szyjke na ramieniu wykorbienia stosuje sie tak dluga, azeby wystawala ona ze skrzynki korbowej. Na wystajacej czesci szyjki wykonane sa wedlug wynalazku zlobki, kly promieniowe lub podobne elementy do umocowania przytrzymywa- cza odbierajacego nacisk wtlaczania. W ten sposób unika sie uszkodzenia maszyny podczas tego wtla¬ czania.Wystarczajace umocowanie czopa walu w ramie- 5428354983 3 niu wykorbienia mozna uzyskac równiez za pomo¬ ca znanego z innych polaczen zaciskowego zlacze¬ nia karbowego, a mianowicie przez jednoczesne zastosowanie polaczenia karbowego i polaczenia zaciskowego. 5 Inne cechy1 wynalazku omówione sa ponizej na trzech przykladach wykonania walu korbowego wedlug wynalazku, uwidocznionych na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój podluzny ra¬ mienia wykorbienia, w którym od strony biernej 10 jest wtloczony czop walu, fig. 2 — przekrój po¬ dluzny urzadzenia do wtlaczania czopa wedlug fig. 1; fig. T— przekrój podluzny przecietego ra¬ mienia wykorbienia, w którym czop walu jest za- ni lol^ajfcoi^ego, jfig.^4 — przekrój wzdluz linii A—B najfig. 3. i fig. 5 —(przekrój podluzny ramienia wyfloorbienia, w którym czop walu jest polaczony z ramlenienl Wykorbienia za pomoca wielozabkowe¬ go,r^acjfefftlO^ 20 Wal korbowy wedlug wynalazku wedlug fig. 1 sklada sie z ramienia 1 wykorbienia, czopa walu Z od strony biernej i czopa korbowego 3. Dla lo¬ zyskowego osadzenia walu korbowego od strony biernej w skrzynce korbowej 7, ramie 1 wykorbie- 25 nia ma szyjke 4, na której jest osadzony pierscien wewnetrzny 5 lozyska tocznego 6 z pasowaniem mocno wciskanym. Dzieki takiemu przestrzennemu rozdzieleniu miejsca ulozyskowania i czopa walu uzyskuje sile wedlug wynalazku technicznie bez- 80 bledne rozwiazanie, dzieki któremu w gotowej zmontowanej maszynie mozna osadzic czop walu zadanej dlugosci. Czop walu 2 jest umocowany w otworze ramienia wykorbienia jako polaczenie wtlaczane. Wystarczajace polaczenie wtlaczane jest 35 zapewnione gdy czop walu jest wykonany jako stozek 21 o bardzo malym kacie rozwarcia, okolo 1 : 50; Aby wtlaczania czopa walu mozna by¬ lo dokonac bez uszkodzenia maszyny propo¬ nuje sie wedlug wynalazku, zeby szyjka 4 byla 40 wykonana tak dluga, azeby wystawala ze skrzyn¬ ki korbowej 7. W tym miejscu na szyjce 4 sa prze¬ widziane zlobki 8 lub podobne wglebienia dla za¬ czepowego umocowania przytrzymywacza 9 odbie¬ rajacego nacisk przywtlaczaniu. 45 Na fig. 2 przedstawione jest schematycznie urza¬ dzenie do wtlaczania czopa walu 2. Urzadzenie to sklada sie z przytrzymywacza 9, który zostaje po¬ laczony zaczepowo z szyjka 4 ramienia korbowego J, i z tlocznika 10, który za posrednictwem kolpaka ochronnego 11 dziala na czop 2, przedstawiony na fig. 2 linia przerywana. Do wtloczenia czopa wyko¬ nanego jako stozek o kacie zbieznosci okolo 1 : 50 potrzebny jest nacisk wtlaczania okolo 9,0 ton.Na fig. 3 przedstawiony jest przyklad wykona¬ nia walu korbowego wedlug wynalazku, w którym czop 2 jest polaczony z ramieniem wykorbienia 1 za pomoca polaczenia wielokarbowego 12 i polacze¬ nia zaciskowego.Dla zacisniecia polaczenia wielokarbowego ra¬ mie 1 wykorbienia, jak to uwidoczniono na fig. 3.Jest zaopatrzone w szczeline 13, siegajaca az do po¬ laczenia wielokarbowego, które moze byc zacisnie¬ te za pomoca sruby zaciskowej 14. Szyjka 4 ramie- 65 50 60 nia wykorbienia sluzy w tym przykladzie wykona¬ nia do centrowania czopa walu 2. W skrzynce kor¬ bowej znajduje sie otwór, który umozliwia dokre¬ cenie sruby polaczenia zaciskowego gdy maszyna jest juz zmontowana. Otwór ten jest zamkniety pokrywka.Wspomniana szyjkowata nasadka 4 wystaje na stronie odwróconej od czopa korbowego po za skrzynke korbowa 7 i jest zaopatrzona w tym obrebie wystajacym w zlobki, kly lub pdobne elementy, sluzace do zamknietego ksztaltowo za¬ mocowania przytrzymywacza 9.Jak juz wspomniano, w celu zapewnienia wystar¬ czajacego polaczenia wtlaczanego, czop walu jest wykonany jako stozek 21, którego zbieznosc jest rzedu 1—2°, czyli którego kat rozwarcia jest bar¬ dzo maly (okolo 1 : 50).Fig. 5 przedstawia odmiane walu korbowego we¬ dlug wynalazku, w której czop walu jest dwuczes¬ ciowy. Polaczenie miedzy czescia stala 15 i czescia odejmowalna, 16 jest dokonane za pomoca bez- szczelinowego sprzegla osiowego, np. za pomoca polaczenia wielozabkowego Hirtha lub odpowied¬ niego sprzegla klowego. Czesc 16 walu ma otwór, w który jest prowadzona sruba pasowana 18, prze¬ znaczona do umocowania tej czesci na czesci sta¬ lej 15 i jednoczesnie do umocowania kola lancu¬ chowego 19. Centrowania czopa 16 dokonuje sie np. za pomoca sruby 18, a przede wszystkim dzieki te¬ mu, ze zeby polaczenia wielozabkowego 17 maja grubosc wzrastajaca na zewnatrz w kierunku pro¬ mieniowym. PL