PL53828B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 30. VIII. 1967 53828 KI 5 c, 7 MKP E 21 d UKD AM Twórca wynalazku: mgr inz. Antoni Wasik Wlasciciel patentu: Glówny Instytut Górnictwa, Katowice (Polska) Sposób zwalczania tapan w kopalniach Przedmiotem wynalazku jest sposób zwalczania tapan lub zmniejszania ich skutków w kopalniach podziemnych.Znane w górnictwie zjawisko tapan stropowych wystepuje wskutek wyzwalania sie potencjalnej 5 energii sprezystosci nagromadzonej w górotworze otaczajacym wyrobisko i zamiany tej energii na energie kinetyczna, miotajaca odlamki, bryly lub bloki skalne w kierunku wyrobiska.Dotychczas znane sposoby zapobiegania wzgled- 10 nie zwalczania tapan stropowych polegaja glów¬ nie na odprezaniu pokladu tapiacego przez wcze¬ sniejsze wybranie innego pokladu nie tapiacego lub malo tapiacego zalegajacego nad lub pod po¬ kladem tapiacym, przez prowadzenie eksploatacji 15 w sposób powodujacy jak najmniejsza akumulacje cisnien eksploatacyjnych, lub przez scisle wypel¬ nianie wyrobisk podsadzka hydrauliczna. Znane jest równiez w górnictwie tak zwane strzelanie wstrzasowe polegajace na jednoczesnym odpalaniu 20 wiekszej ilosci otworów wykonanych bezposrednio w scianie pokladu wegla zwlaszcza przy eksploata¬ cji pokladów tapiacych szerokimi frontami, co ma na celu wywolanie wstrzasu i doprowadzenie do ewentualnego kontrolowanego tapniecia. 2.5 W wyniku przeprowadzonych dlugotrwalych obserwacji i doswiadczen okazalo sie, ze zjawiska tapan stropowych wystepuja czesto przy zbliza¬ niu sie frontu sciany drazonego wyrobiska do opo¬ rowej krawedzi nie wybranych resztek mineralu 30 lub filarów ochronnych pozostawionych w wyzej polozonych pokladach. Ze wzgledu na to, ze eks¬ ploatacja mineralów odbywa sie w kazdej kopalni z zasady na kilku poziomach zdarza sie, ze po¬ szczególne fronty czynnych scian wyrobisk przeci¬ naja sie wielokrotnie w róznych pionowych plasz¬ czyznach z krawedziami resztek i filarów znajdu¬ jacych sie w zrobach poeksploatacyjnych wyzej polozonych pokladów. W strefach krawedzi tych resztek lub filarów, wystepuje jak sie okazalo, naj¬ wieksza koncentracja naprezen górotworu, stwa¬ rzajaca niebezpieczenstwo tapniec przy urabianiu nizej polozonych pokladów.Dotychczas nie sa znane ani stosowane sposoby zabezpieczenia wyrobisk przed skutkami tapniec, wystepujacych w strefach krawedzi resztek po¬ eksploatacyjnych lub filarów ochronnych.Wynalazek postawil sobie za cel usuniecie za¬ grozen i skutków tapan, wynikajacych z naprezen w strefie tych krawedzi, jak równiez postawil so¬ bie za cel umozliwienie eksploatacji tych wszyst¬ kich rejonów kopalni, które z powodu zagrozen ta¬ paniami opisanego wyzej typu nie mogly byc udo¬ stepnione i eksploatowane w sposób bezpieczny.Zgodnie ze sposobem wedlug wynalazku cel ten osiagnieto dzieki temu, ze strefe maksymalnych, naprezen skal górotworu mieszczaca sie w obsza¬ rze trójkata, którego wierzcholek znajduje sie na krawedzi resztek poeksploatacyjnych lub filarów ochronnych pozostawionych w wyzej lub nizej po- 53828i 53828 lozonym pokladzie, torpeduje sie duzymi ladunka¬ mi materialów wybuchowych tak, aby w górnej •czesci obszaru trójkata nastapilo zruszenie skal stanowiace naturalna zapore przed naglym wyla¬ dowaniem sie zakumulowanej energii sprezystej wyzwolonej naciskiem krawedzi eksploatacyjnej wyzszego pokladu w kierunku wyrobiska znajduja¬ cego sie w pokladzie nizszym.Na rysunku przedstawiono schematycznie przy¬ klad realizacyjny sposobu wedlug wynalazku.Z wyrobiska 1 dolnego pokladu 2 wykonuje sie skosne otwory strzalowe 3 w kierunku strefy 4 maksymalnych naprezen skal górotworu. Strefa 4 maksymalnych cisnien miesci sie w obszarze trój¬ kata wyznaczonego liniami 5 na rysunku, przy czym wierzcholek tego trójkata znajduje sie przy krawedzi 6 poeksploatacyjnych resztek lub ochron¬ nych filarów 7 pozostawionych w wyzej polozonym pokladzie 8. W kazdym przypadku otwory strzalowe 3 wykonuje sie tak, aby strefe 4 przecinaly w gór¬ nym obszarze trójkata wyznaczonego liniami 5. La¬ dunki materialu wybuchowego 9 wraz ze srodkami zapalajacymi umieszcza sie w otworach strzalo¬ wych 3 na dlugosci nieco wiekszej od dlugosci otworu 3 wyznaczonej bocznymi liniami 5 trójka¬ ta. Na rysunku pokazano tytulem przykladu, ze otwory 3 wiercone sa pod katem a wynoszacym okolo 25—30°. Oczywiscie torpedowanie skal w strefie wplywów krawedzi 6 mozna przeprowa¬ dzac równiez wiercac otwory strzalowe z wyrobi- <5 ska pokladu górnego w kierunku do dolu, do stre¬ fy 4.Sposób zwalczania tapan wedlug wynalazku po¬ zwala na zwiekszenie bezpieczenstwa pracy w ko¬ palniach, jak równiez na bezpieczne odzyskanie 10 wielomilionowych zasobów zlóz uwiezionych przez zatrzymanie eksploatacji w poszczególnych rejo¬ nach podziemnych, wskutek wystepowania nie¬ bezpiecznych tapan. 15 PL PL

Claims (1)

1.