Pierwszenstwo: 13.XII.1962 Szwajcaria Opublikowano: 30.IX.1967 53910 KI. 42 g, 20/03 ICZYTELNIAl {CZYTELNIA Lbzedu Patentowa Twórcawynalazku i Jean Foufounis, Lozanna (Szwajcaria) wlasciciel patentu Samoczynny zmieniacz plyt gramofonowych Przedmiotem wynalazku jest samoczynny zmie¬ niacz plyt gramofonowych do odtwarzania plyt gra¬ mofonowych wedlug wyboru, który zawiera maga¬ zyn plyt a.takze adapter, ulozyskowany wychylnie na sankach, przy czym adapter jest obracany w plaszczyznie prostopadlej do kierunku wychyla¬ nia a magazyn plyt i sanki moga sie wzgledem sie¬ bie przesuwac.Zmieniacz plyt zawiera równiez urzadzenie wy- biercze i szukajace do odtwarzanej plyty oraz ele¬ menty do sterowania! ruchu wzglednego miedzy ma¬ gazynem plyt i sankami w zaleznosci od wyboru plyty jak i do sterowania pobrania plyty, transpor¬ tu jej do urzadzenia odtwarzajacego i z powrotem do magazynu oraz sterowania adaptera z polozenia spoczynkowego do polozenia odtwarzania i z po¬ wrotem.Urzadzenie wybiercze i szukajace samoczynnego zmieniacza plyt sklada sie z dwóch rzedów wciska¬ nych klawiszy, umieszczonych parami jedne nad drugimi na jedrnej z przesuwanych wzgledem siebie czesci, tzn. na magazynie plyt lub na sankach i slu¬ zacych do wybierania jednej lub drugiej strony odtwarzanej plyty oraz z dwóch przechylnych czuj¬ ników, które sa umieszczone na drugiej przesuwa¬ nej czesci na wysokosci jednego lub drugiego rzedu klawiszy. 10 25 2 magazynu plyt i sanek uderzenie jednego z czujni¬ ków o wcisniety drazek, w wyniku czego ten czuj¬ nik zostaje odchylony i wyzwala bez udzialu dru¬ giego czujnika urzadzenie ryglujace, które blokuje magazyn plyt i sanki w polozeniu okreslonym przez wcisniety klawisz. Drugi czujnik natomiast po prze¬ chyleniu, spowodowanym uderzeniem o wcisniety drazek a tym samym klawisz drugiego szeregu, po¬ woduje z jednej strony odchylenie pierwszego czuj¬ nika, a z drugiej strony przelaczenie mechanizmu, sluzacego do zmiany strony odtwarzanej plyty.Samoczynne zmieniacze plyt tego rodzaju sa zna¬ na, posiadaja jednak te wade, ze czujniki wyzej wspomnianego urzadzenia szukajacego sa uksztal¬ towane niesymetrycznie i dzialaja tylko przy prze¬ chyleniu w jednym okreslonym kierunku. Oznacza to, ze te znane zmieniacze plyt musza wykonac przy wyszukiwaniu wybranej plyty ruch po zamknietym torze w ksztalcie* kola i w okreslonym kierunku, na skutek czego czujniki zostaja uchwycone i przechy¬ lone przez wcisniety klawisz tylko z jednej i tej samej strony. Efekt ten nastepuje przy znanych, wyzej opisanych zmieniaczach plyt na skutek tego, ze magazyn plyt jest usytuowany w formie piers¬ cienia dokola sanek, które sa uksztaltowane jako tarcza obrotowa, na których z kolei jest umieszczo¬ ne urzadzenie odtwarzajace i szukajace oraz adap¬ ter.Po wcisnieciu klawisza, a tym samym drazka W ten sposób, jezeli zostanie wcisniety klawisz klawiszowego nastepuje podczas ruchu wzglednego go znajdujacy sie bezposrednio za czujnikami, to bio- 5891053910 3 4 rac pod uwage ruch obrotowy tarczy, musi ona wy¬ konac przy ruchu szukajacym prawie pelny obrót.Ten jedno kierunkowy obrotowy ruch tarczy byl dotychczas niezbedny, poniewaz sprzegniete ze soba kinematycznie w dosyc skomplikowany sposób czuj¬ niki przy uderzeniu o jeden z wcisnietych klawiszy wywoluja rózne przebiegi, do których konieczny jest mechanizm,, dzialajacy tylko przy przechyleniu czujnika w jednym kierunku.Zadaniem wynalazku jest usuniecie wspomnia¬ nych wad w opisanym powyzej samoczynnym zmieniacz^ plyt gramofonowych oraz spowodowa¬ nie, azeby podczas ruchu szukajacego sanek wzgle¬ dnie ma)gazynu„ nastepujacego w obydwóch kierun¬ kach wzgledem innej stalej czesci, jeden z dwóch czujników przy zetknieciu sie z wcisnietym klawi¬ szem wywolywal przebieg odtwarzania niezaleznie od tego,, czy czujnik ten uderza o wcisniety klawisz z jednej czy z drugiej strony.W porównaniu z samoczynnym zmieniaczem plyt wyzej wspomnianego typu, rozwiazanie wedlug wy¬ nalazku odznacza sie tym, ze konce zderzaków kla¬ wiszy jak i konce zdierzaków czujników sa uksztal¬ towane symetrycznie w odniesieniu do plaszczyzny, usytuowanej pionowo w stosunku do kierunku prze¬ suwu magazynu lub sanek, na skutek czego wychy¬ lenia czujników sa jednakowe dla obydwóch kie¬ runków przesuniec wzglednych magazynu i sanek.Uksztaltowanie i uklad czujników wedlug wyna¬ lazku umozliwia to, ze po wcisnieciu wlasciwych klawiszy moze nastapic kolejno odtworzenie oby¬ dwóch stron plyty bez koniecznosci dokonania po¬ nownego ruchu szukajacego.Wynalazek jest blizej wyjasniony na zalaczonym rysunku, na którym fig. 1 przejdstawia gramofon w widoku z boku i czesciowym przekroju, fig. 2 — czesc gramofonu w widoku z góry wedlug fig. 1, fig. 3 — przekrój wzdluz linii III—III na fig. 1 oraz fig. 4 — przekrój wzdluz linii IV—IV na fig. 1 w powiekszonej skali.Gramofon jest, zgodnie i fig. 1, zamocowany na plycie nosauej 1, która jest umieszczona na dnie 2 przenosnej walizki. Na plycie l^sa umieszczone za pomoca dwóch rolek, 4 i dwóch rolek 5 sanki 3, przy czym jedna rolka 4 i jedna rolka 5 sa uwidocz¬ nione na fig. 1. Rolki 4 spoczywaja bezposrednio na nosnej plycie 1, a rolki 5 na katowniku, przymoco¬ wanym do plyty nosnej. Do prowadizenia sanek 3 podczas ich ruchu wzdluznego, a wiec w kierunku prostopadlym do plaszczyzny rysunku fig. 1, sluza dwie, poziomo usytuowane rolki 7, które tocza sie wewnatrz ceownika 8f zamocowanego do plyty nos¬ nej 1, równolegle do katownika 6.Przedstawiony na fig. 1 lewy skrajny koniec la plyty nosnej 1 jest odgiety do góry równolegle do katownika 6, tworzac krawedz, która razem z ka¬ townikiem 6 tworzy dwie prowadnice, miedzy któ¬ rymi jest umieszczony wymienny magazyn 9 do plyt d. Magazyn 9 sklada sie z dwóch koncowych obrzezy 9' z których jeden jest widoczny na fig. 1 oraz z.dwóch listew 9a i 9b, które lacza obrzeza 9'.Miedzy listwami 9a i 9b znajduje sie pewna liczba palakowatych poprzeczek 10, które tworza scianki boczne przegród do plyt.Krawed la plyty nosnej 1 zawiera dwa rzedy otworów Ib i lc, lezace jedne nad drugimi, przy czym kazda para otworów jest podporzadkowana jednej z plyt d i usytuowana wspólosiowo w sto¬ sunku do odpowiednich otworów 6b i 6c, znajduja¬ cych sie w katowniku 6.W kazdych .dwóch wspólosiowych otworach Ib i 6b wzglednie lc i 6c sa umieszczone przesuwnie drazki klawiszowe 11 wzglednie 12, zaopatrzone na zewnetrznych koncach w glówki 13 (fig. 1 i 2). Przy uchwyceniu palcami tych glówek, drazki klawiszo¬ we 11 lub 12 moga byc wygodnie przesuniete w dwa rózne polozenia, oznaczone na fig. 1 linia ciagla i przerywana.Klawisze, których liczba jest dwa razy wieksza cd liczby plyt umieszczonych miedzy palakami 10 magazynu, stanowia pewnego rodzaju „pamiec" gra¬ mofonu. Jezeli zostanie wcisniety drazek klawiszo¬ wy 11, zostaje wybrana odpowiednia plyta i od¬ tworzona na jednej stronie, natomiast po wcisnie¬ ciu klawisza 12 zostaje odtworzona druga strona tej samej plyty, co zostanie ponizej blizej wyjasnione.Na sankach 3 umieszczony jest silnik 14, sluzacy do napedu tych sanek, które moga przesuwac sie przed magazynem w obydwóch kierunkach. Sil¬ nik 14 steruje dalej ruchem chwytaka 15, który wyjmuje wybrana plyte z magazynu i przenosi na talerz, który jest czescia skladowa suportu S, przedstawionego schematycznie. Oprócz tego silnik 14 nadaje plycie ruch obrotowy.Uklad adapterowy sklada sie z dwóch adaptero- wych ramion 16, wygietych w ksztalcie widelek które obejmuja plyte umieszczona na suporcie S, przy czym kazde ramie 16 wyposazone jest w adap¬ ter 16a tak, ze jedno ramie odtwarza jedna strone, a drugie ramie druga strone plyty. Ramiona 16 sa umieszczone na sankach 3 i wahaja sie dokola wspólnej, pionowej osi 16b i poziomej 16c.W przedstawionym przykladzie wykonania sanki 3 sa napedzane przez silnik 14 za pomoca nie be¬ dacego przedmiotem niniejszego wynalazku urza¬ dzenia napedowo-isprzegajacego w ten sposób, ze moga one wykonywac prostoliniowy ruch posuwi¬ sto-zwrotny równolegle do magazynu 9, który to ruch zostaje przerwany za kazdym razem w odpo¬ wiednim polozeniu wzgledem magazynu w celu od¬ tworzenia jednej z wybranych plat. Przerwanie ruchu nastepuje przy pomocy mechanizmu, który zostanie opisany ponizej.Urzadzenie napedowo-sprzegajace do sanek 3, które nie zostalo dokladniej opisane, obejmuje stoz¬ kowa przekladnie róznicowa 20, która to przeklad¬ nia porusza sanki 3 poprzez umieszczone na dolnym koncu centralnego walka 19 tej przekladni kolo ze¬ bate 18, zazebiajace sie z zebatka 17 zamocowana przechylnie na osi 17a, na nosnej plycie 1 gramo¬ fonu, lub przy pomocy której to przekladni 20 zo¬ staje wprawiona w ruch obrotowy sterujaca tar¬ cza 26, ulozyskowana wspólosiowo w stosunku do centralnego walka 19.Na obwodzie sterujacej tarczy 26 znajduje sie wciecie 26a (patrz takze fig. 2), a na spodniej stro¬ nie tarczy sterujacej znajduje sie rowek 27, sklada¬ jacy sie z dwóch luków kolowych 27a i 27b (fig. 2), przy czym pierwszy luk 27a ma ksztalt pólkola i jest umieszczony wspólsrodkowo w stosunku do 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 605 SSffO t tarczy sterujacej, obejmujac kat ponad 180°, na¬ tomiast drugi luk 27b ma wiekszy promien i laczy obydwa konce luku 27a.We wciecie 26a, znajdujace sie w osi symetrii rowków lukowych 27a i 27b moze byc wprowadzo¬ ny palec 28a, zamocowany na koncu rygla 28, któ¬ ry sluzy do ryglowania tarczy sterujacej 26 w polo¬ zeniu przedstawionym na fig. 2. Drugi koniec rygla 28 ma wystep 28b (fig. 4), który moze byc wsuniety w jeden z otworów 6a (fig. 3) katownika 6, przy czym otwory 6a sa umieszczone powyzej otworów 6c i 6b. Przez wsuniecie wystepu 28b w jeden z otworów 6a sanki 3 zostaja zablokowane w okres¬ lonym miejscu, które odpowiada, jak zostanie opi¬ jane ponizej,, polozeniu wybranej plyty gramofono¬ wej w magazynie.Wybór plyty dokonywany jest przez nacisniecie jednego albo drugiego okreslonego klawisza 11 wzgl. 12 lub obydwu klawiszy razem, jezeli sa one przynalezne odpowiednio jednej i tej samej plycie.Rygiel 28 jest wiec przesuwany miedzy rolkami 29 w dwa polozenia krancowe, z których jedno powo¬ duje zaryglowanie tarczy sterujacej 26 a drugie unieruchomienie sanek 3.Jezeli sanki 3 sa zablokowane wystepem 28b ryg¬ la 28, wówczas przekladnia sprzegajaca 20 samo¬ czynnie powoduje obracanie sie sterujacej tarczy 26, natomiast przy zaryglowaniu tarczy sterujacej 26 palcem 28a rygla 28, sanki 3 przesuwaja sie da¬ lej.Jak widac z fig. 1 i 4, rygiel 28 stanowi prostokat¬ na plyta, posiadajaca z lewej strony wyciecie 28o (fig. 4), która umieszczona jest przesuwnie pod sankami 3.Jak przedstawiono na fig. 4 dwie sprezyny 30a i 30b powoduja dociskanie rygla 28 w lewo a tym samym mozliwosc wprowadzenia wystepu 28b w je¬ den z otworów 6a, lub tez dociskaja rygiel do scian¬ ki katownika 6, jezeli wystep znajduje sie miedzy dwoma otworami.Na ryglu 28 jest zamocowany przesuwnie w dwóch oczkach 28d drazek 31, który jest dociskany w kie¬ runku wystepu 28b przez sprezyne 32 zacisnieta miedzy jednym z o&ek 28d i zderzakiem 31a, umie¬ szczonym na drazku 31 (fig. 4 prawa strona). Sila sprezyny 32 jest wieksza, niz sila sprezyn 30a i 30b, które sluza do przesuwania rygla 28.Jezeli przesuniecie drazka 31 w lewo (fig. 4) zo¬ stanie powstrzymane, a jego lewy koniec zostanie zablokowany przez zderzak, wówczas sprezyny 30a i 30b nie moga przesunac rygla 28 w lewo, ponie¬ waz sila sprezyny 32 uniemozliwia ten ruch. W przy¬ padku natomiast, gdy drazek 31 nie jest zabloko¬ wany przed! ruchem osiowym, sprezyny 30a i 30b moga przesunac rygiel w lewo, poniewaz sprezyna 32 nie wywiera juz nacisku.Za pomoca rowków 27 tarczy sterujacej 26 jest sterowany ruch dwóch suwaków 33 i 34 (fig. 2), sta¬ nowiacych elementy sterujace i znajdujacych sie po obydwóch stronach tarczy 26 na jednej osi. Su¬ wak 33 zaczepia o rowek krzywkowy 27 poprzez czop 33a wchodzacy w odcinek 27b rowka 27, nato¬ miast czop 34a suwaka 34 wchodzi w odcinek 27a tego rowka. Wspomniany palec blokujacy 28a ryg¬ la 28 przechodzi przez odpowiednio dobrana szcze¬ line 33b suwaka 33, który jest umieszczony prze¬ suwnie miedzy kolkami prowadzonymi 3Sc, nato¬ miast suwak 34 moze poruszac sie miedzy kolka¬ mi34b. v 5 Jak to zostanie dalej wyjasnione, po wyborze ply¬ ty suwak 33 steruje nastepujacymi przebiegami: transportem wybranej plyty na urzadzenie odtwa¬ rzajace, ruchem powrotnym wcisnietego klawisza, odpowiadajacego odtwarzanej plycie i odnosnej io stronie plyty, ustawieniem adaptera 16a na zada¬ nej stronie plyty, transportem powrotnym plyty do magazynu oraz odryglowaniem sanek 3 po zakon¬ czonym odtwarzaniu.Suwak 34 steruje ruchem ramienia adapterowego 15 16 i napedem plyty.Zgodnie z fig. 3, na suwaku 33 sa umieszczone dwa równolegle wypusty 35a i S5b, które wystaja przez wyciecie 28c rygla 28 (fig. 4). Miedzy tymi wypustami sa ulozyskowane przechylnie dwie 20 dzwignie 36 i 37 (fig. 1 i 3) sluzace jako czujniki, przy czym sa one usytuowane poziomo jeden nad drugim. Czujnik 36 wzgl. 37 jest umieszczony na. wysokosci drazków klawiszowych 11 lub 12 i w swoim polozeniu spoczynkowym jest zorientowany 25 w tym samym kierunku, co drazki klawiszowe. Po¬ ziome osie 36e lub 37e wahan obydwóch czujników 36 i 37 sa usytuowane prostopadle w stosunku do kierunku przesuwu suwaka 33 i sa, jak przedsta¬ wiono na fig. 1, nieco przesuniete wzgledem siebie so tak, ze os 36e jest polozona blizej magazynu plyt 9 niz os 37e.Konce czujników 36 i 37, przynalezne do drazków klawiszowych 11 lub 12 (fig. 3) sa uksztaltowane w formie, równoramiennych klinów 36f i 37f. Jeden 35 klin jest odwrócony wzgledem drugiego o 180° w ten sposób, ze ich krawedzie z jednakowych stron leza naprzeciw 6iebie poziomo.W polozeniu spoczynkowym obydwóch czujników 36 i 37 kliny 36f i 37f przyjmuja takie polozenie, ze *o przy ruchu sanek 3 jedna lub druga powierzchnia boczna klinów w zaleznosci od kierunku ruchu sa¬ nek, uderza' w wewnetrzny koniec wcisnietego draz¬ ka klawiszowego 11 wzgl. 12, w wyniku czego przez poslizg o koniec jednego z tych drazków klin 36f 45 a wraz z nia czujnik 36 wykonuje ruch do góry, natomiast klin 37f wraz z czujnikiem 37 wykonuje ruch w dól. Jak przedstawiono na fig. 1, czujnik 36 przechyla sie zgodnie z kierunkiem obrotów wskazówek zegara a czujnik 37 wykonuje ruch 60 przeciwny temu kierunkowi.Na koncach czujników 36 lub 37, przynaleznych odpowiednim drazkom klawiszowym 11 wzgl. 12, sa zamooowane dwa zderzaki 36a lub 37a (fig. 1), które sluza do tegOj, zeby przy ruchu suwaka 33 55 (który to ruch opisany bedzie pózniej) w kierunku klawiszy przesunac z powrotem w polozenie wyj¬ sciowe wcisniete drazki klawiszowe 11 wzgl. 12, których polozenie zostalo oznaczone na fig. 1 linia przerywana. Drazki 11 lub 12 podczas ich ruchu «o powrotnego sa popychane pionowymi plaszczyznami zderzaków 36a lub 37m, naciskajacych na tylne, czo¬ lowe powierzchnie konców tych drazków. Sluzace do tego celu wychylenie czujników 36 lub 17, spo¬ wodowane poruszeniem przez wcisniety drazek kla- C5 wiszowy, jest tak dobrane, ze plaszczyzny zderza-7 53910 8 ków 36a wzgl. 37a sa* na wysokosci odpowiednich drazków klawiszowych.Na czujniku 37 oparty jest obciazony sprezyna 39a kolek 39, który jest umieszczony przesuwnie w tulei 40, przymocowanej do suwaka 33 i którego górny koniec znajduje sie na wysokosci plaszczyz¬ ny suwaka, jezeli czujnik 37 przyjmuje poziome po¬ lozenie spoczynkowe, pokazane na fig. 1. Jezeli na¬ tomiast czujnik 37 zostanie przechylony w kierunku odwrotnym do ruchu wskazówek zegara w wyniku dzialania drazka 12, kolek 39 zostaje wypchniety ponad plaszczyzne suwaka.Tylny koniec czujnika 36 posiada wygiety do gó¬ ry zderzak 36c, który w poziomym polozeniu spo¬ czynkowym czujnika blokuje drazek 31 rygla 28, a tym samym tarczy sterujacej 26 (fig. 1 i 4), lecz po przechyleniu czujnika 36 drazek zostaje zwol¬ niony tak, ze wystep 28b rygla wchodzi w odpowie¬ dni otwór 6a magazynu 9 i sanki 3 zostaja zablo¬ kowane, podczas gdy równoczesnie zostaje zwolnio¬ na tarcza sterujaca 26.Ponadto obydwa czujniki 36 i 37 posiadaja wy¬ stepy 36b wzgl. 37b (fig. 1), które wystaja z po¬ wierzchni czujników, zwróconych do siebie i sa umieszczone na wysokosci odpowiednich punktów obrotów (36e, 37e tych czujników tak, ze bedac wzgledem siebie przesuniete, zaczepiaja sie konca¬ mi. Wystep 37b jest wyzszy od wystepu 36b.Jezeli obydwa czujniki 36 i 37 nie znajduja sie pod dzialaniem wcisnietych drazków klawiszowych 11 lub 12 (fig. 1), wówczas czujnik 36 podlega dzia¬ laniu sprezyny 38, zamocowanej na wystepie 35a, 35b (fig. 3) i usilujacej go przechylic w kierunku od¬ wrotnym do ruchu wskazówek zegara, a ponadto przenosi za posrednictwem wystepu 36b odpowied¬ nio polozonego wzgledem wystepu 37b moment obrotowy na czujnik 37, usilujac przechylic go w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara.Ten moment obrotowy, który dziala na czujnik 37 w równym stopniu jak obciazony sprezyna kolek 39, dociska ten czujnik do zderzaka 37d zamocowane¬ go ha wystepie 35a, 35b (fig. 3) w ten sposób, ze czujnik 37 przyjmuje poziome polozenie spoczyn¬ kowe, a tym samym poprzez wystepy 37b i 36b usta¬ la takze poziome polozenie spoczynkowe czujni¬ ka 36. ^liedzy czujnikami 36 i 37 zostaje utworzona przez wystepy 36b i 37b nastepujaca zaleznosc ki¬ nematyczna. Jezeli czujnik 37 zostanie przechylo¬ ny przeciwko dzialaniu sprezyny 38 w kierunku ru¬ chu wskazówek zegara w wyniku uderzenia jego pryzmy 36f o koniec wcisnietego drazka klawiszo¬ wego 11 (fig. 1), czujnik 37 pozostaje w polozeniu spoczynkowym (fig. 1), poniewaz opierajacy sie o jego prawy koniec i obciazony sprezyna kolek 39 przyciska ten czujnik 37 do zderzaka 37d.Jezeli .natomiast czujnik 37 zostanie przechylony w kierunku odwrotnym do ruchu wskazówek zega¬ ra w wyniku dotkniecia do konca wcisnietego draz¬ ka klawiszowego 12 (fig. 1), wówczas ten ruch przechylajacy zostaje przeniesiony na czujnik 36 przez zetkniecie sie wystepu 37b z wystepem 36b, który jest czescia tego czujnika 36, przy czym prze¬ chyla sie on przeciwko dzialaniu sprezyny. 38 w kie¬ runku zgodnym z ruchem wskazówek zegara. Uru¬ chomienie czujnika 37 przez wcisniety drazek kla¬ wiszowy 12 wywiera wiec na drugi czujnik 36 ta¬ kie samo dzialanie jak gdyby byl on uruchomiony wcisnietym drazkiem 11. Istotna róznica polegajed- 5 nak na tym, ze przechylenie czujnika 36 przez czuj¬ nik 37 poprzez wystepy 36b i 37b jest wieksze, niz przechylenie czujnika 36 tylko w wyniku wcisnie¬ cia drazka klawiszowego 11.Jednakze w poprzednim przypadku przechylenie przez odpowiednie dobranie wystepów 36b i 37b jest tak odmierzone, ze koniec czujnika 36 wraz ze zderzakiem 36a» przynalezny drazkom 11 zostaje umieszczony powyzej tego drazka. W ten sposób osiaga sie to, ze przy przesunieciu suwaka 33 z czuj¬ nikami 36 i 37 (fig. 1) w lewo, zderzak 37a czujni¬ ka 37 przesuwa z powrotem wcisniety drazek klawiszowy 12 w jego polozenie wyjsciowe, nato¬ miast wcisniety ewentualnie równoczesnie z draz¬ kiem 12 drazek 11 nie zostaje uchwycony przez zde¬ rzak 36b czujnika 36 i tym samym drazek 11 zo¬ staje w pozycji wcisnietej.Jezeli wiec zostanie wcisniety drazek klawiszo¬ wy 12, wówczas nastapi przez kinematyczne pola¬ czenie czujników 37 i 36 poprzez wystepy 36b i 37b uruchomienie dokladnie tych samych przebiegów, które nastepuja takze wtedy, kiedy zostalby wcis¬ niety drazek 11; ponadto jednakze zostaje przez czujnik 37 podniesiony kolek 39 przez co, jak zosta¬ nie opisane ponizej, zmieniony zostaje z jednej stro¬ ny kierunek obrotów silnika, napedzajacego talerz, z drugiej natomiast strony zostaje odwrócony kie¬ runek ruchu dotykowego ramienia adapterowego 16, w wyniku czego zostaje odtworzona druga stro¬ na plyty.Zgodnie z fig. 1 lewy koniec suwaka 33 posiada widelki 33d, które obejmuja kolek dzwigni 15a, po¬ laczonej z chwytakiem 15. Chwytak 15 jest ulozys- kowany przechylnie na osi 15b miedzy elementami 15.c umieszczonymi na sankach 3 (fig. 1) i sklada sie z dwuramiennej dzwigni, której wewnetrzne krawedzie maja rowek. Przy ruchu suwaka 33 w lewo (zgodnie z fig. 1) chwytak 15 zostaje prze*- chylony zgodnie z kierunkiem ruchu wskazówek zegara, przy czym wybrana i' przez chwytak 15 uchwycona plyta lezy krawedzia, w tym rowku i toczy sie w nim podczas ruchu chwytaka 15 z po¬ zycji oznaczonej linia ciagla do pozycji oznaczonej linia przerywana (fig. 1), po czym zostaje umiesz¬ czona na talerzu nie przedstawionym na rysunku, który znajduje sie na suporcie S.Talerz otrzymuje ruch obrotowy z silnika 14 za posrednictwem pasa 14b, który jest napiety miedzy tarcza pasowa 14a tego silnika i kolem napedowym w postaci tarczy pasowej 14c.Urzadzenie napedzajace plyte, znajdujace sie na suporcie S odpowiada urzadzeniu, opisanemu w opi¬ sie patentowym szwajcarskim nr, 361 671 i w ni¬ niejszym opisie nie zostanie blizej objasnione.Pomiedzy rolkami 42, zamocowanymi na sankach 3, jest umieszczony, równolegle do suwaków 33 i 34, przesuwny drazek 41 (fig. 2), który na lewym kon¬ cu posiada wystep 41a, siegajacy ponad sanki a na prawym koncu ma plytke zestykowa 43, która dra¬ zek 41 w polozeniu pokazanym na fig. 2, dociska do zestyku 43a. 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6053910 10 Jezeli z powodu przechylenia czujnika 37 (fig. 1) kolek 39 zostanie przesuniety do góry ponad plasz¬ czyzne sanek 3, wtedy przy ruchu sanek 3 w lewo zabiera on ze soba drazek 41, w wyniku czego plyt¬ ka zestykowa 43 zwalnia zestyk 43a i wchodzi w po¬ laczenie z zestykiem 43b (fig. 2). Kolek 40a, zamo¬ cowany na suwaku 33 (fig. 2) powoduje przesunie¬ cie z powrotem drazka 41 podczas powrotnego ru¬ chu suwaka 33.Plytka zestykowa 43 jak równiez zestyki 43a i 43b tworza przelacznik kierunku obrotów silnika 14, który posiada podwójne uzwojenie i w zaleznosci od zasilania poszczególnego uzwojenia silnik obraca sie w jednym lub drugim kierunku. Jezeli drazek 41 znajduje sie w polozeniu przedstawionym na fig. 2 a plytka 43 dotyka do zestyku 43a, wówczas silnik obraca kazda plyte, znajdujaca sie na supor- cie S w okreslonym kierunku a adapter 16a lezy przy tym na przedniej stronie tej plyty. Jezeli na¬ tomiast po wcisnieciu drazka 12 górny koniec kol¬ ka 39 wystaje ponad powierzchnie suwaka 33, dra¬ zek 41 powoduje zetkniecie plytki 43 z zestykiem 43b a plyta, znajdujaca sie na suporcie S jest obra¬ cana przez silnik w odwrotnym kierunku, przy czym drugi adapter 16a na podwójnym ramieniu 16 przylega do tylnej strony plyty.Zmiana kierunku obrotów plyty moze byc takze dokonana na drodze mechanicznej za pomoca od¬ powiedniego urzadzenia.W celu przylozenia jednego lub drugiego adapte¬ ra l6a na jedna lub druga strone plyty jako funk¬ cje wcisnietego drazka klawiszowego 11 lub 12 wy¬ konany zostal uklad, którego pionowa os 16b ra¬ mion adapterowych 16 jest polaczona z drazkiem 41 za pomoca dwóch sprezystych ramion 44 (fig. 2), które obejmuja kolek 41b zamocowany na drazku 41 i sa zamocowane na dolnym koncu osi 16b.Os 16b jest zamocowana obrotowo w elemencie lozyskowym 45 (fig. 1), zamocowanym na sankach 3 i ma na swoim górnym koncu dwa nosne oczka 16c, miedzy którymi znajduje sie podwójne ramie 16, które jest ulozyskowane przechylnie w plasz¬ czyznie pionowej dokola osi 16d.Niezaleznie od tego, czy drazek 41 przyjmuje po¬ lozenie przedstawione na fig. 2, lub jest przesuniety w lewo, jedno lub drugie sprezyste ramie 44 zosta¬ je napiete w prawo wzglednie w lewo przez ko¬ lek 41b.W dolnym koncu osi 16b jest zamocowany jezyk 46, który posiada na dluzszych bokach dwa wycie¬ cia 46a i jest umieszczony powyzej suwaka 34 mie¬ dzy dwoma kolkami prowadzacymi 47. Tekolki pro¬ wadzace 47 zapobiegaja przechyleniu podwójnego ramienia 16 dokola jego osi 16b tak dlugo, jak dlu¬ go suwak 34 nie przyjmie polozenia, przedstawione¬ go na fig. 2. W tym polozeniu plyta gramofonowa znajduje sie posrodku miedzy obydwoma iglami adapterów, przy czym zadna igla jej nie dotyka.Jezeli z drugiej strony suwak 34, prowadzony miedzy rolkami 34b, zostanie przesuniety w lewo przez tarcze sterujaca 26, wówczas obydwa kolki prowadzace 47 (fig. 2) przemieszczaja sie na wyso¬ kosc obydwóch wyciec 46a jezyka 46 tak, ze jezyk ten pod wplywem jednego lub drugiego, napietego sprezystego ramienia 44 moze wykonac maly ruch boczny, który wystarcza, zeby igla jednego lub dru* giego adaptera na podwójnym ramieniu 16 zostala przylozona do jednej lub drugiej strony plyty gra- 5 mofonowej.Poniewaz ruch obydwóch suwaków 33 i 34 naste¬ puje jeden po drugim i przeciwbieznie, lewe spre^ zyste ramie 44 zostaje przy zabraniu drazka 41 przez suwak 33 najpierw wstepnie naprezone i po-» io woduje przylozenie odpowiedniego adaptera do od¬ powiedniej strony plyty tak dlugo, dopóki jezyk 46 moze swobodnie przechylac sie.Cofniecie adaptera w polozenie spoczynkowe na^ stepuje wtedy, kiedy suwak 34 przesunie sie z po- 15 wrotem w jego polozenie przedstawione na fig. 2, z jednej strony przez zesrodkowanie jezyka 46 pod dzialaniem kolków prowadzacych 47 a z drugiej strony przez podniesienie przesuwnie ulozyskowa- nego kolka 48 przy pomocy podstawki 48a, zamoco- 20 wanej na suwaku 34.Jezeli plyta gramofonowa raz zostanie przetrans¬ portowana przy pomocy chwytaka 15 na suport S, tarcza sterujaca musi byc unieruchomiona w polo¬ zeniu, odpowiadajacym lewym skrajnym poloze- 25 niom obydwóch suwajków 33 i 34, po czym, po od¬ tworzeniu plyty, tarcza sterujaca musi byc automa¬ tycznie odryglowana. Te automatyczne czynnosci sprzegania i odryglowania, przeprowadzone przy pomocy elementów, oznaczonych na fig, 1 i 2"po- 30 zycjami od 50 do 56 nie sa przedmiotem niniejsze¬ go wynalazku i nie beda blizej wyjasnione.Odtwarzanie plyty moze zostac przerwane przez ponowne pociagniecie drazka 57, a tym samjrm przechylenie dzwigni58. Ponizej zostanie wyjasnione dzialanie gramofonu wedlug wynalazku w trzech róznych przypadkach, obejmujacych w zasadzie calosc jego pracy.W przypadku, gdy wcisniety jest tylko jeden lub 40 wieksza ilosc drazków klawiszowych 11, polozenie wyjsciowe suwaka 33 i tarczy sterujacej 26 odl)ó- wiada polozeniu, przedstawionemu na fig. 1 i 2.Sanki 3 przesuwaja sie, w wyniku napedzania wal¬ ka 19 (fig. 1) w jednym lub w drugim kierunku 45 tak dlugo, az klin 36f uderzy o koniec wcisnietego drazka klawiszowego 11 wskutek czego czujnik 36 zostanie odpowiednio przekrecony w kierunku zgod¬ nym z obrotem wskazówek zegara (fig. 1). Jedno¬ czesnie zagiety zderzak 36c czujnika 36 zwalnia dra¬ zek 31 rygla 28 tak, ze sprezyna 32 przestaje dzia¬ lac na rygiel 28, który pod dzialaniem sprezyn 30a i 30b (fig. 4) zostaje przesuniety w lewo, az wystep 28b suwaka zostanie wprowadzony w odnosny otwór 6a katownika 6 i blokuje sanki 3 w zadanyni polo¬ zeniu. Jednoczesnie takze na skutek wysuniecia sie palca 28a z wyciecia 26a tarczy sterujacej 26, tar¬ cza ta zostaje zwolniona i zaczyna sie obracac zgod¬ nie z kierunkiem wskazówek zegara (fig. 2); Podczas pierwszego cwiercobrotu tarczy steruja- 60 cej 26 kolek 33a slizga sie w rowku lukowym 27b tak, ze suwak 33 zostaje przesuniety w lewe konco¬ we polozenie, przy czym wystep 36a czujnika 36 przesuwa z powrotem wcisniety drazek klawiszo¬ wy 11 w polozenie wyjsciowe, a plyta za pomoca 65 chwytaka 15 transportowana jest na talerz. Podczas 35 5011 5SM4) 12 tego pierwszego cwiercobrotu tarczy sterujacej 26 suwak 84 utrzymuje swoje polozenie. * l*odczas drugiega cwiercobrotu tarczy sterujacej 26, kolek 33* slizga sie w rowku lukowym 27a tak, ze suwak utrwala swoje koncowe polozenie na le- wejstzonle, podczas gdy równoczesnie suwak 34, którego kolek: slizga sie w rowku lukowym 27b, zo¬ staje przesuniety w lewo. Tym samyifa kolki prowa¬ dzace 4T umozliwiaja poruszanie sie jezyka 46 na odcinku; odpowiadajacym glebokosci wyciec 46a, dzieki czemu naprezane sprezyste ramie 44 pozwa¬ la na niewielkie przechylenie adaptera 16 dokola jego pionowej osi 16b (fig. 2) tak, ze zostaje on osadzony na odtwarzanej stronie plyty.Po zakonczeniu ^drugiego cwiercobrotu tarczy ste¬ rujacej 2$ naped tej tarczy, jak juz opisano, zosta¬ je przerwany i nastepuje odtwarzanie plyty.. Po zakonczeniu odtwarzania, po którym ramie 16 osiagnelonajnizszepolozenie tarcza sterujaca 26 zostaje wprawiona ponownie w ruch i powoduje podczas jej trzeciego cwiercobrotu przesuniecie su¬ waka ,*$' w jegp prawe, koAcowe polozenie. Nastep¬ nie jezyfc 46 zostaje naprowadzony miedzy kolki prowadzace 47 co powoduje, ze ramie 16 zostaje umieszczone z powrotem w swoim srodkowym po¬ lozeniu sppjczypkpwyra, .w którym zaden z adapte¬ rów: nie dotyka do plyty, a w koncu ramie 16 zo- ctaje podniesione w swoje polozenie wyjsciowe za pomoca kolka 48, slizgajacego sie po podstawce 48a.Pojlcz&s ostatniego cwiercobrotu tarczy steruj a- cej 26 suwak 33 zostaje przesuniety z powrotem w swoje prawe polozenie wyjsciowe, przy czym klin Srtifczujnika 26 uwalnia sie od drazka klawiszowe¬ go li tak, ie Czujnik 36 przyjmuje znowu, w wy¬ niku dzialania sprezyny 38, swoje polozenie spo- czynfcowe.Przjr dalszym przesuwaniu suwaka 33, wygiety zderzak. 36c czujnika 36 uderza w koniec drazka 31 tygla 28 i naciska ten drazek wraz z ryglem 28, prky Jednoczesnym naprezeniu sprezyny 32, z po¬ wrotem w prawe polozettie wyjsciowe, w wyniku czegor palec 28a rygla 28 zostaje dosuniety do po¬ wierzchni czolowej tarczy sterujacej 26 i wchodzi tfr* wyciecie 26a tej tarczy w celu zaryglpWania jej, o ile tarcza sterujaca ukonczyla swój czwarty cwiecobrót. T . Wszystkie elementy przyjmuja wtedy znowu po¬ lozenie^ przedstawione na fig. li 2, a sanki 3 w przypadku, jezeli sa wcisniete dalsze klawisze, zostaja-ponownie napedzone w celu wyszukania na¬ stepnej, wybranej plyty.W przepadku, gdy wcisniety jest jedein lub wiek¬ sza ilosc klawiszy 12, to znaczy przy uderzeniu czuj- ilflca 3T o wcisniety drazek klawiszowy 12, zostaje tan czujnik przechylony a przez wystepy 36b i 37b takze czujnik 36 tak3 ze zostaja przez niego wyzwo- -lotte dokladnie "takie same przebiegi, jakie opisano powyzej.; : Dodatkowo jedynie zostaje sprzegniety drazek 41 1. suwakiem 33 za pomoca czujnika "37 i kolka 39. <¦ Podczas pierwszego cwiercobrotu tarczy steruja- Jfcj 26 nastepuje, dodatkowo do opisanych przebie¬ gów,l Jednej strony zmiana kierunku obrotów" sil¬ nika 14 przez drazek 41 z drugiej natomiast strony, w Wyniku zwolnienia, prawego sprezystego kamie¬ nia 44 (fig. 2) zostaje naprezone lewe ramie 44.Równoczesnie wcisniety drazek klawiszowy 12 zo¬ staje przez wystep 37a czujnika 37 przesuniety z po¬ wrotem w polozenie wyjsciowe. 5 Przebieg dalszej pracy, podczas dalszych cwierc- obrotów tarczy sterujacej 26 Jest w pelni rinalogicz- ry do opisanego z tym, ze w obecnym przypadku w wyniku naprezenia drugiego ramienia sprezyste¬ go 44, drugi adapter 16a zostaje osadzony na prze- 10 ciwriej stronie plyty.' W trzecim przypadku wcisniete sa dwa klawisze II i 12, umieszczone jeden nad drugim.Gramofon wedlug wynalazku posiada mozliwosc wybrania i odtworzenia obydwóch stron jednej i tej l5 samej plyty bez koniecznosci przesuwania sanek 3.W podanym wyzej przypadku obydwa czujniki 36 i 37 zostaja przechylone w wyniku natrafienia jednoczesnie na obydwa wcisniete drazki klawi¬ szowe 11 i 12 tak, ze zostaja uruchomione te same 20 przebiegi, jak w przypadku wcisniecia tylko klawi¬ sza 12, to znaczy ze zostaja najpierw odtworzone strony plyt, odpowiadajace rzedowi klawiszy 12.• Istotnym jest jednak, ze podczas pierwszego cwiercobrotu tarczy sterujacej 26 drazek klawiszo- ot Wy; 12 zostaje przesuniety w polozenie spoczynkowe co przez wystep 37a czujnika 37, natomiast nie zo¬ staje przesuniety w polozenie spoczynkowe wcisnie¬ ty drazek 11, poniewaz czujnik 36, jak juz opisano, zostaje przechylony przez wystepy 36b i 37b w kie¬ runku zgodnym z ruchem wskazówek zegara (fig. 1) do tego stopnia, ze wystep 36a znajduje sie ponad drazkiem 11 i podczas przesuwania suwaka 33 wraz z czujnikiem 36 w lewo nie oddzialywuje na ten drazek. 85 v Podczas ostatniego cwiercobrotu tarczy steruja¬ cej 26 osiaga sie wiec to, ze z jednej strony czuj~ nik 37 zeslizguje sie z drazka klawiszowego 12 i pod wplywem dzialania obciazonego sprezyna kolka 39 odchyla sie w polozenie spoczynkowe, przy czym 40 Jednoczesnie kolek 39 rozlacza polaczenie kinema¬ tyczne miedzy suwakiem 33 i drazkiem 41 w celu umozliwienia suwakowi 33 wykomanie nastepnego •ruchu, a z drugiej strony czujnik 36, opierajacy sie obecnie nai górnej stronie drazka llj ustala swoje 45 przechylone polozenie, nie uruchamiajac rygla 28.Znaczy to, ze tarcza sterujaca 26 po zakonczeniu jej czwartego cwiercobrotu pozostaje odryglowana i bez zatrzymania sie rozpoczyna natychmiast na¬ stepny obrót, który obecnie przebiega dokladnie tak 50 samo, jak gdyby od poczatku byl wcisiniety tylko klawisz 11.Opisany gramofon umozliwia ponadto natychmia¬ stowe, powtórne odtworzenie okreslonej plyty. Do tego celu plyta nosna 1 zaopatrzona jest w listwe 55 zderzakowa lf, rozciagajaca sie na calej dlugosci magazynu, o która uderza czujnik 37 swoim odgie¬ tym koncem 37c, znajdujacym sie na jego prawym koncu (fig. 1), jezeli suwak 33 osiagnie swoje lewe, skrajne polozenie. Na skutek tego uderzenia czuj- 60 nik 37 zostaje przechylony w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara, przy czym przechyla on takze czujnik 36. Przechylanie to jest tak dobra¬ na ze konce czujników 36 wzgl, 37 zostaja umiesz¬ czone powyzej drazka 11 lub ponizej drazka 12 65 tak, ze Jest stale mozliwe ponowne wcisniecie jed-58910 13 nego lub drugeigo z tych klawiszy, jezeli odnosna plyta jest odtwarzana.Wynalazek nie ogranicza sie do opisanych przy¬ kladów wykonania, gdyz istnieje wiele mozliwosci ulepszenia go. Zwlaszcza, np. sanki gramofonu moga 5 byc zastapione przez znana tarcze obrotowa, która obraca sie dokola srodkowego punktu okraglego magazynu plyt i na której sa umieszczone wszyst¬ kie opisane elementy konstrukcyjne, przy czym jest ona zamocowana bezposrednio na walku 19 tak, ze 10 zebatka 17 i kolo zebate 18 sa zbedne. W innym przykladzie wykonania magazyn plyt moze byc ru¬ chomy, natomiast sanki lub zastepujaca je tarcza, umieszczona wokól kolowego magazynu, moga byc nieruchome. i* PL