Pierwszenstwo: Opublikowano: 10. V. 1967 53365 KI.MKP F 02 /y\ ft\06 UKD Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Ryszard Walczak, inz. Czeslaw Wa¬ wrzynski, mgr inz. Wieslaw Dytberner Wlasciciel patentu: Miejskie Przedsiebiorstwo Komunikacji, Lódz (Polska) Uklad elektryczny do podgrzewania mechanizmów napedowych w pojazdach mechanicznych parkowanych na otwartym powietrzu Przedmiotem wynalazku jest uklad elektryczny do podgrzewania mechanizmów napedowych, np. silnika, skrzyni biegów i tylnego mostu, w pojaz¬ dach mechanicznych, parkowanych podczas mrozu na otwartej przestrzeni, W przypadku, gdy parkowanie pojazdów mecha¬ nicznych w krytych pomieszczeniach jes-t zbyt kosztowne lub niemozliwe i zachodzi koniecznosc parkowania na otwartej przestrzeni, wymagane jest ich zabezpieczenie przed skutkami mrozu, polega¬ jacymi na przyspieszonym zuzyciu zimnych i zle smarowanych elementów ukladu napedowego po¬ jazdu przy jego rozruchu, lub nawet na calkowi¬ tym zniszczeniu silnika napedowego.Dotychczas stosuje sie w tym celu spuszczanie wody z ukladu chlodzenia silnika na okres postoju pojazdu i zalewanie tego ukladu goraca woda przed rozruchem, stosowanie zamiast Wody mieszanek o niskiej temperaturze zamarzania, okresowe uru¬ chamianie silnika podczas postoju pojazdu, pod¬ grzewanie pojazdu strumieniem goracego powietrza, lub za pomoca promienników podczerwieni, albo tez podgrzewanie wody w obwodzie chlodzenia sil¬ nika pojazdu za pomoca grzalek elektrycznych za¬ silanych obnizonym napieciem, bezpiecznym dla obslugi.Znane sa równiez sluzace do tego celu urzadze¬ nia elektryczne zasilane napieciem przemyslowym, które jednak posiadaja szereg wad stwarzajacych niebezpieczenstwo dla obslugi pod wzgledem po¬ razenia pradem, niebezpieczenstwo pod wzgledem przeciwpozarowym oraz niebezpieczenstwo znisz¬ czenia silnika pojazdu w przypadkach nieprzewi¬ dzianej przerwy w pracy urzadzenia ogrzewczego.Znane urzadzenia elektrycznego ogrzewania po¬ jazdów zasilane napieciem przemyslowym, zawie¬ raja trójzylowy przewód zasilajacy obwód ogrzew¬ czy pojazdu, zakonczony gniazdem nasadkowym.Dwie zyly tego przewodu sluza do zasilania obwodu ogrzewczego pojazdu, trzecia zas zyla sluzy do uzie¬ mienia, lub zerowania jego karoserii. Gniazdo prze¬ wodu zasilajacego jest nasadzane na zainstalowana na pojezdzie wtyczke. Przewody zasilajace moga wiec pozostawac ciagle pod napieciem, niezaleznie od tego czy sa dolaczone do ogrzewania pojazdu, czy tez sa nieczynne. Dotkniecie przez obsluge w chwili dolaczania do pojazdu lub odlaczania od niego przewodu o uszkodzonej lub mokrej izolacji moze spowodowac porazenie obslugi pradem. Nie¬ widoczna pod powloka izolacyjna przewodu zasila¬ jacego awaryjna przerwa %zyly uziemiajacej karo¬ serie pojazdu moze takze spowodowac porazenie pradem wT przypadku uszkodzenia izolacji ogrzew¬ czego przewodu pojazdu, powodujacego przeniesie¬ nie sie napiecia na jego karoserie, która przestaje byc uziemiona.Nalezy podkreslic, ze luzno lezacy na ziemi prze¬ wód zasilajacy jest narazony na uszkodzenie jego izolacji oraz jego zyl.W znanych urzadzeniach przewody zasilajace ob- 5336553365 3 4 wody ogrzewcze pojazdów sa zakonczone gniazda¬ mi nasadkowymi, które maja chronic obsluge przed porazeniem pradem. Gniazda te spadajac czesto z wtyczek, zainstalowanych na pojazdach, ulegaja uszkodzeniu, odslaniajac elementy znajdujace sie 5 pod napieciem. Powoduje to czeste zwarcia i moze stac sie takze przyczyna porazenia obslugi pradem.Stosowanie urzadzen sluzacych do zabezpieczenia gniazd przed spadaniem z wtyczek, powoduje z ko¬ lei niszczenie calej instalacji zasilajacej w przy- io padkach omylkowych odjazdów pojazdów ze sta¬ nowisk postojowych przed odlaczeniem ich od tej instalacji.W przypadku odpadniecia gniazda od wtyczki, prad obwodu ogrzewczego zostaje przerwany na 15 kolkach wtyczki, co powoduje powstawanie luku elektrycznego, niszczacego wtyczke i gniazdo oraz mogacego stac sie przyczyna wybuchu ewentual¬ nych oparów rozlanej w poblizu benzyny.Brak urzadzen sygnalizujacych przerwe w pracy 20 obwodu ogrzewczego pociaga za soba zamarzniecie wody w obwodzie chlodzacym silnika napedowego, a przez to i jego zniszczenie.Wszystkie wyzej wymienione znane sposoby za¬ bezpieczenia pojazdów mechanicznych przed skut- 25 kami mrozu sa drogie lub bardzo klopotliwe przy normalnej eksploatacji, albo tez nie spelniaja w pelni swego zadania.Przewodnia mysla wynalazku jest' pelne zabez¬ pieczenie obslugi przed porazeniem pradem elek- 30 trycznym, zabezpieczenie silnika przed zniszczeniem w przypadku przerwy w pracy urzadzen ogrzew¬ czych, jak równiez bezpieczenstwo pod wzgledem przeciwpozarowym przy elektrycznym podgrzewa¬ niu parkowanych na otwartej przestrzeni podczas 35 mrozów pojazdów mechanicznych, zasilanym na¬ pieciem przemyslowym, przez zastosowanie spe¬ cjalnego ukladu elektrycznego, powodujacego sa¬ moczynne wylaczanie pradu ogrzewczego i odla¬ czanie przewodu zasilajacego obwód ogrzewczy 40 pojazdu od napiecia w przypadkach wysuwania sie wtyczki lub gniazda nasadkowego przewodu zasilajacego z gniazda lub wtyczki pojazdu, oraz przez zastosowanie dodatkowego, nieizolowanego przewodu uziemiajacego lub zerujacego karoserie 45 pojazdu.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony tytulem przykladu na rysunku schematycznym, na którym fig. 1 przedstawia ideowy uklad elektryczny do pod¬ grzewania mechanizmów napedowych w pojazdach 50 mechanicznych pradem o napieciu przemyslowym, a fig. 2 — szczegól odmiany tego ukladu elektrycz¬ nego z odmiennym stycznikiem.Uklad elektryczny wedlug wynalazku, zasilany z sieci o napieciu 220 V sklada sie z dwóch obwo- 55 dów, a mianowicie z obwodu roboczego oraz obwodu pomocniczego. Obwód roboczy prowadzi do ele¬ mentów grzejnych umieszczonych w pojezdzie me¬ chanicznym poprzez kolki 1 i 2 wtyczki 5 wlozonej w gniazdo wtyczkowe 6. Elementy grzejne tego 60 obwodu sa wlaczane do pracy i wylaczane za po¬ moca roboczych zestyków 7 stycznika. Natomiast obwód pomocniczy, sluzacy do sterowania praca stycznika, prowadzi poprzez trzymajaca cewke 8 i pomocnicze zestyki 9 stycznika oraz przez kolki 3 i 1 wtyczki 5, wlozonej do gniazda 6.Zamkniecie roboczych zestyków 7 stycznika, a za¬ tem zamkniecie obwodu roboczego nastepuje po 5 wlozeniu wtyczki 5 w gniazdo 6 i nacisnieciu na dzwigienke 10 stycznika, co powoduje zamkniecie pomocniczych zestyków 9 stycznika, a na skutek tego wzbudzenie jego trzymajacej cewki 8.Otwarcie roboczych zestyków 7 stycznika, a przez 10 to otwarcie obwodu roboczego, nastepuje po otwar¬ ciu Obwodu pomocniczego przez wyjecie wtyczki 5 z gniazda 6, lub tez przez odciagniecie pomocni¬ czych zestyków 9 za pomoca recznej dzwigienki 10 stycznika. 15 Opisany uklad powoduje samoczynne wylaczanie napiecia na kolkach wtyczki 5 w przypadku wysu¬ niecia sie jej z gniazda 6, lub tez w przypadku wyrwania przewodu zasilajacego z wtyczki, co za¬ bezpiecza obsluge przed porazeniem pradem. 20 W celu zabezpieczenia przed powstawaniem luku elektrycznego przy% wysuwaniu wtyczki 5 z gniaz¬ da 6, co mogloby spowodowac niebezpieczenstwo pozaru lub wybuchu, kolek 3 w pomocniczym obwo¬ dzie jest krótszy od roboczych kolków 1 i 2 wtycz- 25 ki, 5, tak ze jeszcze przed calkowitym wysunieciem roboczych kolków 1 i 2 wtyczki 5 z gniazda 6 na¬ stepuje otwarcie roboczych zestyków 7 stycznika i wylaczenie przez niego pradu w obwodzie robo¬ czym. 30 W celu zapewnienia bezpieczenstwa obslugi w razie przebicia izolacji instalacji ogrzewczej w pojezdzie mechanicznym, jego karoseria jest uziemiona lub zerowana dwukrotnie, za pomoca czwartej zyly 11 przewodu zasilajacego, polaczonej 35 z uziemiajacym zaciskiem 4 wtyczki 5, oraz za po¬ moca oddzielnego, nieizolowanego przewodu 12 zakonczonego uziemiajacym zaciskiem 13 zaklada¬ nym na nieizolowany element karoserii pojazdu.Uklad elektryczny wedlug wynalazku jest wy- 40 posazony w znany topikowy bezpiecznik 14, który wylacza caly uklad elektryczny z pod napiecia w przypadku przebicia izolacji obwodu ogrzewczego pojazdu.Obwód ogrzewczy w pojezdzie mechanicznym za- 45 wiera grzejnik wody 15, pracujacy na zasadzie znanych grzejników elektrycznych, oraz urzadze¬ nie 16 do sygnalizacji optycznej l/lub akustycznej przerwy w pracy obwodu ogrzewczego i zabez¬ pieczajace w ten sposób silnik napedowy pojazdu 50 przed zniszczeniem z powodu zamarzniecia wody w obwodzie chlodzacym.W razie potrzeby obwód ogrzewczy poza wyzej wspomnianym grzejnikiem wody chlodzacej sil¬ nika napedowego zawiera równiez grzejniki innych 55 mechanizmów napedowych pojazdu, np. grzejnik 17 do ogrzewania oleju w tylnym moscie oraz grzej¬ nik 18 do ogrzewania oleju w skrzyni biegów.Na fig. 2 przedstawiona jest odmiana ukladu elektrycznego wedlug wynalazku, w której pomoc- 60 nicze zestyki 9 stycznika sa zastapione osobnymi sterujacymi przyciskami.Obwód roboczy w odmianie tej jest zamykany i otwierany za pomoca roboczych zestyków 7a stycznika. Obwód pomocniczy prowadzi tu, w chwili 15 20 25 30 35 40 45 5063365 6 wlaczania, przez zestyki zwierne nacisnietego przycisku 19, zestyki rozwierne przycisku 20 i trzymajaca cewke 8a stycznika, co powoduje wzbudzenie cewki trzymajacej 8a i zamkniecie ro¬ boczych zestyków 7a stycznika w obwodzie robo¬ czym. Po zwolnieniu nacisku na przycisk 19 cew¬ ka 8a pozostaje w dalszym ciagu wzbudzona, po¬ niewaz obwód pomocniczy pozostaje nadal zamknie¬ ty poprzez robocze zestyki 7a stycznika, poprzez kolek 1 i skrócony kolek 3 wtyczki 5 wlozonej w gniazdo 6 oraz poprzez rozwierne zestyki przy¬ cisku 20.Otwarcie roboczych zestyków 7a stycznika, a przez to otwarcie obwodu roboczego, nastepuje po otwarciu obwodu pomocniczego przez wyjecie wtyczki 5 z gniazda 6 lub tez przez nacisniecie na przycisk 20.Jest rzecza zrozumiala, ze przewód zasilajacy, zamiast wtyczki 5 moze byc zakonczony gniazdem nasadkowym, natomiast na ogrzewanym pojezdzie moze byc zainstalowana odpowiednia wtyczka. PL