Pierwszenstwo: 18. VII. 1964 Finlandia Opublikowano: 20. X. 1967 54062 KI. 68 d, 11 MKP E 05 f Tytei J&Edu Patentowego Twórca wynalazku i Mauno K. Koivusalo, Turku (Finlandia) wlasciciel patentu Urzadzenie do samoczynnego zamykania drzwi Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do samoczynnego zamykania drzwi, przymocowane z jednej strony do drzwi, z drugiej zas strony do oscieznicy drzwiowej, które sklada sie z przy¬ rzadu naprezajacego sie i powodujacego podczas otwierania drzwi automatyczne ich zamkniecie po zwolnieniu oraz z przyrzadu hamujacego szybkosc zamykania drzwi.Znane sa urzadzenia do zamykania drzwi zao¬ patrzone w mechanizm przymocowany do osciez¬ nicy drzwiowej i dzialajacy za pomoca ramienia przyciagajacego, przymocowanego do wewnetrznej strony drzwi. Mechanizm taki zaopatrzony jest zwykle w spiralna sprezyne typu sprezyny zega¬ rowej, która napreza sie przy otwieraniu drzwi i zwalnia sie przy zamykaniu drzwi w chwili, kie¬ dy sila uzyta do ich otwierania przestaje dzialac.Tego rodzaju urzadzenie jest zwykle przymocowa¬ ne do górnej krawedzi oscieznicy drzwiowej od wewnetrznej strony drzwi, przy czym jego obu¬ dowa jest duza i ciezka co utrudnia czynnosc otwierania i zamykania, powodujac czeste wypad¬ ki, a ponadto ze wzgledu na nieestetyczny wyglad nie nadaje sie do zastosowania w budynkach no¬ woczesnych. Te znane urzadzenia posiadaja rów¬ niez te niedogodnosc, ze dzialanie ich jest zbyt silne, co wymaga duzego wysilku przy korzysta¬ niu z nich, zwlaszcza przez dzieci, albo tez napre¬ zenie jest zbyt slabe, co powoduje, ze drzwi nie zamykaja sie calkowicie. 10 15 20 25 30 Urzadzenie wedlug wynalazku usuwa wyzej wspomniane wady, jest przy tym trwale w uzy¬ ciu i niedrogie w produkcji, a poza tym cechuje sie malym gabarytem, dzieki czemu moze byc calkowicie wpuszczone w drzwi lub oscieznice drzwiowa.Urzadzenie wedlug wynalazku sklada sie z przy¬ rzadu naprezajacego sie, sluzacego do zamykania drzwi oraz z przyrzadu hamujacego szybkosc za¬ mykania, które to przyrzady lub którykolwiek z nich sa zainstalowane w drzwiach i w osciez¬ nicy drzwiowej lub tez co najmniej w jednym z tych elementów.W celu wzajemnego polaczenia przyrzadu umiesz¬ czonego w drzwiach i przyrzadu znajdujacego sie w oscieznicy drzwiowej sluzy ramie, które znaj¬ duje sie w odpowiedniej odleglosci od osi zawia¬ su. Sila potrzebna do zamykania drzwi jest w tym przypadku dostarczana przez sprezyny sciskajace, wmontowane wewnatrz cylindrów, które sa osa- dzione w drzwiach i/lub w oscieznicy drzwiowej w taki sposób, ze sa calkowicie ukryte wówczas, gdy drzwi sa zamkniete.Aby urzadzenie do zamykania drzwi dzialalo w przypadku, gdy drzwi zostana otwarte ponad 90°, do zawiasu dolaczona jest prowadnica, która podtrzymuje ramie przyciagajace, przy czym ra¬ mie to rozciaga sie od drzwi do oscieznicy drzwio¬ wej i jest tak zamontowane, ze nawet w przy¬ padku, gdy drzwi zostana otwarte na przyklad do 5406254062 okolo 180°, bedzie zawsze uzyty ten sam drazek.Sprezyna lub sprezyny, znajdujace sie wewnatrz cylindrów sa tak zamontowane, ze naprezaja sie przy otwarciu drzwi i rozprezaja sie wówczas, gdy drzwi zostaja zwolnione do pozycji zamkniecia.Co najmniej jeden z cylindrów zaopatrzony jest w urzadzenie opózniajace czynnosc zamykania, zas plyn zawarty w tym cylindrze przechodzi bardzo powoli z jednej strony poruszanego sprezyna tloka na druga strone. Poniewaz do calkowitego za¬ mkniecia drzwi konieczna jest nalezyta szybkosc zamykania przy koncowym ruchu zamykania drzwi, przeciekanie plynu z jednej strony tloka na druga nastepuje w taki sposób, ze gdy drzwi znajduja sie juz niemal w pozycji zamkniecia, nastepuje nagle zwiekszenie przecieku, powodujace calkowite ich zamkniecie.Korzystnie jest przy tym, aby prowadnica obra¬ cajaca sie dookola osi zawiasu, miala ksztalt belki teowej, której dolna czesc jest osadzona na sworz¬ niu zawiasu, podczas gdy kazdy z obu konców ramienia poprzecznego podtrzymuje odnosny czlon ramienia przyciagajacego, zamontowany na tlo¬ kach wbudowanych w cylindrach. Tego rodzaju prowadnica utrzymuje drazek do obracania drzwi zawsze w równowadze, umozliwiajac w ten sposób otwieranie drzwi nawet do 180°. Korzystniej jest, aby ramie przyciagajace utworzone bylo z dwóch drazków, podtrzymywanych za pomoca tloków, zas czlon laczacy prowadnice byl umieszczony pomie¬ dzy tymi drazkami. Cylindry zawierajace tlok beda wówczas pod prostym katem do osi zawiasu.Cylindry te moga byc równiez ustawione równo¬ legle do osi zawijasu z tym, ze wówczas czesci ra¬ mienia przyciagajacego pomiedzy prowadnica mu¬ sza byc wykonane z kilku czlonów, poniewaz kie¬ runek plaszczyzny naprezania lub przyciagania zmienia sie. W takim przypadku równiez kazdy z czlonów ramienia przyciagajacego musi byc za¬ opatrzony w pomocnicze zlacze nosne, przy czym korzystnie jest, gdy zlacze to na jednym koncu jest osadzone na plycie zawiasu, a drugi koniec jest polaczony z odnosnym czlonem ramienia przy¬ ciagajacego. Zlacze nosne moze byc tak wymie¬ rzone i dopasowane, ze w zaleznosci od tego drzwi beda przytrzymywane lub blokowane w ustalonej z góry pozycji otwartej, z której moga byc zwol¬ nione wskutek pchniecia lub pociagniecia.Wynalazek zostal zilustrowany na zalaczonych rysunkach, na których fig. 1 przedstawia przekrój urzadzenia do zamykania drzwi, zamontowanego w plaszczyznie pod katami prostymi do osi za¬ wiasu, fig. 2 — widok z góry urzadzenia do za¬ mykania drzwi ustawionego równolegle do osi zawiasu, a fig. 3 — fragment przekroju urzadze¬ nia przedstawionego na fig. 2.Fig. 1 przedstawia urzadzenie do zamykania drzwi, ustawione pod katami prostymi do osi za¬ wiasu w taki sposób, ze cylindry 8 i 9 sa wpusz¬ czone w drzwi i oscieznice drzwiowa. Wewnatrz cylindra 9 jest umieszczona sprezyna sciskajaca 13, której jeden koniec spoczywa na plycie zawia¬ su 1, a drugi koniec na powierzchni czolowej tlo¬ ka 11. Drugi koniec tloka jest polaczony z czescia 4 ramienia przyciagajacego, przy czym drugi ko¬ niec ramienia polaczony jest obrotowo z poprzecz¬ nym czlonem 2 prowadnicy 3 za pomoca czopa obrotowego 7. Sama prowadnica jest polaczona ze sworzniem zawiasowym 5 oraz przy pomocy 5 sworznia 6 z poprzecznym czlonem 2. Druga od¬ powiednia czesc ramienia przyciagajacego jest po¬ dobna do czesci ramienia przyciagajacego 4 z tym. ze to drugie ramie przyciagajace swoim drugim koncem polaczone jest z jednym koncem tloka 30 10 za pomoca czopa obrotowego 31.Sprezyna sciskajaca 12 dziala na drugim koncu tloka w sposób podobny do sprezyny 13 w wymie¬ nionym powyzej cylindrze. Dzialanie sprezyny 12 jest tylko nieco slabsze, anizeli sprezyny 13. Tlok 15 30 ma cylindryczny, otwór, w którym umieszczony jest tlok 17, przy czym jeden koniec wymienione¬ go tloka jest umocowany w dnie cylindra 21 i za¬ bezpieczony w nim nakretka 22 poprzez czlon tlo¬ kowy 15. 20 Na drugim koncu tloka 30 znajduje sie rozsze¬ rzenie 10 tak, ze pod wplywem dzialania sprezy¬ ny 12 tlok 30 posuwa sie powoli w lewa strone (na rysunku), podczas gdy ciecz (lub powietrze) przecieka powoli poza tlok do tylu i w koncowej 25 fazie ruchu zamykania nastepuje nagle przesunie¬ cie wymienionego tloka w lewa strone, przy czym nastepuje zwiekszenie przecieku cieczy w prze¬ strzeni 10 za tlokiem 17 do tylu tloka. Przy otwie¬ raniu drzwi ciecz przechodzi szybko z tylu tloka 30 17 na prawa strone i do przestrzeni 10 poprzez otwory 19, które poza tym sa zamkniete sprezyna plytkowa 18. Pusty tlok 30 zamyka sie i uszczel¬ nia na przeplyw cieczy za pomoca nakretki 20 oraz uszczelki 16. 35 Urzadzenie do zamykania drzwi przedstawione na fig. 2 i 3 jest podobne do urzadzenia przedsta¬ wionego na fig. 1 z ta róznica, ze ramie przycia¬ gajace 4 sklada sie w tym przypadku z dwóch czesci polaczonych ze soba w miejscu 32 i pod- 40 trzymujacych dodatkowo na plycAe zawiasu oraz ramieniu przyciagajacym przez umocowane zawia¬ sowo zlacze 23. Korzystniej jest, gdy ramiona przyciagajace 4 przy kazdym cylindrze byly jed¬ nakowe, moga sie jednak one róznic takze swa 45 budowa. Ponadto, cylindry 8 i 9 sa zainstalowane w drzwiach i w oscieznicy drzwiowej równolegle z osia zawiasu w taki sposób, ze sa umieszczone tuz za plyta zawiasu.Plyta zawiasu 1 ma otwór umozliwiajacy obra- 50 canie nakretki 23 i regulowanie czynnosci zamy¬ kania, spowodowanej ruchem tloka 17 bez potrze¬ by demontowania urzadzenia do zamykania drzwi.W plytach zawiasowych znajduja sie zawsze otwo¬ ry lub wyciecia dla ramion przyciagajacych. Przy 55 regulowania kata pomiedzy zlaczem nosnym (zla¬ czem kolankowym) a plyta zawiasowa do okolo 30° w sposób podany na fig. 3, urzadzenie do otwierania drzwi pozwala przy pchnieciu drzwi na utrzymanie ich w pozycji otwartej wynoszacej 60 okolo 180°. Przez pchniecie lub pociagniecie drzwi, to jest przez zwiekszenie naprezenia utworzonego przez sprezyne, drzwi zostaja z tej otwartej po¬ zycji znowu zwolnione.Cylindry 8 i 9 dostosowane do zamykania za 65 pomoca plyty zawiasowej na fig. 1 sa teraz do-54062 5 6 stosowane do zamykania za pomoca odpowiednie¬ go przykrycia 24, na którym moze spoczywac je¬ den koniec sprezyny 12. Same cylindry moga byc przymocowane do plyt zawiasowych 14 na przy¬ klad za pomoca srub itp. Ramiona przyciagajace moga byc wykonane równiez w sposób odmienny, anizeli opisany wyzej. Moga one na przyklad skla¬ dac sie z wiekszej ilosci zlaczy, wykonanych cal¬ kowicie lub czesciowo z materialu gietkiego lub elastycznego.Ponadto dzwignia nosna moze byc zaopatrzona na przyklad w rolke (walek), na której spoczywa elastyczne ramie przyciagajace.Wynalazek niniejszy nie ogranicza sie do wyzej opisanych rozwiazan, lecz przewiduje równiez inne formy rozwiazania konstrukcyjnego dotyczace tego samego urzadzenia. PL