Opublikowano: 19.YIIL1967 53 706 KI. 21 c, 59/25 MKP H 02 p IIIUOTEKA r I**.*- » j Twórca wynalazku: mgr inz. Stanislaw Boryga Wlasciciel patentu: Zaklady Wytwórcze Sprzetu Instalacyjnego, Ponia¬ towa (Polska) Wylacznik odsrodkowy do wylaczania przy okreslonej predkosci obrotowej fazy rozruchowej silników elektrycznych zwlaszcza malej mocy Przedmiotem wynalazku jest wylacznik odsrod¬ kowy do wylaczania przy okreslonej predkosci obrotowej fazy rozruchowej silników elektrycznych zwlaszcza malej mocy, odznaczajacy sie prosta konstrukcja i migowym dzialaniem.W znanych rozwiazaniach konstrukcyjnych wy¬ laczników odsrodkowych, w których ruch elemen¬ tów wylaczajacych odbywa sie w plaszczyznach równoleglych do osi wirnika tolerancje wymiarów równoleglych do osi wirnika maja niekorzystny wplyw na dokladnosc dzialania wylaczników.Oprócz tego sila docisku styków przy obrotach wylaczajacych maleje do zera co przed calkowi¬ tym wylaczeniem powoduje odskoki styków. Roz¬ laczanie styków nie jest wiec migowe. W wylacz¬ nikach, w których ruch elementów wylaczajacych odbywa sie w plaszczyznach prostopadlych do osi wirnika, moment wylaczania zalezy nie tylko od predkosci obrotowej ale i od przyspieszenia kato¬ wego wystepujacego przy rozruchu silników.Oprócz tego sila docisku styków równiez nie jest stala i przed wylaczeniem moze powodowac od¬ skoki styków.Wylaczniki odsrodkowe powinny wylaczac w sposób migowy, bez odskoków styków, a moment ich wylaczania powinien zalezec tylko od pred¬ kosci obrotowej.Wylacznik wedlug wynalazku usuwa te wady i zapewnia optymalne warunki pracy silników oraz 30 zmniejsza zaklócenia radiowe i telewizyjne do do¬ puszczalnego poziomu.Istota wynalazku polega na zastosowaniu ciezar¬ ka uruchamiajacego wylacznik tylko pod wplywem okreslonej predkosci obrotowej (niezaleznie od przyspieszenia katowego) oraz dzwigni rozlaczaja¬ cej styki umozliwiajacej zachowanie stalego na¬ cisku styków, niezaleznie od predkosci obrotowej.Wylacznik odsrodkowy wedlug wynalazku jest przykladowo pokazany na rysunku, na którym fig. 2 przedstawia wylacznik w przekroju prosto¬ padlym do osi wirnika, fig. 3 — wylacznik w prze¬ kroju lezacym w osi wirnika, fig. 1 — sposób za¬ mocowania obudowy 7 do korpusu silnika 18, fig. 4 — laczówke 9, fig. 5 — zacisk 11 i fig. 8 — schemat polaczen przy zastosowaniu laczówek 9.Wylacznik odsrodkowy wedlug wynalazku skla¬ da sie z czesci nieruchomej zwiazanej z korpusem silnika 18 do której nalezy obudowa 7 przymoco¬ wana do korpusu silnika 18 zaczepami 1 wykona¬ nymi z odcinków drutu podwójnie wygietych o wy¬ dluzonym jednym ramieniu. Do obudowy 7 przy¬ mocowane sa pierscienie slizgowe 16 oddzielone od siebie pierscieniem 17 z tworzywa sztucznego z wi¬ docznym pierscieniowym wystepem zapobiegaja¬ cym tworzeniu sie sciezki weglowej jaka moga utworzyc czasteczki zuzywajacych sie materialów zwory 14 i pierscieni slizgowych 16. Od pierscieni slizgowych 16 odprowadzone sa przewody 15 do laczówek 9 zamocowanych w obudowie 7 wskutek 53 7063 53 706 4 skrecenia ich w miejscu przewezenia — fig. 4. Na laczówkach tych laczy sie równiez konce uzwojen stojana oraz przewód zasilajacy 12. Na przewodzie tym zacisniety jest zacisk 11 (fig. 5), który wspól¬ nie z oslona 13 zamocowana na obudowie 7 unie¬ mozliwia oderwanie sie przewodu zasilajacego 12 od laczówek 9.Czesc wirujaca wylacznika zwiazana z walkiem wirnika sklada sie z zamocowanego na czole walka ¦szkieletu 5 na którym znajduje sie sworzen 4. Na sworzniu 4 osadzone sa obrotowo: ciezarek 8, któ¬ rego srodek ciezkosci lezy w miejscu przeciecia sie prostych prostopadlych do osi wirnika i cie¬ zarka 8 przy czym kat miedzy tymi prostymi jest w przyblizeniu katem prostym, wykonana z two¬ rzywa sztucznego dzwignia 10 posiadajaca lukowa¬ te ramie, kompensujace slabnacy wskutek wzrostu predkosci obrotowej nacisk ciezarka 8 na zwore 14, poprzez drugie ramie dzwigni 10 i znajdujaca sie na niej sprezyna 6, Calosc zabezpieczona jest przed wysunieciem sie ze sworznia 4 pierscieniem sprezystym 3. Sprezyna 6 jednym ramieniem opie¬ ra sie o ciezarek 8 a drugim o szkielet 5. W dru¬ gim ramieniu dzwigni 10 umieszczona jest rucho¬ ma zwora 14, która zwiera elektrycznie pierscienie slizgowe 16, zamykajac obwód fazy rozruchowej silnika. Zwora 14 zabezpieczona jest przed wypad¬ nieciem elementem 2.Zasada dzialania wylacznika wedlug wynalazku jest nastepujaca: sprezyna 6 poprzez ciezarek 8 i dzwignie 10 dociska zwore 14 do pierscieni slizgo¬ wych 16 z okreslona sila. Z chwila uruchomienia silnika, wirnik wraz z czescia wirujaca wylacznika zaczyna sie obracac a zwora 14 slizgac po pierscie¬ niach slizgowych 16. Ze wzrostem predkosci obro¬ towej czesci wirujacej rosnie sila odsrodkowa cie¬ zarka 8, który coraz slabiej naciska na dzwig¬ nie 10.Jednoczesnie rosnie sila docisku zwory 14 do pierscieni slizgowych 16 wskutek dzialania sily od¬ srodkowej lukowatego ramienia dzwigni 10, dzieki czemu nacisk zwory 14 na pierscienie slizgowe 16 nie spada do zera tuz przed wylaczeniem a nawet moze byc staly, niezalezny od predkosci obrotowej wirnika lub wiekszy.Po osiagnieciu predkosci obrotowej przy której ma nastapic wylaczenie, nacisk ciezarka 8 na dzwignie 10 spada do zera, ciezarek 8 bez wzgle¬ du na dalszy wzrost predkosci obrotowej odrywa sie od dzwigni 10 i uderza swym ramieniem w prostokatny nadlew na dzwigni 10 (fig. 2) powodut jac poprzez ta dzwignie i element 2 gwaltowne oderwanie zwory 14 od pierscieni slizgowych 16 i przerwanie obwodu fazy rozruchowej. Ciezarek 8 wraz z dzwignia 10 obraca sie jeszcze o pewien kat, poczym opiera sie o zagiecie szkieletu 5 i w tym stanie pozostaje w pracujacym silniku. Czesc wirujaca wylacznika jest wywazona statycznie i dynamicznie zagieciami na szkielecie 5. Regulacjf predkosci wylaczajacej dokonuje sie przez dogiecie lub rozgiecie ramion sprezyny 6. PL