Pierwszenstwo: Opublikowano: 11. IV.1967 53259 KI. 42 h, 21 MKP G 02, 4*4* CZYTELNIA UlD Urzedu Po**Weso Wspóltwórcy wynalazku: inz. Jerzy Grzelak, dr inz. Janusz Chalecki Wlasciciel patentu: Polskie Zaklady Optyczne, Warszawa (Polska) Urzadzenie polaryzacyjno-interferencyjne do mikroskopów Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie polary¬ zacyjno-interferencyjne stanowiace wyposazenie dodatkowe mikroskopów biologicznych.Dotychczas znane mikroskopy biologiczne mozna uzywac jedynie do prac metoda „jasnego pola", a znane mikroskopy interferencyjne mozna uzywac jedynie do prac metodami interferencyjnymi. Ce¬ lem wynalazku jest wykorzystanie zwyklego, po¬ wszechnie uzywanego mikroskopu biologicznego do prac metodami interferencyjnymi.Cel ten zostal osiagniety przez urzadzenie pola¬ ryzacyjno-interferencyjne stanowiace przedmiot wynalazku, które w polaczeniu ze zwyklym mikro¬ skopem optycznym pozwala na prace metodami interferencyjnymi.Urzadzenie wedlug wynalazku nie umniejsza za¬ kresu uzytkowania zwyklego mikroskopu umozli¬ wiajac szybkie i latwe przeksztalcanie go w mi¬ kroskop polaryzacyjno-interferencyjny. Komplet urzadzenia stanowi nasadka interferencyjna oraz kondensor.Podstawowym elementem urzadzenia polaryza- cyjno-interferencyjnego jest nasadka interferen¬ cyjna mieszczaca w sobie pryzmaty dwójlomne oraz analizator. Pryzmaty zamocowano w ten spo¬ sób, ze mozliwe jest przelaczanie ich w zaleznosci od rodzaju stosowanej metody pomiarowej lub ob¬ serwacyjnej, przesuw pionowy dla ustawiania pryzmatu wzgledem ogniska obiektywu, przesuw poziomy dla wykonywania pomiarów, oraz nieza- 25 lezne pochylanie kazdego pryzmatu wykorzysty¬ wane przy justowaniu nasadki.Wynalazek jest blizej objasniony na przykla¬ dzie wykonania przedstawionym na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schematycznie widok mikroskopu biologicznego z zalozonym urzadzeniem polaryzacyjno-interferencyjnym, fig. 2 nasadke in¬ terferencyjna w przekroju pionowym, fig. 3. nasadke w rzucie poziomym.Nasadka interferencyjna 1 zakladana jest mie¬ dzy glowice mikroskopu a nasadke okularowa dwu- oczna wzglednie jednooczna.Kondensor 2 ze szczelina lub z kompensatorami optycznymi umieszcza sie w miejscu normalnego kondensora mikroskopu. W dolnej czesci konden¬ sora znajduja sie prowadnice, na które naklada sie polaryzator 3. Polaryzator 3 moze byc obracany o kat 360° za pomica radelkowanego pierscienia 4.W nasadce interferencyjnej znajduja sie trzy pryzmaty dwójlomne 5 wklejone do oprawek.Kazda z oprawek ulozyskowana jest na osi.W plaszczyznie prostopadlej do tej osi znajduje sie w kazdej oprawce wkret 6, a z drugiej strony pryzmatu sprezyna srubowa 7.Uklad wkret—sprezyna pozwala przez pokreca¬ nie wkreta na pochylanie pryzmatu w granicach ok. 3°. Oprawki zamocowane sa w powyzszy spo¬ sób na rewolwerowym dysku 8. Sa one rozmiesz¬ czone na obwodzie co 90°. Czwarte miejsce na obwodzie zajmuje wolny otwór. 532593 53259 4 Z dyskiem 8 zwiazana jest nieruchomo tuleja 9 zakonczona w górnej czesci kolem zebatym. Tuleja ta stanowi lozysko pozwalajace na obrót dysku 8 wzgledem oprawy 10. W dysku znajduje sie za¬ padka, która zaskakujac w przeciecia oprawy 10 ustala polozenia pryzmatów i wolnego otworu dy¬ sku wzgledem osi optycznej mikroskopu. Przelacza¬ nie pryzmatów odbywa sie poprzez przekladnie zebata, która stanowi tuleja 9 i kolo zebate 11, którego pionowa os zakonczona jest powyzej górnej 4plaszczyzny nasadki dzwignia 12. Do oprawy 10 przykrecona jest prowadnica 13. Prowadnica 13 przesuwa sie w gniezdzie, znajdujacym sie w obu¬ dowie wewnetrznej 14. Do prowadnicy przykre¬ cona jest zebatka 15 wspólpracujaca z kolem ze¬ batym 16 ulozyskpwanym w obudowie wewnetrz¬ nej 14. Os kola zebatego 16 zakonczona jest po¬ nad górna plaszczyzna nasadki pokretka 17. Obrót pokretki 17 powoduje przesuniecie dysku 8 wraz z pryzmatami w plaszczyznie prostopadlej do osi mikroskopu.U dolu obudowy 14 znajduja sie trzy jej seg¬ menty z nacietym gwintem trapezowym. Segmenty te zazebiaja sie z gwintem pierscienia moletowa- nego 18. Obrót pierscienia 18 powoduje pionowe przesuniecie obudowy 14, a wiec i pryzmatów posrednio zwiazanych z ta czescia.Ponad obudowa 14 znajduje sie analizator 19 w oprawie, zwiazany z kadlubem 20. Oprawa ana¬ lizatora posiada mozliwosc obrotu o kat 360°. Ana¬ lizator zajmuje polowe oprawy, w drugiej polowie 5 wykonany jest przelotowy otwór. Otwory w dy¬ sku 8 i w oprawie analizatora pozwalaja na szyb¬ kie przejscie od metod interferencyjnych do „jas¬ nego pola". PL