Pierwszenstwo: 04.XII.1963 dla zastrz. 1-3, 5 i 6 oraz 8-14 Niemiecka Republika Demokratyczna Opublikowano: 31.VIII.1967 53739 KI. 8 a, 1 MKP DOG Wspóltwórcy wynalazku: inz. Friedrich Weber, inz. Helmut Fuchs, inz.Karl-Joachim Kummer Wlasciciel patentu: VEB Halbmond-Teppiche Oelanitz/Vogtland (Nie¬ miecka Republika Demokratyczna) Sposób ciaglego wytwarzania barwnych wzorów przez natryskiwanie barwnej cieczy na tasmy, wykonane z materialu wlókienniczego lub z materialu podobnego oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób ciaglego wytwarzania barwnych wzorów przez natryskiwa¬ nie barwnej cieczy ma tasmy, wykonane z mate¬ rialu wlókienniczego lub z materialu podobnego oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu.Dotychczas znane jest (natryskiwanie barwnej cieczy za pomoca dysz na przesuwajaca sie ciagle przed nimi tasme, wykonana z materialu wlókien¬ niczego lub z materialu podobnego, przy czym dysze te moga miec rózna szerokosc, oraz moga byc zamykane elektrycznie, mechanicznie lub pneumatycznie wedlug ustalonego programu. Przy zastosowaniu tej zasady mozna szybko zmieniac barwny wzór przeznaczony do nasienia przez za¬ miane lub zmiane sterowania programowego. Za pomoca takiego urzadzenia mozna uzyskiwac jed¬ nakze tylko stosunkowo grube barwne wzory, po¬ niewaz szerokosc kazdego poszczególnego urzadze¬ nia, przeznaczonego do otwierania i zamykania poszczególnych dysz, umozliwia stosowanie tylko bardzo grubego rastru. Za pomoca takiego urza¬ dzenia nie mozna równiez uzyskac wystarczajaco malych punktów na tasmie z materialu wlókien¬ niczego, poniewaz nie jest mozliwe otwieranie i zamykanie dysz w wymaganych ido tego celu, do¬ statecznie krótkich odstepach czasu. Wskutek bez¬ wladnosci masy barwnej cieczy^ po otwarciu dy¬ szy uplywa jeszcze pewien przeciag czasu, zanim utworzony zostanie strumien farby. Azeby uzyskac 10 15 drobny raster, konieczne jest ©tasowanie bardzo malej predkosci przy przsuwie tasmy.Celem wynalazku jest przeto znaczne polepsze¬ nie mozliwosci uzyskania wzorów na tasmowych wyrobach, wykonanych iz materialu wlókiennicze¬ go lub z materialu podobnego, przez natryskiwa¬ nie na nie barwnej cieczy.Zadaniem wynalazku jest natomiast stworzenie takiego sposobu natryskiwania barwnej cieczy oraz skonstruowanie takiego urzadzenia do stoso¬ wania tego sposobu, które umozliwialyby uzyska¬ nie barwnego wzoru w malych i drobnych ra¬ strach, przy wyeliminowaniu zaklejania sie otwo¬ rów wylotowych w dyszach oraz przy zwiekszeniu predkosci przesuwania sie tasmy, wykonanej z materialu wlókienniczego lub z materialu podob¬ nego.Zadanie to zostalo rozwiazane wedlug wynalaz¬ ku przez zmiane kierunku swobodnego przelotu czastek farby oraz przez uzyskanie przeplywu czastek farby niepotrzebnych do wykonania wzo¬ ru w obiegu zamknietym. Czastki farby przelatuja równolegle do tasmy wlókienniczej, a zmiana kie¬ runku ich przelotu odbywa sie prostopadle do tej tasmy lub tez przelatuja w kierunku tasmy wló¬ kienniczej, a zmiana kierunku ich przelotu odby¬ wa sie mniej wiecej równolegle do tej tasmy.Inna odmiana wykonania polega na tym, ze czastki farby swobodnie spadajac przelatuja w po¬ staci blony cieczy, rozciagajacej sie na cala szero- 537393 kosc, przeznaczona do wykonania wzoru, przy czym czastki farby koniecznie do wykonania wzoru od¬ chylane sa pneumatycznie aa poinoca poziomo usytuowanych dysz. Zmiana (kierunku przelotu swobodnie przelatujacych czastek farby jest w tym przypadku osiagana za pomoca elementów odchylajacych, które przesuwane sa w kierunku swobodnie przelatujacych czastek fairby lub sa z ich drogi usuwane. Te odchylajace elementy sa utworzone z pola elektrycznego lub magnetyczne¬ go oraz skladaja sie z jezyków, przy czym na¬ przeciwko swobodnych, ruchomych konców tych jezyk&w umieszczone sa nieruchome lub ruchome blachy kierujace, zamocowane na dzwigni. Przy stosowaniu elektrycznego lub magnetycznego pola, z obydwóch stron swobodnie przelatujacych cza¬ stek farby umieszczone sa rózne elektrody lub ele¬ ktromagnesy.Dafrsza odmiane wyikonania wynalazku uzyskuje sie w ten sposób, ze pomiedzy elmentem odchy¬ lajacym a tasma umieszcza sie naladowana sta¬ tycznie dysze natryskujaca, a za tasma osadza sie elektrode o przeciwnym ladunku elektromagne¬ tycznym.Zmiane kierunku swobodnie przelatujacych barwnych czastek uzyskuje sie ponadto w drodze pneumatycznego dzialania, za pomoca dyszy sprze¬ zonego powietrza umieszczonej prostopadle do kie¬ runku przelotu czastek farby oraz za pomoca pro¬ stopadle umieszczonych, sprezynujacych rurek do sprzezonego powietrza, uruchamianych za pomoca ukladu elektromagnetycznego, albo tez za pomo¬ ca szablonu, przesuwanego z tasma, odpowiednio do wymaganego wzoru perforowanego. Bezpo¬ srednio przed tasma umieszczone sa dodatkowo dysze kierujace. Blone cieczy uzyskuje sie przez umieszczenie pomiedzy wylotem farby, a zbiorni¬ kiem do splywajacej farby drutów, na które sply¬ wa farba i tworzy przy tym blone.Poruszajacy sie razem z tasma szablon perforo¬ wany wedlug okreslonego wzoru jest umieszczony pomiedzy pneumatyczna dysza a blona cieczy.W celu uzyskania przelotu swobodnie przelatu¬ jacych czastek farby w obudowie jest osadzony obrotowo wirujacy walec zlobkowany, w którym wvtoonana jest szczelina do przyjmowania barwnej riftozy.Wynalazek jest wyjasniony blizej na przykladzie jego wykonania, uwidacznioym na zalaczonych rysunkach, na których fig. 1 i 2 przedstawia sposób wytwarzania wzorów wedlug wynalazku i odmiane tego sposobu, fig. 3 — urzadzenie we¬ dlug wynalazku w przekroju, fig. 4 — urzadzenie wedlug wynalazku w przekroju wzdluz linii A—B na fig. 3, fig. 5 i 6 — odmiany urzadzenia wedlug wynalazku, w przekroju, fig. 7 — rowkowany walec z obudowa i szczelina, widziany w kierunku strzalki Q na fig. 6, fig. 8 i 9 — dalsze odmiany urzadzenia wedlug wynalazku, w przekroju po¬ dluznym, fig. 10 — odmiane urzadzenia, w prze¬ kroju wzdluz linii A—B na fig. 9, fig. 11, 12 i 13 — dalsze odmiany urzadzenia wedlug wynalaz¬ ku w przekroju podluznym, fig. 14 — odmiane urzadzenia, w przekroju wzdluz linii A—B na fig. 53739 * '—¦'¦¦ 13, fig. 15 i 16 — dalsze odmiany nrzaplzenia w przekroju podluznym i fig. 17 — odmiane urza¬ dzenia w przekroju wzdluz linii A—B na fig. 16.Jak wynika z fig. 1 i 2, tasma 1 wykonana z 5 materialu wlókienniczego lub z materialu podob¬ nego jest prowadzona w kierunku strzalki „X".Barwna ciecz przeplywa w zamknietym obiegu w kierunku strzalki „Y" poprzez zbiornik 5 farby i pompe 6, przy czym czastki 3 farby opuszczaja 10 miejsce wylotu 2. Czastki 3 farby przelatuja zgod¬ nie z fig. 1 równolegle do kierunku przesuwu tas¬ my 1, a zgodnie z fig. 2 przelatuja one w kierunku tej tasmy. Kierunek przelotu swobodnie przela¬ tujacych czastek 3 jest zmieniany za pomoca ele- 15 mientu odchylajacego 4.Przy uruchamianiu elementu odchylajacego 4 czastki 3 farby sa zgodnie z fig. 1 odchylane w kierunku tasmy i i wskutek tego przy odpowied¬ nim sterowaniu elementem odchylajacym 4 powo- 20 duja powstawanie na tasmie 1 barwnego wzoru.Jezeli element odchylajacy 4 nie zostanie urucho¬ miony, to wówczas czastki 3 farby przeplywaja w obiegu zamknietym do zbiornika 5 farby.Jak wynika z fig. 2, element odchylajacy 4 zo- 25 staje wówczas uruchamiany, jezeli na tasmie 1 nie wykonuje sie zadnego wzoru. Czastki 3 farby zostaja wtedy odprowadzane w obiegu zamknie¬ tym do zbiornika 5 farby. Tasma 1 jest zaopatry¬ wana w barwny wzór w czasie unieruchomienia 30 elementu odchylajacego 4. Przelatujace swobodnie czastki 3 farby rozprzestrzeniaja sie na calej sze¬ rokosci tasmy 1, lub tez na czesci tej szerokosci.Odpowiednio do tego wybiera sie lub nastawia szerokosc miejsca 2 wyplywania farby. 35 W przedstawionym na fig. 3 przykladzie farba bedaca pod cisnieniem wchodzi do pomieszczenia 7 i przechodzi nastepnie do ustawionych obok • siebie dysz 8 (fig. 4). Kazdej dyszy 8 podporzad¬ kowany jest jezyk 9, tworzacy element odchylaj a- 40 cy. Jezyk 9 odchyla czastki 3 farby po ruchomo umieszczonej blasze odchylajacej 10, rozciagajacej sie najkorzystniej na calej szerokosci dysz 8.Farba splywa wówczas poprzez otwory 11 do swe¬ go zbiornika 12 i poprzez przewód 13 trafia z po¬ wrotem do pompy, po czym obieg zamkniety roz¬ poczyna sie z powrotem. Jezeli jezyk 9 zostanie podniesiony w kierunku strzalki „M" za pomoca dowolnego, programowo sterowanego elementu, to wówczas czastki 3 farby trafiaja przez otwór w masce 14 na tasme 1 i wykonuja na niej barw¬ ny wzór.Urzadzenie wedlug wynalazku wyposazone jest w natryskiwacz z krawedziami chwytajacymi 15 55 oraz w listwe górna 16, zapobiegajaca rozpryski¬ waniu czastek farby w kierunku do góry.W podobny sposób dziala urzadzenie, przedsta¬ wione na fig. 5. Odchylanie czastek 3 farby po opuszczeniu przez nie dysz 8, odbywa sie za po- 60 moca blachy kierujacej 17, zamocowanej na dzwig¬ ni dwuramiennej 18, przytrzymywanej w kranco¬ wym jej polozeniu za pomoca sprezyny sciskanej 19. Ruch dzwigni 18 jest wywolywany za pomoca dzialajacego w kierunku strzalki "M", programo- 65 wo sterowanego urzadzenia odchylajacego, przy5 czym sposób dzialania tego urzadzenia jest taki sam, jak urzadzenia przedstawionego na fig; 3 i 4.W urzadzeniu przedstawionym na fig. 6 i 7, swobodnie przelatujace czastki 3 farby przebiega¬ ja na calej szerokosci urzadzenia i tworza pla¬ szczyzne. Wywolane to zostaje za pomoca wirowa¬ nia rowkowanego walca 20. W zbiorniku 12 farby poziom tej farby jest utrzymywany na stalej wy¬ sokosci za pomoca znanych srodków technicznych.Rowkowany walec 20 spoczywa w obudowie 21, w której wykonane sa szczeliny 22 (fig. 7). Walec 20 jest zanurzony ponizej poziomu farby tak, ze poziom farby na rowkowanym walcu 20 i w zbior¬ niku farby 12 znajduje sie na jednakowej wyso¬ kosci. Przez wirowanie rowkowanego walca 20 farba jest wskutek dzialania sily odsrodkowej wyrzucana przez szeroka szczeline 23. Odchylanie swobodnie przelatujacych czastek 3 farby odbywa sie nastepnie w taki sam sposób, jak w urzadze¬ niu, przedstawionym na fig. 3. Ta odmiana urza¬ dzenia umozliwia w porównaniu z urzadzeniem, przedstawionym na fig. 3 — 5, bardziej dokladne dozowanie farby.Na fig. 8 przedstawiony jest inny sposób odchy¬ lania swobodnie przelatujacych czastek 3 farby.Farba doplywa ze zbiornika 5 do szerokiej dyszy 8 iub do kilku ustawionych obok siebie pojedyn¬ czych dysz. Urzadzenie jest wyposazone takze w obiegajacy szablon bez konca 24, perforowany wedlug okreslonego wzoru. Szablon 24 jest wyko¬ nany na przyklad z folii metalowej lub z folii z tworzywa sztucznego, albo z tkaniny siatkowej, pokrytej lakierem wedlug okreslonego wzoru. Sza¬ blon 24 jest prowadzony po walkach kierujacych 25 i po walkach czyszczacych 26 oraz napedzany jest za pomoca pary walków dociskanych 27. Urza¬ dzenie ma równiez walek nastawczy 28, przesta¬ wiony odpowiednio do kazdorazowej dlugosci sza¬ blonu 24 w kierunku strzalek "M". Przy wykony¬ waniu wzoru na tasmie 1 czastki 3 farby przela¬ tuja przez dysze kierujaca 42 i krawedzie chwy¬ tajace 15 natryskiwacza.Odchylanie swobodnie przelatujacych czastek 3 farby odbywa sie zgodnie z fig. 9 i 10 sposobem pneumatycznym z bedacej pod cisnieniem prze¬ strzeni 7. Farba przeplywa do umieszczonych obok siebie dysz 8. Kazdej z dysz 8 podporzadkowana jest w kierunku prostopadlym dysza 29 do spre¬ zonego powietrza, która laczy sie z pomieszczeniem 30 sprezonego powietrza, rozciagajacym sie na ca¬ lej szerokosci wykonywanego wzoru. Pomieszcze¬ nie to jest zamkniete od góry za pomoca przepo¬ ny 31, na której osadzone sa igly zaworowe 32, podporzadkowane kazdej dyszy 29 do sprezonego powietrza. Na przepone te naciska zawsze swobod¬ ny koniec jezyka sterujacego 33, unoszony w kie¬ runku strzalki "M", zgodnie z ustalonym progra¬ mem. Dzieki temu przepona 31 wybrzusza sie w tym miejscu, w kierunku do góry i unosi jedno¬ czesnie igle zaworowa 32. Sprezone powietrze prze¬ plywa wówczas przez dysze 29 i odchyla do dolu kierunek swobodnego przelotu czastek 3 farby.Wskutek tego czastki te sa doprowadzane poprzez nieruchoma blache odchylajaca 10 z powrotem do zbiornika 12 farby. 6 Czastki 3 farby przelatuja zgodnie z fig. 11 i 12 równolegle do tasmy 1; a zbiornik 5 farby jest umieszczony ponad miejscem odchylania czastek 3 farby; W celu uzyskania na calej szerokosci tasmy 5 lub wzoru równomiernie opadajacej blony czastek 3 farby, wskazane jest do stabilizacji procesu two¬ rzenia sie tej blony zastosowanie umieszczonych obok siebie, pionowych, naprezonych drutów 34, po których farba tworzy plaszczyzne i splywa swo- 10 bodnie ze zbiornika 5 do zbiornika 12. Odchylanie w kierunku tasmy 1 czastek 3 farby poruszaja¬ cych sie w kierunku ich spadania odbywa sie za pomoca sprezonego powietrza. Powietrze to jest zgodnie z fig. 11 sterowane obiegajacym i perforo- 15 wanym wedlug okreslonego wzoru szablonem 35* wyzwalajacym w podobny sposób, jak przedstawia to fig. 8, odchylajacy strumien sprezonego powie¬ trza, przy czym w rozwiazaniu przedstawionym na fig. 8 szablon 24 przepuszczal strumien farby. Mo- 20 ze tu byc równiez zmieniana predkosc opadania blony barwnej cieczy i kat padania blony barwnej cieczy na material tasmy oraz predkosc przesuwa¬ nia tasmy materialu. Zmiany te umozliwiaja regu¬ lacje glebokosci przenikania barwnej cieczy w ma- 25 terial tasmy.Doprowadzanie sprezonego powietrza odbywa sie w urzadzeniu, przedstawionym na fig. 12 w analo¬ giczny sposób, jak w urzadzeniu, przedstawionym na fig. 9 i 10. Wskutek tego, ze konsystencja farby jest rózna, przeto szczelina wyplywowa 36 zbior¬ nika 5 farby jest skonstruowana najkorzystniej jako szczelina nastawialna, zamykana zwlaszcza wówczas, kiedy przerywa sie wykonywanie wzoru.Jest to konieczne w tym przypadku, kiedy wyko- oc nuje sie wzór tylko na czesci szerokosci tasmy. 35 Odchylanie swobodnie przelatujacych czastek 3 farby odbywa sie zgodnie z fig. 13 i 14 wskutek dzialania sil elektrostatycznych lub elektromagne¬ tycznych. Farba wyplywa tu, podobnie jak w urza- 40 dzeniu przedstawionym na fig. 3, ze zbiornika 5 farby przez dysze 8. Po obu stronach swobodnie przelatujacych czastek 3 farby, w elementach 37 wykonanych z izolujacego materialu umieszczone sa róznoimiennie naladowane elektrody lub elek- 45 tromagnesy 38 i 39 podporzadkowane kazdej dy¬ szy 8. Jezeli zostanie przerwane doprowadzenie pradu do tych elektrod lub elektromagnesów 38 i 39, to wówczas swobodnie przelatujace czastki 3 farby poruszaja sie w kierunku tasmy 1, przy wlaczonym natomiast pradzie elektrycznym czastki te odchylaja sie i splywaja do zbiornika 12 farby po nieruchomej blasze odchylajacej. Wlaczanie i wylaczanie pradu elektrycznego plynacego do elektrod lub elektromagnesów odbywa sie najko¬ rzystniej poprzez tasmy stykowe lub podobne urza¬ dzenia sterujace, zgodnie z odpowiadajacym dane¬ mu wzorowi programem. Przy wykorzystywaniu sil elektromagnetycznych konieczne jest stosowa¬ nie barwnej cieczy, reagujacej na pole elektro- magnetyczne.Czastki 3 farby doplywajace ze zbiornika 5 far¬ by i dysz 8 moga byc zgodnie z fig. 15 odchylane w sposób podobny do sposobu, przedstawionego na fig. 3. Przy podniesionym w kierunku strzalki 55 „M" jezyku 9, czastki 3 farby przeplywaja do dy-55739 szy natryskowej 40, osadzonej w elemencie izola¬ cyjnym 37. Za tasma 1 znajduje sie rozciagajaca sie na calej jej szerokosci elektroda 41, przy czym elektroda 41 i dysza natryskowa 40 sa naladowa¬ ne elektrycznie niejednakowo. Czastki 3 farby sa wskutek programowego sterowania jezykiem 9 zgodnego z wykonywanym wzorem przyspieszane w polu elektrycznym oraz sa rozpylane stozkowa, pomiedzy dysza natryskowa 40 a elektroda 41. W ten sposób uzyskuje sie drobno rozlozone nano¬ szenie farby na tasme 2.Odchylenie swobodnie przelatujacych czastek 3 farby odbywa sie zgodnie z fig. 16 i 17 pneuma¬ tycznie. Kazdej dyszy 8 jest tu podporzadkowana prostopadle do niej ustawiona sprezynujaca rurka 43 sprezonego powietrza, polaczona z pomieszcze¬ niem 30 sprezonego powietrza, rozciagajacym sie na calej szerokosci wykonywanego wzoru. Sprezy¬ nujace rurki 43 sprezonego powietrza sa nastawia¬ ne za pomoca srub nastawnych 44 w ten sposób, ze w polozeniu spoczynkowym strumien sprezone¬ go powietrza wyplywajacy ze sprezynujacych ru¬ rek 43 wchodzi przez otwory 46 i trafia prosto¬ padle na swobodnie przelatujace czastki 3 oraz od¬ chyla je w taki sposób, ze splywaja one do zbior¬ nika 12 z farba po nieruchomej blasze odchylaja¬ cej 10. Na kazdej ze sprezynujacych rurek 43 spre¬ zonego powietrza osadzona jest zelazna zwora, która wspólpracuje z ukladem elektromagnetycz¬ nym 48.W celu umozliwienia umieszczenia sprezynuja¬ cych rurek 43 sprezonego powietrza blisko siebie, uklady elektromagnetyczne 48 sa ustawione w kil¬ ku warstwach jedne nad drugimi. Przy wlaczaniu pradu stalego zelazna zwora 47 jest przyciagana, a dolny koniec sprezynujacych rurek 43 sprezone¬ go powietrza przesuwa sie w kierunku strzalki „Z" i odsuwa sie od osi otworu 46. W ten sposób wy¬ lacza sie odchylajace dzialanie strumienia sprezo¬ nego powietrza na swobodnie przelatujace czastki 3 farby, wskutek czego trafiaja one wprost na tasme 1. Wlaczanie i wylaczanie pradu stalego, plynacego do ukladów elektromagnetycznych, odby¬ wa sie najkorzystniej poprzez tasmy stykowe lub podobne urzadzenia sterujace wedlug programu odpowiadajacego wykonywanemu wzorowi. W przedstawionym na fig. 16 i 17 urzadzeniu, moc elektryczna potrzebna do sterowania jest bardzo mala, poniewaz sprezynujace rurki 43 powietrza musza byc tylko nieznacznie przesuwane. Energia pneumatyczna jest tu wykorzystywana jednoczes¬ nie jako element odchylajacy i jako wzmacniacz mocy.Z uwagi na to, ze sily potrzebne do odchylania czastek 3 farby sa znacznie mniejsze niz sily, po¬ trzebne w znanych dotychczas urzadzeniach zamy¬ kajacych dysze, przeto elementy wlaczajace i urza¬ dzenia wlaczajace moga byc znacznie mniejsze.Wskutek tego moze byc równiez wykonywany obecnie z mniejszym rastrem wzór. Poza tym urza¬ dzenia przeznaczone do stasowania sposobu wedlug wynalazku pracuja niezawodniej, poniewaz wskutek ciaglego zamknietego obiegu farby, nie nastepuje wcale zaklejanie otworów wylotowych farby w dyszach 8. Przekazywanie szybszych 8 i krótszych niz dotychczas impulsów odchylaja¬ cych, umozliwia energia kinetyczna, wlasciwa dla swobodnie przelatujacych czastek farby, poniewaz jest juz do dyspozycji strumien farby, konieczny 5 do wykonania wzoru. Dzieki temu mozliwe jest uzyskiwanie za pomoca urzadzenia wedlug wy¬ nalazku drobnych wzorów przy wiekszych pred¬ kosciach przesuwu tasmy 1. 10 45 50 PL