Opublikowano: 31.Y.1967 53397 KI. 21 c, 45/03 MKP ii IB II UKD Wspóltwórcy wynalazku: Teodor Gil, mgr inz. Andrzej Trelewicz, Jfczii/w T c i u i ? Hankus f^Z-TILLIMIA Wlasciciel patentu: Fabryka Aparatów Elektrycznych „Apena", Biellko- -Biala (Polska) Urz<^du P°*ent"*«go Uklad stykowy styczników pradu stalego i zmiennego Wynalazek dotyczy rozwiazania konstrukcyjnego ukladu stykowego styczników pradu stalego i zmien¬ nego o obrotowymi rudnu styku ruchomego.W istniejacych konstrukcjach styczników sila do¬ cisku styków oraz sila zwrotna utrzymujaca styki ruchome w polozeniu spoczynkowym, wywolane sa dwoma niezaleznymi elementami konstrukcyjnymi, najczesciej dwoma iróznymi sprezynami. Sila zwrot¬ na, powodujaca utrzymanie styków ruchomych w polozeniu spoczynkowym, uwarunkowana jest stopniem narazen mechanicznych, jakim stycznik poddawany jest w trakcie eksploatacji oraz kon¬ strukcja ukladu ruchomego.Stopien narazen mechanicznych, wystepujacy w •czasie eksploatacji, zalezny jest od przeznaczenia stycznika (wykonanie morskie, ladowe lub trakcyj¬ ne) i okreslony wymaganiami okreslonych norm, zas konstrukcja ukladu ruchomego zwiazana jest z ogólna koncepcja stycznika. Docisk styku uza¬ lezniony jest od typu zestyku i rodzaju materialu, z którego wykonane sa powierzchnie zestykowe oraz od wartosci (pradów znamionowego i izalaczal- nego.Przedmiotem wynalazku jest uklad stykowy o ob¬ rotowym -ruchu styku ruchomego, w którym obie wyzej wymienione funkcje, to znaczy, wywolanie wymaganego docisku styków oraz wywolanie sily zwrotnej, powodujacej powrót styku ruchomego z polozenia wymuszonego w polozenie spoczynko¬ we i utrzymanie go w tym polozeniu, wykonywane 15 25 30 sa przez jedna i ta sama sprezyne. Wartosci do¬ cisku styków oraz momenty powrotnego dobierane sa przez zmiane punktu podparcia sprezyny. Uklad stykowy wedilug wynalazku moze wspólpracowac z kazdym rodzajem napedu, moze (byc wykonany jako uklad stykowy zwiemy, lufo jako uklad Blys¬ kowy rozwierny, a sprezyne wywolujaca docisk ro¬ boczy styków mozna zastosowac sciskowa, wzgled¬ nie rozciagowa.Na rysunku przykladowo pokazano rozwiazanie ukladu stykowego zwiemego i rozwierneigo ze spre¬ zyna sciskowa.Fig. 1 przedstawia uklad stykowy zwiemy, od¬ powiadajacy spoczynkowemu polozeniu styków, fig. 2 przedstawia uklad stykowy zwiemy, odpo¬ wiadajacy wymuszonemu polozeniu styków rucho¬ mych, fig. 3 przedstawia uklad stykowy rozwierny, odpowiadajacy spoczynkowemu polozeniu styków, a fig. 4 przedstawia uklad stykowy rozwierny, od¬ powiadajacy wymuszonemu polozeniu styków.Naped 1 polaczony jest z obrotowo zamocowanym uchwytem 2 styku, który posiada zderzak 3 oraz sworzen 4, na którym obrotowo mocowane jest ra¬ mie 5 styku ruchomego 6, wspólpracujacego ze sty¬ kiem nieruchomym 7, osadzonym w wyprasce bie¬ guna 8. W wyprasce bieguna 8 osadzona jest spre¬ zyna 9, spelniajaca role jednoczesnie sprezyny sty¬ kowej i sprezyny powrotnej oraz zderzak 10.W ukladzie stykowym zwiernym odpowiadajacy spoczynkowemu polozeniu styków ruchomych {fig. 5339753397 3 1) uchwyt 2 dociskany jest do zderzaka 10 sprezy¬ na 9. Moment utrzymujacy uchwyt 2 w tym polo¬ zeniu tak zwany moment zwrotny, wyznaczony jest iloczynem sily nacisku wstepnego Pp sprezyny 9 i odlegloscia tx punktu obrotu uchwytu styku 2 od 5 punktu dzialania sily Pp. Równoczesnie sprezyna 9 poprzez dociskanie ramienia 5 do zderzaka 3 sprze¬ ga go z uchwytem 2.Po zadzialaniu naipedu ([fig. 2) napejd 1 przyciska uchwyt styku 2 i powoduje scisniecie sprezyny 9. 10 Po wykonaniu pierwszej czesci drogi równej roz¬ warciu styjL^w 6 i 7 nastepuje zetkniecie styku ru¬ chomego 6 i styku nieruchomego 7. Do tego mo¬ mentu styk ruchomy fc porusza sie razem z uchwy¬ tem styku 2, nie zmieniajac wzgledem niego swe- 15 go polozenia.(Nastepna faza ruchu uchwytu styku 2 (od polo¬ zenia odpowiadajacego zetknieciu styków 6 i 7 do koncowego (polozenia uchlwytu 2) wolbec unierucho¬ mienia ramienia 5 styku ruchomego 6 powoduje 20 obrót ramienia 5 na sworzniu 4 i powstanie szcze¬ liny a pomiedzy zderzakiem styku 3, a ramieniem 5.Wartosc tej szczeliny odpowiadajaca koncowemu polozeniu uchwytu styku 2 obrazuje w odpowied¬ niej sikali przechyl styku ruchomego 6. Docisk ro- w boczy Nk styków 6 i 7 wyznacza równanie: Pk X r, = 'Nk X r, gdzie: Pk — sila nacisku koncowego sprezyny Nk — docisk roboczy styków r2 — odleglosc punktu przylozenia sily Pk od osi obrotu ramienia, J5 r3 — odleglosc punktu 'zestyku styku ruchomego i nieruchomego od osi obrotu ramienia.W przypadku stycznika z ukladem stykowym rozwiemym podobnie jak poprzednio w stanie od¬ powiadajacym spoczynkowemu polozeniu styków 40 ruchomych (fig. 3) moment zwrotny uchwytów styku 2 wyznaczony jest iloczynem sily reakcji R, wynikajacej z nacisku wstepnego Pp sprezyny 9 i ramienia rt. Docisk roboczy styków wyznacza równanie: Pp X r, = Nk X r2 W czasie ruchu uchwytu 2, spowodowanego za¬ dzialaniem napedu (fig. 4), ramie 5 styku rucho¬ mego 6, opierajacego sie o styk nieruchomy 7 obra¬ ca sie na sworzniu 4, poruszajacym sie wraz z uchwytem 2. W chwili zetkniecia sie ramienia 5 ze zderzakiem 3 nastepuje rozwarcie sie styków 6 i 7 i sprzezenie ramienia 5 z uchwytem 2. Dalszy ruch uchwytu 2 do koncowego jego polozenia po¬ woduje rozejscie sie styków 6 i 7 do wartosci pel¬ nego rozwarcia. PL