Pierwszenstwo: 31.X.1963 Francja Opublikowano: 10.VII.1967 53518 ki. 8i i, mm ?/#0 MKP B 22 d CZYTELNIA uSBP FflteMBj laczypttpcfrej L-.ii*£j Twórca wynalazku: Jacaues Chambran Wlasciciel patentu: Pechiney Compagnie de Produits Chirniaues et Elec- trometallurgiaues, Paryz (Francja) Bloczek odlewany z metali lub stopów 10 15 Wynalazek niniejszy dotyczy bloczków odlewa¬ nych z metali lub stopów.Znane jest odlewanie bloczków posiadajacych zlobki w plaszczyznie pionowej do ipodstawy w celu uczynienia ich latwo lamliwymi dla umozliwienia dzielenia na n bloczków n-krotnie lzejszych po¬ przez zginania dokola poziomych osi lezacych na dnie wspomnianych zlobków.Sposób ten ma te powazna wade, ze sterty ze¬ stawione z tego rodzaju bloczków lamia sie od wstrzasów wystepujacych podczas ukladania tych stert i w trakcie manipulowania nimi. Z drugiej strony, poniewaz zlobek posiada ksztalt trójkat¬ nego graniastoslupa odpowiadajacego' uksztalto¬ waniu dna wlewnicy, wiec czesc bloczka nie zaj¬ mowana przez zlobek jest coraz ciensza i peka coraz latwiej, gdy sie odlewa w tej samej wlew¬ nicy bloczki o zmniejszajacych sie ciezarach.Wreszcie dno wlewnicy jest podzielone na kilka czesci, z których kazda jest napelniana metalem, 20 dopiero wówczas, gdy poprzednia zostaje napel¬ niona az do wysokosci wystepu, odtwarzajacego zlobek, a stad wynika brak równowagi naprezen wewnatrz bloczka, którego rózne czesci krzepna kolejno. Uzyskuje sie w ten sposób bloczki, kto- 25 rych powierzchnia wykazuje niepozadane nierów¬ nosci. Najkorzystniej byloby jednoczesnie wypel¬ niac cieklym metalem wszystkie czesci bloczka, a to wyjatkowo komplikuje aparature odlewnicza.Celem niniejszego wynalazku jest ulepszenie ksztaltu bloczków, które pozwoliloby uniknac 30 tych wad. Uzyskane w ten sposób bloczki sa bar¬ dzo odporne ,na wstrzasy spowodowane manipu¬ lowaniem stertami, a mimo to latwo mozna je lamac, przy czym ich lamliwosc jest niezalezna od ciezaru, sa one doskonale wywazone, a ich wieksza podstawa jest' plaska.Ulepszenie wedlug wynalazku polega na zaopa¬ trzeniu bloczków w co najmniej w jeden zlobek boczny wykonany w taki sposób, ze jego bruzda jest pionowa.Wedlug specjalnie korzystnego sposobu zreali¬ zowania wynalazku zlobki sa wykonywane para¬ mi, przy czym dwa zlobki kazdej pary sa umiesz¬ czone zasadniczo w tej samej plaszczyznie piono¬ wej, prostopadlej do wiekszej podstawy bloczka.Ulepszone w ten sposób bloczki stanowia przed¬ miot niniejszego wynalazku* Na rysunku fig. 1 i 2 przedstawiaja bloczek wy¬ konany dawnym sposobem, przy czym fig. 1 jest rzutem aksonometrycznym, a fig. 2 — rzutem z góry. Fig. 3—5 przedstawiaja analogiczny bloczek juz z ulepszeniem wedlug wynalazku, przy czym fig. 3 jest rzutem z przodu, fig. 4 — rzutem z góry, a fig. 5 — przekrojem plaszczyzna, oznaczona lite¬ ra A na fig. 3. Na wszystkich figurach te same elementy sa oznaczone tymi samymi odnosnikami.Jest w zwyczaju zaopatrywanie bloczków w pewna liczbe pionowych zlobków, których dno jest równolegle do podstawy, pozwalajacych uzytkow¬ nikowi dzielenie ich na czesci. 535183- Fig. 1 i 2 przedstawiaja bloczek 1 o duzej pod¬ stawie 3, na której na ogól bloczek spoczywa, i o malej podstawie 4, polaczonych scianami boczny¬ mi 5, 6, 7, 8, symetrycznymi parami wzgledem pla¬ szczyzn pionowych. Bloczek ten moze byc latwo 5 zlamany na dwie czesci dzieki istnieniu zlobka 11, fetory jest usytuowany pionowo, to znaczy, który przecina calkowicie mala podstawe 4 nie osiagajac duzej podstawy 3, i przecinajac czesciowo dwa - dluzsze boki 5 i6. 10 Tego rodzaju zlobek ma powazne wady. Bloczki sa na ogól ekspediowane i dostarczane po uprzed¬ nim ulozeniu ich w sterty. Podczas manipulowa¬ nia tego rodzaju sterta, wskutek nieuniknionych róznic wysokosci poszczególnych bloczków, które. tworza feazda z warstw, bloczki te ulegaja wstrza¬ som pionowym, wywolujacym naprezenia zgina- • jace dokola .poziomej osi prostopadlej do dlugosci bloczka, to jest dokladnie wzdluz tej osi, wzdluz której istnienie zlobka * zwieksza lamliwosc blocz- 20 ka, a wynikiem tego sa liczne pekania.Z drugiej strony bloczek jest odlewany we wlewnicy, która nadaje mu ksztalt, ale jest on odlewany w polozeniu odwróconym, to znaczy wieksza podstawa zwrócona ku 'górze. Wlewnica 25 zawiera zatem czesc graniastoslupowa odpowiada¬ jaca zlobkowi 11. Ta graniastoslupowa czesc dzieli dolna •czesc wlewnicy na czesci, które .podczas od¬ lewania bloczka sa kolejno napelniane metalem, to znaczy ta czesc, która nie otrzymuje, bezpo- 3Q srednio metalu, napelnia sie dopiero wówczas, gdy z pierwszej, metal zacznie sie przelewac przez brzegi.Poniewaz wlewnica nie jest na ogól uprzednio ogrzewana, wiec metal, który pozostaje nierucho¬ my w pierwszej czesci wlewnicy wówczas, gdy do- 35 piero napelnia sie jej czesc druga, zaczyna krzep¬ nac, i stad pochodzi brak równowagi termicznej, która wyraza sie niezrównowazeniem ksztaltu wy¬ konanego bloczka i duza podstawa jego przestaje byc plaska. Stabilnosc sterty uzyskanej za pomoca 40 ukladania tego rodzaju bloczków jest zmniejszo¬ na. Wreszcie, jezeli chce sie odlewac w tej samej wlewnicy bloczki o zwiekszonym ciezarze, zwiek¬ sza sie cze"sc wysokosci bloczka nie zajeta przez zlóbek i w wyniku tego wysilek potrzdbny do zla¬ mania bloczka jest coraz wiekszy.Przedstawiony na fig. 3 i 4 bloczek 2 wedlug wynalazku ma ten sam'zasadniczy ksztalt i takie same boki. Zlobek 12, który powinien ulatwiac uzytkownikowi dzielenie bloczka na dwie czesci jest jednakze wykonany na co najmniej jednej wiekszej bocznej scianie, tak jak to jest pokazane na fig. 3 i 4. .Ze wzgledu na symetrie i równo¬ mierny/ rozklad materialu podczas odlewania, wskazane jest wykonywanie zlóbków parami 12, 13, umieszczonymi w pionowej plaszczyznie prosto¬ padlej do najwiekszego wymiaru bloczka.Ten pionowy uklad zlóbka ma duza zalete, a mianowicie sprawia, ze sila potrzebna do zla¬ mania bloczka jest przykladana w kierunku pro¬ stopadlym do sily pionowej, pochodzacej od wstrzasów zachodzacych przy manipulowaniu 4 stertami bloczków. Bloczki zatrzymuja pelna swa odpornosc na takie wstrzasy, zachowujac jednak latwosc lamania na czesci. Poza tym wlewnica nie jest juz podzielona na dwie czesci i napelnianie jej metalem odbywa sie równomiernie. Wreszcie wysokosc zlobka jest równa calkowitej wysokosci bloczka', niezaleznie od tego, jakiej wysokosci blo¬ czek bylby odlewany w tej samej Wlewnicy, tak ze potrzebna do zlamania bloczka siia wzrasta tylko nieznacznie w miare zwiekszania sie jego wyso¬ kosci.Rozumie sie samo przez sie, ze mozna dzielic bloczek na dowolna liczbe n czesci. W tym celu wystarczy wykonac odpowiednia liczbe (to zna¬ czy n-1) zlobków lufo par zlobków.Nalezy zaznaczyc, ze nieznaczne zmienianie sie wraz z ciezarem bloczka sily potrzebnej do jego zlamania, moze byc wyrównane prfcez nadanie po¬ zostawionemu materialowi, badz pomiedzy poje¬ dynczym zlobkiem i dluzsza sciana bez zlóbka, badz tez pomiedzy dwoma zlobkami tworzacymi pare zlobków, wykonana w tej samej plaszczyznie pionowej prostopadlej do najwiekszego wymiaru bloczka, przekroju zmieniajacego sie wraz z odleg- gloscia tego przekroju ód duzej podstawy. Przekrój ten w szczególnosci moze 'badz zwiekszac sie, badz zmniejszac sie, Ibadz zmniejszac sie a nastepnie zwiekszac sie, badz tez zwiekszac sie a nastepnie zmniejszac.Opisane ulepszenie nadaje sie szczególnie dobrze do bloczków odlewniczych badz z aluminium lub z jego stopów, badz tez z magnezu lub. z jego stopów, .ale równiez nadaje sie do wszelkich innych materialów. PL