Pierwszenstwo: Opublikowano: 02.1.1965 (P 106 854) 25.11.1967 52867 KI. 21 e, 62/62 &OSl/i9/G° MKP Cfltr UKD .,v^*"; \.\ LiMW Twórca wynalazku: inz. Stanislaw Jung Wlasciciel patentu: Poznanskie Zaklady Budowy Maszyn i Urzadzen Chemicznych, Poznan (Polska) Urzadzenie sterujace do wtryskarek do tworzyw sztucznych Przedmiotem wynalazku jest tranzystorowe urza¬ dzenie do sterowania ukladów stycznikowych ma¬ szyn i urzadzen, wymagajacych regulowanego cza¬ su zadzialania. Szczególnie korzystne jest zastoso¬ wanie urzadzenia wedlug wynalazku do sterowa¬ nia pracy wtryskarek do tworzyw sztucznych.Cykl pracy wtryskarki do tworzyw sztucznych wymaga wlaczania i wylaczania w okreslonej ko¬ lejnosci szeregu mechanizmów, przy czym doklad¬ nosc momentów zalaczania, jak i czasów trwania zalaczen ma decydujacy wplyw na jakosc wy¬ twarzanych produktów.Znane sa urzadzenia sterujace do wtryskarek wyposazone w silnik elektryczny synchroniczny, który poprzez przekladnie redukcyjna napedza tarcze lub beben ze zderzakami tak rozmieszczo¬ nymi, ze w okreslonych momentach powoduja one zwarcie odpowiednich styków. Odmiana tych urza¬ dzen sa urzadzenia wyposazone w elektromagnes naciagajacy sprezyne, która z kolei wspólpracuje z mechanizmem zegarowym. Znane sa takze urza¬ dzenia sterujace wyposazone w mieszek wykona¬ ny z tworzywa sztucznego, do którego przez ka¬ librowana dysze wprowadza sie sprezone po¬ wietrze o okreslonym cisnieniu. Wypelnienie mieszka sprezonym powietrzem powoduje zwar¬ cie styków elektrycznych. Znane sa wreszcie ukla¬ dy czasowe oparte na lampach radiowych.Te znane urzadzenia posiadaja pewne wady i niedogodnosci. Urzadzenia wyposazone w naped 10 15 25 30 elektryczny i sprezynowy oraz urzadzenia pneuma¬ tyczne nie gwarantuja dokladnego zachowania za¬ danych czasów dzialania. Posiadaja one duze ga¬ baryty. Urzadzenia pneumatyczne sa czule na wszelkie zanieczyszczenia. Natomiast urzadzenia wyposazone w lampy radiowe sa bardzo czule na wstrzasy i w warunkach hali produkcyjnej maja mala zywotnosc.Urzadzenie wedlug wynalazku ma na celu unik¬ niecie wspomnianych wad i stworzenie urzadzenia sterujacego do wtryskarek, które umozliwia ste¬ rowanie dowolnej ilosci operacji z zachowaniem duzej dokladnosci momentów zalaczania i czasów trwania zalaczenia. Ponadto wynalazek stawia za cel osiagniecie latwego przesterowania urzadzenia w wypadku zmiany produkowanego asortymentu oraz zdolnosc do podjecia kolejnego cyklu natych¬ miast po zakonczeniu poprzedniego.Istota wynalazku polega na skonstruowaniu zespolu sterujacego, zlozonego z dowolnej ilosci pojedynczych tranzystorowych, przekazników cza¬ sowych, z których kazdy jest przeznaczony do sterowania jednej czynnosci wtryskarki. Ilosc po¬ jedynczych przekazników w zespole sterujacym jest równa maksymalnej ilosci operacji, jakie mo¬ ga zachodzic w jednym cyklu pracy wtryskarki.Pojedynczy przekaznik czasowy jest wyposazony w kondensator ladowany poprzez opornik zmien¬ ny, a czas zadzialania przekaznika odpowiada cza~ sowi naladowania kondensatora i zalezy od opor- 5286752867 3 nosci opornika zmiennego. W ukladzie elektrycz¬ nym przekaznika znajduja sie ponadto dwa tran¬ zystory oraz zwiazane z nimi dzielniki napiec.Uklad elektryczny wspóldziala z ukladem zlozo¬ nym z dwóch par sprezyn zwiernych, przy czym jedna para spelnia role normalnych styków robo¬ czych, natomiast druga para podtrzymuje prad w obwodzie cewki przekaznika i powoduje wyla¬ czenie ukladu elektronicznego po jednym cyklu przebiegu nie ustalonego.Urzadzenie sterujace wedlug wynalazku dziala z dokladnym zachowaniem rezimu czasowego, jest przystosowane do podjecia kolejnego cyklu na¬ tychmiast po zakonczeniu poprzedniego, posiada zwarta konstrukcje i male gabaryty, zuzywa ma¬ la ilosc energii elektrycznej i jest calkowicie od¬ porne na wstrzasy.Urzadzenie wedlug wynalazku jest dokladniej opisane na przykladzie wykonania w zwiazku z rysunkiem, na którym fig. 1 przedstawia sche¬ mat ideowy pojedynczego przekaznika czasowego, fig. 2 — pojedynczy przekaznik czasowy w wido¬ ku z boku, a fig. § — widok z przodu zespolu sterujacego zlozonego z pieciu przekazników cza¬ sowych.Elementy elektryczne pojedynczego przekaznika czasowego,"a mianowicie tranzystory 112, kon¬ densatory 3 i 4 oraz oporniki od 5 do 11 sa umo¬ cowane na plytce montazowej 12. Plytka montazo¬ wa 12 oraz opornik zmienny 13 i przekaznik z dwoma kompletami sprezyn zwiernych sa umo¬ cowane w prostokatnej obudowie metalowej 14 z plytka czolowa 15, na której znajduje sie po¬ kretlo 16 opornika zmiennego 13 oraz podzialka czasowa 17. Przekaznik z dwoma kompletami sprezyn sklada sie z cewki elektromagnesu 18, zwory 19 i dwóch par sprezyn zwiernych 20 i 21 umieszczonych obok siebie. W tylnej czesci obudo¬ wy 14 jest umieszczona laczówka teletechniczna 22.Zespól sterujacy wtryskarki sklada sie z pieciu przekazników czasowych, umieszczonych we wspólnej obudowie 23. Pojedynczy przekaznik jest umieszczony w obudowie 23 w sposób panelowy, którego wsuniecie powoduje równoczesne wlacze¬ nie poprzez laczówke 22 do sieci elektrycznej.Przekazniki czasowe maja identyczne wymiary i budowe, dzieki czemu osiaga sie ich wzajemna zamiennosc i wymiennosc.Przekaznik wedlug wynalazku dziala w ten spo¬ sób, ze w momencie wlaczenia zasilania maszyny prad elektryczny za posrednictwem dzielnika na¬ piecia zlozonego z oporników 5 i 6 zatyka tran¬ zystor 1. Potencjal emiterów tranzystorów 1 i 2 jest ustalony za pomoca dzielnika napiec zlozone¬ go z oporników 9 i 10. W momencie wlaczenia tranzystor 2 jest przewodzacy, ale przeplyw pradu przez cewke elektromagnesu 18 jest uniemozliwio¬ ny, gdyz styki sterujace sa otwarte. W momen¬ cie zwarcia styków sterujacych, .znajdujacych sie poza przekaznikiem czasowym, nastepuje odetka¬ nie tranzystora 1 i rozpoczyna sie ladowanie kon¬ densatora 3. 10 15 25 40 4 45 50 55 60 Czas ladowania jest zalezny od opornosci opor¬ nika zmiennego 13, nastawianej za pomoca pokre¬ tla 16 wedlug podzialki czasowej 17. Czas mini¬ malny jest wyznaczony przez stala opornosc opor¬ nika 8. W czasie ladowania kondensatora 3 zmia¬ na potencjalu kolektora na tranzystorze 1, uzys¬ kiwana na skutek spadku napiecia na oporniku 7, zostaje przeniesiona na baze tranzystora 2, która polaryzuje sie dodatnio. Dzieki temu tranzystor 2 jest zablokowany i prad elektryczny nie moze plynac przez cewke elektromagnesu 18.Po naladowaniu w zadanym czasie kondensato¬ ra 3 baza tranzystora 2 uzyskuje potencjal ujem¬ ny i tranzystor zaczyna przewodzic prad do cew¬ ki elektromagnesu 18. Elektromagnes 18 przyciaga zwore 19, która zwiera równoczesnie obie pary sprezyn zwiernych 20 i 21. Para sprezyn 20 spel¬ nia role styków roboczych w obwodach sterujacych maszyny, a para sprezyn 21 za posrednictwem opor¬ nika 11 podtrzymuje prad w obwodzie cewki. Opi¬ sany stan trwa w czasie tak dlugo, jak dlugo zwar¬ te sa styki sterujace zewnetrzne. Z chwila rozwar¬ cia styków caly uklad powraca do stanu poczatko¬ wego i jest zdolny do natychmiastowego powtórne¬ go zadzialania. PL